Η Ρωσία που υπομένει

Ποια είναι αυτή η άγνωστη κοπέλα που σκηνοθετεί προικισμένες ηθοποιούς όπως οι Όλια Λαζαρίδου, Θέμις Μπαζάκα, Μάνια Παπαδημητρίου, Γιώτα Φέστα συν δυο νεότερες, την Αθηνά Μαξίμου και την Μαρίσα Τριανταφύλλου;

Η Έλλη Παπακωνσταντίνου μπορεί να κάνει εν Ελλάδι το πρώτο της σκηνοθετικό βήμα στο έργο της Ρωσίδας Tζούλια Βοζνεσενσκάγια «Το δεκαήμερο των γυναικών» που έχει πρεμιέρα την Πέμπτη στο θέατρο «Ηβη», όμως έχει ήδη μια θητεία στην Αγγλία, όπου πήρε το μάστερ της, δουλεύοντας παράλληλα στο… «θέατρο θυμού». Θέατρο καταγγελίας δηλαδή, όπου καλλιτέχνες και διανοούμενοι αντιδρούν στην υποβάθμιση και εξαθλίωση της εργατικής τάξης.

Ηρεμη και χαμογελαστή η ίδια, θα πει για την τύχη να δουλέψει στο ξεκίνημα της με ηθοποιούς του Κεν Λόουτς, σκηνοθετώντας ένα έργο για τη βία σε μια εργατική οικογένεια («Εννιά ζωές, δέκα ιστορίες» της Λιλ Γουόρεν) που παρουσιάστηκε το ’97 στο Φεστιβάλ Εδιμβούργου (βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου έργου) και στο Λονδίνο. Ακολούθησαν το ’98 ο «Αίας» του Σοφοκλή σε συσχετισμό με την επέμβαση στο Ιράκ και το ’99 μια παράσταση εμπνευσμένη από τις «Ικέτιδες» του Αισχύλου με τη βοήθεια των δραματουργών του Ρόγιαλ Κορτ Σάρα Κέιν και Ταμάνθα Χάμερσλαγκ (έθιγαν το αίτημα μιας πιο ανεκτικής κοινωνίας και το θέμα συνύπαρξης διαφορετικών ανθρώπων).

Το ρώσικο έργο, που σκηνοθετεί τώρα, αναφέρεται στην εποχή Μπρέζνιεφ και εκτυλίσσεται σ’ ένα μαιευτήριο όπου έξι γυναίκες, λεχώνες ή ετοιμόγεννες, αφηγούνται ιστορίες από την προσωπική τους ζωή. Η σύζυγος ενός πολιτικού αντιφρονούντος, μια άστεγη κλοσάρ, μια σκηνοθέτιδα, μια γυναίκα κομματικό στέλεχος, μια αεροσυνοδός της Αεροφλότ και μια εργάτρια σε εργοστάσιο.

Ποια είναι η ουσία του έργου;

«Διαδραματίζεται σε μια εποχή πολιτικής στασιμότητας στη Σοβιετική Ενωση, περίπου μια δεκαετία πριν από την Περεστρόικα και τις θυελλώδεις εξελίξεις της. Τα πρόσωπα του έργου είναι αθώα. Δεν ξέρουν τι πρόκειται να συμβεί, δεν έχουν εξηγήσεις για το παρελθόν και το μέλλον. Είναι ανοιχτά στη δεδομένη ιστορική στιγμή. Αφουγκράζονται μια αλλαγή. Η παράσταση κυρίως εκθέτει την αγωνία του ανθρώπου για μια καλύτερη ζωή.

Ζούμε σε μια εποχή υποτιθέμενης ευμάρειας. Στη Δύση επικρατεί μια αισιοδοξία σε αντίθεση με εικόνες παρακμής, πορνείας, ιλίγγου που έρχονται από την άλλη πλευρά, τη Ρωσία. Θεωρώ ότι σ’ αυτή την ευημερία ελλοχεύουν οι περισσότεροι κίνδυνοι, πως η αισιοδοξία στην ουσία είναι απουσία σκέψης. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτή τη στιγμή είναι ότι δεν υπάρχει ένα μέτωπο αντίστασης. Τούτα τα πρόσωπα ίσως μας το υπενθυμίσουν».

Μαιευτήριο ελπίδας

  • Την ανελευθερία και την ανέχεια της κομμουνιστικής Ρωσίας διαδέχθηκε η ασυδοσία και η εξαθλίωση. Ηταν κάτι φυσιολογικό;

«Φτώχεια δεν υπήρχε. Ο ίδιος ο μηχανισμός φρόντιζε για τον πολίτη. Μεγαλύτερη φτώχεια υπάρχει στη Δύση σήμερα από την τότε κομμουνιστική Ρωσία. Η ιστορία έχει αιφνίδιες ανατροπές, τα γεγονότα συχνά προηγούνται των αποφάσεων του ανθρώπου. Υπάρχει μια ρωσική λέξη: “αβός”. Περιφραστικά σημαίνει το θάρρος πέρα από κάθε λογική, την πρόκληση της μοίρας στον άνθρωπο. Οι Ρώσοι από την εποχή συστάσεως του κράτους τους ήρθαν αντιμέτωποι με καπρίτσια της φύσης, με τρομερές ιστορικές αλλαγές. Είναι πολύ ταλαιπωρημένος αλλά ανθεκτικός λαός. Η δύναμή τους σε ξαφνιάζει. Λέει ένας Ρώσος ποιητής: “η γη μας η Ρωσία υπομένει, υπομένει”».

Η ελπίδα βρίσκεται στο…μαιευτήριο, στα νέα παιδιά που θα έρθουν;

«Φυσικά υπάρχει η ελπίδα ότι οι έσχατοι θα γίνουν πρώτοι. Μέσα από τις πρόβες διαπίστωσα ότι η συγγραφέας έχει αναδείξει τη μητρότητα σ’ένα ισχυρό σύμβολο ελπίδας όπως άλλωστε και είναι. Κι αυτό τη διαχωρίζει από άλλους συγγραφείς εκείνης της εποχής που κατέγραφαν τα γκρίζα χρώματα μιας στασιμότητας χωρίς να καταθέτουν όμως το αντίδοτο που είναι η ελπίδα. Γιατί η γέννηση ενός παιδιού σ’ έναν τέτοιο κόσμο είναι ένα “αβός”. Και το έργο αναδεικνύει τη ζωή σ’ ένα τεράστιο μυστήριο».

Η απουσία του…άντρα στο έργο τι ρόλο παίζει;

«Ολες οι ιστορίες που λένε έχουν σχέση με το άλλο φύλο. Είναι ενδιαφέρον ν’ ακούς αυτά που λέγονται “κεκλεισμένων των θυρών”, όπου η παρουσία ενός άντρα είναι απαγορευτική. Αφορά και τα δύο φύλα. Οταν ήμουν μικρή και πήγαινα μαζί με τον πατέρα μου για ψάρεμα, η μεγαλύτερη χαρά μου ήταν ν’ ακούω ιστορίες που διηγούνταν αυτός και οι φίλοι του ξενυχτώντας στη θάλασα. Δεν είχα άλλη ευκαιρία να τις ακούσω αλλιώς. Είναι η ηδονή του να είμαι εκεί που δεν μου επιτρέπεται να βρεθώ».

Για τον τρόπο δουλειάς της η Ελλη Παπακωνσταντίνου θα πει: «Μ’ ενδιαφέρει το ομαδικό πνεύμα, δίνοντας προτεραιότητα στους ηθοποιούς. Αποφεύγω τους νεοτερισμούς, χωρίς ν’ αποκλείω το ψάξιμο στη φόρμα. Χρειάζεται να πατάς σε στέρεο ηθικό έδαφος, υπηρετώντας τις ανάγκες της παράστασης».

Προηγούμενο άρθροΣτο 3, 6% ο πληθωρισμός
Επόμενο άρθροΒαζέχα και ξερό ψωμί
Avatar
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας