Η Ομόνοια γίνεται… τετράγωνη!

Mετά τις γιορτές, η πλατεία θα αλλάξει σιγά – σιγά όψη, αφήνοντας περισσότερο χώρο στους πεζούς και βάζοντας τέρμα στo κυκλοφοριακό «αλαλούμ»

Και όμως ο κύκλος θα… τετραγωνιστεί! Ο λόγος για το «λίφτινγκ» στην ευρύτερη περιοχή της Ομόνοιας, που, σε συνδυασμό με τις προωθούμενες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, θα θέσει τέρμα στη σημερινή κυκλική κίνηση των αυτοκινήτων γύρω από την ιστορική πλατεία και θα δημιουργήσουν ένα νοητό τετράγωνο.

Τα «συν» σε αυτές τις αλλαγές, που θα αρχίσουν να υλοποιούνται αμέσως μετά τις γιορτές, είναι η βελτίωση της κυκλοφορίας και η αύξηση του ελεύθερου και προσπελάσιμου για τους πεζούς χώρου κατά 2.800 τετραγωνικά μέτρα.

Ποιος ξέρει; Mετά την ολοκλήρωση των έργων, η Ομόνοια που σήμερα είναι η επίσημη «έδρα» για τους αλλοδαπούς και τους «κλοσάρ», ίσως αποκτήσει και πάλι τη θέση που της αξίζει: Το δεύτερο σημείο αναφοράς της πρωτεύουσας, μετά την πλατεία Συντάγματος.

Το πρώτο βήμα, σύμφωνα με τις εντολές που έχει δώσει ο Κ. Λαλιώτης, θα γίνει το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου με κυκλοφοριακές διαρρυθμίσεις, που θα έχουν δοκιμαστικό χαρακτήρα.

Τι αλλάζει

Πρόκειται για σημαντικές αλλαγές που σχεδιάστηκαν από τους αρμόδιους της «Αττικό Μετρό», εγκρίθηκαν από τους συναρμόδιους φορείς (Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών, Εταιρεία Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων, Δήμος Αθηναίων) με την ευθύνη του YΠΕΧΩΔΕ. Συγκεκριμένα:

Σταματά η κυκλική κίνηση των αυτοκινήτων γύρω από την πλατεία. Αυτό σημαίνει ότι ένας οδηγός που κινείται στην Πανεπιστημίου και που θέλει να μπει στη Σταδίου δεν θα κατεβαίνει υποχρεωτικά στην Ομόνοια.

Για την εξυπηρέτησή του γίνεται διπλής κατεύθυνσης η Αιόλου, από την Πανεπιστημίου ώς τη Σταδίου. Για το σκοπό αυτό, περιορίζονται τα πεζοδρόμια και από τις δύο πλευρές του δρόμου.

Η κυκλοφορία στην Πανεπιστημίου, τη Σταδίου, την Πατησίων και την Γ Σεπτεμβρίου παραμένει ως έχει.

Μονοδρομούνται συγκεκριμένα τμήματα της Αγίου Κωνσταντίνου και της Πειραιώς και δημιουργείται ένα κυκλοφοριακό «ζεύγος»:

– Η Πειραιώς, από το ύψος της Μενάνδρου, θα είναι μόνον προς την Ομόνοια.

– Η Αγ. Κωνσταντίνου ώς την πλ. Καραϊσκάκη θα έχει κατεύθυνση προς την έξοδο.

Οι αλλαγές αυτές συνοδεύονται με διαπλάτυνση των πεζοδρομίων, καθώς και διαρρυθμίσεις στους γύρω μικρούς κάθετους δρόμους.

Πεζοδρομείται ένα μικρό τμήμα της οδού Αθηνάς, από την Ομόνοια ώς το δημαρχείο. Η παρέμβαση αυτή είχε προγραμματιστεί για επόμενη φάση, αλλά οι μελέτες έδειξαν ότι μπορεί να υλοποιηθεί από τώρα χωρίς παρενέργειες στην κυκλοφορία.

Μικρές πεζοδρομήσεις σχεδιάζονται και σε μικρούς δρόμους στην περιοχή των Χαυτίων και γύρω τους.

Εκσυγχρονίζεται επίσης η λειτουργία της φωτεινής σηματοδότησης, με αλλαγή των προτεραιοτήτων υπέρ των μεγάλων οδικών αρτηριών.

Ο προϋπολογισμός των έργων ανέρχεται σε 400 εκατ. δρχ. Θα διασφαλιστούν από την Εταιρεία Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων, αλλά θα εκτελεστούν από την κοινοπραξία που κατασκευάζει το μετρό, ως παράλληλο έργο. Υπολογίζεται να ολοκληρωθούν ώς τις αρχές Μαΐου.

Πιο σημαντικό είναι το επόμενο βήμα, που υπολογίζεται στις αρχές Μαρτίου και αφορά τον εξωραϊσμό της πλατείας. Ενα κατασκευαστικό πρόγραμμα, με προϋπολογισμό 400 εκατ. δρχ., που ξεκινά με καθυστέρηση δύο χρόνων.

Η πρόταση που θα υλοποιηθεί, αναδείχθηκε έπειτα από αρχιτεκτονικό διαγωνισμό και υποβλήθηκε από μια ομάδα νέων και πολύ ταλαντούχων αρχιτεκτόνων. Η Αρ. Βοζάνη, ο Γρ. Δεσύλλας, η Μ. Κατσίκα και ο Θ. Τσιατάς σχεδίασαν έχοντας στο μυαλό τους την πλατεία ως το πιο ζωντανό σημείο της πρωτεύουσας.

Το σήμερα είναι ζοφερό: Η Ομόνοια έχει πάψει εδώ και καιρό να είναι σημείο συνάντησης για τους πολίτες της Αθήνας, με έντονο κυκλοφοριακό φόρτο και ανύπαρκτη αισθητική, παρά τα αξιόλογα κτίρια που την περιβάλλουν.

Φιλοδοξία της αρχιτεκτονικής ομάδας είναι να αναδειχθεί ο διευρυμένος πια χώρος σε σημείο συνάντησης, και -γιατί όχι- αναψυχής, σε συνδυασμό με τις νέες δυνατότητες που προσφέρει ο υπόγειος σταθμός του μετρό και του Ηλεκτρικού, αλλά και η προβλεπόμενη αναβάθμιση του εμπορικού κέντρου.

n Στην επιφάνεια, λοιπόν, η γνωστή κυκλική πλατεία θα αποτελεί παρελθόν και θα αποκτήσει τετράγωνα όρια που προκύπτουν από τα κτίρια τα οποία την περιβάλλουν.

Ως αρχιτεκτονικά εργαλεία επιστρατεύθηκαν δύο βασικοί οδικοί άξονες και δύο «κάναβοι» από γρανίτη:

– Ιστορικές αρτηρίες, όπως η Πειραιώς, που συνδέει από την αρχαιότητα την Αθήνα με το λιμάνι της, καθώς και η Αθηνάς, που προσφέρει τη φυγή προς τον ιερό βράχο της Ακρόπολης, αναδεικνύονται σε σημεία αναφοράς.

– Το δάπεδο της πλατείας, αν κοιταχθεί από κάποιο υψηλότερο επίπεδο, θα δίνει την αίθηση «μπακλαβά» (κάναβος, για τους γνωρίζοντες), συνεχίζοντας νοητά το μοτίβο που κυριαρχεί στο εσωτερικό του σταθμού.

Η ίδια η πλατεία χωρίζεται σε δύο ζώνες: Την περιοχή ταχείας διέλευσης και τους χώρους που προσφέρονται για μια σύντομη στάση.

Επιλέχθηκαν ελαφρά και κατά το πλείστον διάφανα αρχιτεκτονικά στοιχεία με απώτερους στόχους να μη διασπαστεί η αντίληψη του ενιαίου χώρου της πλατείας και να διατηρηθούν οι οπτικές φυγές, κυρίως προς την πλευρά της Ακρόπολης. Το μόνο έντονο στοιχείο -κι από ελαφρύ και διάφανο υλικό- θα είναι το κεντρικό στέγαστρο με την περσιδωτή επιφάνεια. Θα φέρει επίσης δύο οθόνες προβολής από γυαλί ελεγχόμενης διαφάνειας.

Στου Μπακάκου

«Πονοκέφαλος» ήταν το κτίσμα για τον εξαερισμό του σταθμού του μετρό, που εξέχει άτσαλα σήμερα στην επιφάνεια της πλατείας. Είχε… ψηλώσει κατά ένα μέτρο σε σχέση με το ύψος των τεσσάρων μέτρων που προβλέπουν τα σχέδια του μετρό.

Ηδη έχει κοντύνει και, με την άδεια της «Αττικό Μετρό», προβλέπεται να φθάσει στα δύο μέτρα και σε κάποια σημεία τους 70 πόντους.

Η μελέτη δεν προβλέπει πρόσθετα αρχιτεκτονικά στοιχεία για τις όψεις των γύρω κτιρίων.

Δίνει έμφαση στην αποκατάσταση των νεοκλασικών και προτείνει να χαρακτηριστεί διατηρητέο το κτίριο του Θ. Βελεντή, στη συμβολή της Πανεπιστημίου, καθώς και η χρήση του φαρμακείου του Μπακάκου.

Εισηγείται ακόμη τη θέσπιση κανονισμών για τις διαφημίσεις και τις ταμπέλες των καταστημάτων, κατά τα πρότυπα όσων έχουν εφαρμοστεί στη Σταδίου.

Aπό τον Οθωνα στον «Δρομέα»

ΤετρAγωνη Ομόνοια προέβλεπαν οι αρχικοί σχεδιασμοί των Κλεάνθη-Σάουμπερτ για το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο της Αθήνας. Το 1833 θα έφερε την ονομασία «πλατεία Ανακτόρων», αφού η κατοικία των βασιλέων είχε οριστεί τότε για τα Χαυτεία.

– Οι αντιδράσεις όμως δεν επέτρεψαν την υλοποίηση των σχεδίων, που έντεκα χρόνια αργότερα τροποποιήθηκαν. Τα ανάκτορα χωροθετούνται στον Κεραμεικό και η πλατεία περιορίζεται και αποκτά πρώτη φορά κυκλικό σχήμα, και το όνομα «πλατεία Οθωνος».

– Και αυτοί οι σχεδιασμοί αποδείχθηκαν ασκήσεις επί χάρτου:

– Το 1849, με βασιλικό διάταγμα, η πλατεία παίρνει και πάλι ορθογώνιο σχήμα. Δέκα χρόνια αργότερα, αποφασίζεται να στηθεί ο ανδριάντας του Οθωνα, αλλά το 1862 γίνεται η έξωση του βασιλιά από την Ελλάδα.

– Ενα χρόνο αργότερα, γίνεται «πλατεία Ομονοίας», ως σύμβολο ενότητας.

– Από παλιά, η Ομόνοια ήταν σταθμός για άμαξες και το 1880 έγινε αφετηρία για τον ιπποσιδηρόδρομο.

– Το 1895 άρχισε να λειτουργεί ο σταθμός για τη γραμμή Αθήνας-Πειραιά του «παππού» του σημερινού Ηλεκτρικού.

– Ο σημερινός σταθμός εγκαινιάστηκε το 1930. Η πλατεία ήταν κυκλική και διέθετε περίπτερα για ανθοπωλεία.

– Οι μεγαλύτερες αλλαγές έγιναν το 1960, οπότε κατασκευάστηκε το γνωστό σιντριβάνι. – Αλλά και αυτό καταργήθηκε και στη θέση του τοποθετήθηκε το γυάλινο άγαλμα του «Δρομέα», το οποίο, λόγω των έργων του μετρό, χρειάστηκε να μετακομίσει μπροστά από το «Χίλτον».

X.TZ.

Διαδρομή 150 χρόνων

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΝΑΝΟΥΡΗ

Eπειτα από αρκετό καιρό, ο ομφαλός της Αθήνας, η πολύπαθη και αενάως διαμορφούμενη πλατεία Ομονοίας, απέκτησε φέτος αρκούντως εορταστική όψη: Το εργοτάξιο του μετρό αποσύρθηκε επιτέλους, απελευθερώνοντας το κεντρικό, κυκλικό μέρος που τα τελευταία χρόνια είχε μετατραπεί σε γιαπί.

Ο δήμος Αθηναίων έχει διακοσμήσει το χώρο με φάτνη από πεπιεσμένο χαρτόνι εν είδει σκηνικού και φυσικό ντεκόρ μάγους, καμήλες και πρόβατα να συντροφεύουν τον νεογέννητο Ιησού.

Mεταβολές

Οι μεταμορφώσεις της πλατείας Ομονοίας επάνω και κάτω από την επιφάνεια είναι δεκάδες και σηματοδοτούν την εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας τα τελευταία χρόνια.

Η δεκαετία του 1950 ήταν καταλυτική. Ενδεικτικό είναι το ότι από τότε η πλατεία Ομονοίας έγινε στη λαϊκή καθημερινή γλώσσα απλώς η «Ομόνοια».

Στα χρόνια του ’60 τα περισσότερα νεοκλασικά που υπήρχαν τριγύρω κατεδαφίστηκαν για να ανεγερθούν πολυώροφες κατασκευές από μπετόν ενώ το σκάψιμο για τον υπόγειο σταθμό του ηλεκτρικού, περιόρισε αισθητά τις επάνω από τη γη δυνατότητες. Το συντριβάνι έγινε σήμα κατατεθέν και προσφιλής πισίνα των οπαδών έπειτα από σημαντικές νίκες των ομάδων μας.

Το πεζοδρόμιο έξω από το φαρμακείο του Μπακάκου μετεβλήθη σε σημείο συνάντησης για τους επαρχιώτες που κατέκλυζαν την πρωτεύουσα εκείνη την εποχή. Οι οικοδόμοι συγκεντρώνονταν στην Ομόνοια από νωρίς το πρωί αναζητώντας το μεροκάματο.

Στα μέσα του ’80, η κατευθυνόμενη μαύρη αγορά ηρωίνης έκανε την Ομόνοια στέκι τοξικομανών. Αργότερα, εκατοντάδες χιλιάδες ξένων μεταναστών που περνούν καθημερινά από την πλατεία, την ντύνουν με νότες πολιτισμικού οικουμενισμού. Φυσικά δεν λείπουν παραβατικές συμπεριφορές κάθε λογής, ρατσιστικές εκδηλώσεις, ενώ το 4ο αστυνομικό τμήμα που εδρεύει εκεί θεωρείται από τα πλέον «αμαρτωλά» της χώρας.

Πάντως, εν μέσω εορταστικών ημερών και επαπειλούμενης ανάπλασης, οι «φυλές» της Ομόνοιας είναι εξαιρετικά διστακτικές.

– Οι πάγκοι των εφημεριδοπωλών που διαισθάνονται ότι ενδεχομένως δεν χωρούν στα σχέδια του ΥΠΕΧΩΔΕ, προσπαθούν να απωθήσουν το φωτογραφικό φακό: «Είμαστε νόμιμοι σε όλα και το αφεντικό δεν θέλει φωτογραφίες», λέει ο υπάλληλος που δεν κουράζεται να πουλά περιοδικά με προσφορές από καλλυντικά μέχρι γάντια για τα χιόνια.

– Οι τοξικομανείς μαζεύονται πια στους πεζόδρομους προς τη Βερανζέρου.

Μετακομίσεις

Οι περισσότεροι εις μάτην, καθώς οι έμποροι κατηφορίζουν στις πλατείες Κουμουνδούρου και Βάθης συμπαρασύροντας μέγα πλήθος από τους λάτρεις των τεχνητών παραδείσων.

– Οι μόνοι που, όπως φαίνεται, δεν θα αναγκαστούν να μετακομίσουν λόγω ανάπλασης είναι τα πολυκαταστήματα, τα μεγάλα ξενοδοχεία και οι δημόσιες υπηρεσίες, τα κτίρια των οποίων λάμπουν από γιρλάντες και λαμπιόνια. Οσο για τους ελάχιστους μόνιμους κατοίκους, είναι τόσο δεμένοι με τις μεταμορφώσεις της γειτονιάς τους ώστε να δηλώνουν αμετανόητα «Ομονοιακοί».

Προηγούμενο άρθροΑπό τη δραχμή στο «εικονικό» ευρώ
Επόμενο άρθροIσως και να φέρω γούρι
Avatar
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας