Η κρυφή ταινία του Kούνδουρου

«Να σου πω και κάτι. Ενας από τους κύριους λόγους που δεν έδειξα ποτέ αυτή την ταινία ήταν η μάνα μου. Δεν μπορούσα να τη φανταστώ να πηγαίνει με τις θειάδες μου και τις φιλενάδες της να τη δει. Κατά κάποιο τρόπο η ταινία απελευθερώθηκε όταν πέθανε».

Πέραν της υιικής σεμνοτυφίας υπάρχουν, βέβαια, και άλλοι λόγοι που μια ταινία του Νίκου Κούνδουρου δεν βγήκε ποτέ σε εμπορική διαμονή, δεν παίχτηκε στην τηλεόραση, ούτε καν στη ρετροσπεκτίβα του έργου του, που είχε οργανώσει πέρυσι το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Tο μαυρόασπρο, ερωτικό και τολμηρότατο «Vortex ή το πρόσωπο της Μέδουσας» περίπου τριάντα χρόνια μετά την ολοκλήρωσή του αρχίζει να προβάλλεται το Σάββατο στον «Απόλλωνα» της οδού Σταδίου, παρέα με τους «Φωτογράφους», την τελευταία ταινία του Νίκου Κούνδουρου.

Είναι μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε εμείς, αλλά ίσως να θυμηθεί και ο ίδιος ότι, εκτός από τα μεγαλόπνοα ιδεολογικά και ιστορικά θέματα που έχουν μονοπωλήσει από μια στιγμή και μετά τον κινηματογράφο του, υπάρχουν και τα μικρά, καθημερινά και πιο προσωπικά, που δικαιούνται την προσοχή του δημιουργού.

Ο ίδιος, φυσικά, το αρνείται. «Το “Vortex” δεν μπορεί να ιδωθεί ξεκομμένο από τις συνθήκες που το γέννησαν. Στο σύνολο του έργου μου είναι μια ταινία χωρίς μέλλον και παρελθόν. Ποτέ δεν ασχολήθηκα με το επίκαιρο, ποτέ δεν με γοήτευσε ο μικροκοινωνικός περίγυρος -ο ερωτας του αγοριού και του κοριτσιού στη γειτονιά. Σύμφωνα λοιπόν με αυτή την προσωπική θεώρηση του κόσμου γύρω μου, δεν μπορούσα ξαφνικά να πετάξω στις αίθουσες μια ταινία που έγινε άλλες εποχές, για άλλο κοινό».

Αυτές οι «άλλες εποχές» ήταν τα χρόνια που το κίνημα αμφισβήτησης, η επανάσταση των λουλουδιών και η σεξουαλική απελευθέρωση έβγαζαν τη νεολαία της Αμερικής και της Ευρώπης στους δρόμους. «Στην Ελλάδα ήταν, βέβαια, λίγο πολυτέλεια όλα αυτά. Εγώ, όμως, και ο Βαγγέλης Γκούφας γράψαμε το σενάριο του “Vortex” λίγο πριν από τη δικτατορία, σε μια εποχή πολιτικής αμηχανίας και υπαρξιακής ταραχής», λέει ο Νίκος Κούνδουρος.

Eνα ερωτικό τρίο, που γίνεται τετράγωνο, ένα παιχνίδι με το θάνατο, τη βία και τη ζήλια που εκτυλίσσεται κάτω από το αμείλικτο αιγαιοπελαγίτικο φως είναι το «Vortex». Αφορμή για το σενάριο στάθηκε το μυθικό πρόσωπο της Μέδουσας, της γυναίκας που, όπως λέει ο Νίκος Κούνδουρος, «πάνω της, γύρω της και μέσα της παίζεται η αδυναμία του αρσενικού να τα βάλει μαζί της».

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν λίγο πριν από τη χούντα, κάπου σε μια ακρογιαλιά της Κρήτης. Η χούντα τα έκοψε στη μέση και ο Νίκος Κούνδουρος, αλλά και ο Βαγγέλης Γκούφας βρέθηκαν «αυτοεξόριστοι» και «πλάνητες» στην Ευρώπη.

«Τα κομμάτια της “Μέδουσας” που είχαν γυριστεί, θάφτηκαν μέσα στη μνήμη μας και τα υπόγεια της Φίνος Φιλμ κι εμείς στρωθήκαμε στη δουλειά και γράψαμε στη Γενεύη το σενάριο για μια ταινία βασισμένη στην “Αντιγόνη” του Σοφοκλή. Οταν, όμως, πέρασε η πρώτη οργή εναντίον της χούντας και αποφασίσαμε ότι η ζωή συνεχίζεται και δεν έχει νόημα πια το μοιρολόγι της ήττας ενός ολόκληρου λαού από πέντε αλήτες με στολή, ξαναπιάσαμε το κομμένο νήμα της ταινίας».

Με πέντε χρόνια καθυστέρηση, με ξένους ηθοποιούς, που δεν είχαν πρόβλημα να συμμετάσχουν σε άκρως τολμηρές ερωτικές σκηνές, τα γυρίσματα ολοκληρώθηκαν στη Ρώμη, η τεχνική επεξεργασία της ταινίας έγινε στο Λονδίνο και οι κόπιες τυπώθηκαν στο Παρίσι. Το πρόσωπο της «Μέδουσας» ανήκει στη δική μας πανέμορφη Χαρά Αγγελούση, το κορμί σε μια Γαλλίδα και μια Iταλίδα ηθοποιό.

Η ταινία παίχτηκε μία και μοναδική φορά στη Γαλλική Ταινιοθήκη «προς τιμήν του εξόριστου Eλληνα σκηνοθέτη», αλλά μάλλον αμηχανία προκάλεσε. «Από ποιον άραγε πλανήτη μάς έρχεται η καινούργια του ταινία; » αναρωτιόταν στο «Cahiers du Cinema» ο Michel Delaha ye. Οι προσπάθειες που έγιναν να παιχτεί κανονικά έξω δεν έφεραν αποτέλεσμα.

Ο Νίκος Κούνδουρος δεν είχε αυταπάτες. «Ηταν μια μαυρόασπρη ταινία σε μια εποχή παντοκρατορίας του έγχρωμου. Είχε ένα πολύ τολμηρό θέμα, δηλαδή, μια ερωτική πράξη που συντίθεται κομμάτι κομμάτι. Καί, τέλος, το ύφος της ήταν δύστροπο, μια συνεχής παλινδρόμηση μπρος-πίσω, ενώ είναι πασίγνωστο ότι η δύναμη του κινηματογράφου ήταν και είναι η στρωτή και πειστική γραφή».

Τα πράγματα για το «Vortex» έγιναν ακόμα πιο δύσκολα όταν η δημοκρατία και ο Νίκος Κούνδουρος επέστρεψαν στην Ελλάδα. «Το κλίμα ήταν πανπολιτικό, σηκωμένες γροθιές και συνθήματα. Θα ένιωθα άβολα να βγει μια ταινία με κυριάρχο στοιχείο μια ερωτική πράξη. Ούτε το σκέφτηκα ούτε το προσπάθησα. Δεν το μετανιώνω».

Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η ιδέα να βγει το «Vortex» στον «Απόλλωνα» του Filmcenter 2000 ήταν του προέδρου του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Μάνου Ευστρατιάδη.

  • Τι στοιχείο κοινό με την υπόλοιπη δουλειά σας θα αναγνωρίσει ο θεατής τού «Vortex»;

«Τη δύναμη της εικόνας. Υπάρχει η αφήγηση της δράσης και των διαλόγων, υπάρχει και η αφήγηση της εικόνας. Σαν να θέλει να λειτουργήσει αυτόνομα. Να κλείνεις τον ήχο και να υπάρχει μια ταινία μέσα στη σιωπή, που να λέει τα ίδια πράγματα με εικόνες».

Προηγούμενο άρθροΈλαβαν θέσεις οι Ελληνες, αδιαφορούν ακόμη οι ξένοι επενδυτές
Επόμενο άρθροΣτοπ στα κρεατάλευρα
Avatar
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας