Κρασί ή μήπως γλυκά; Καλύτερα, ένα λεύκωμα

Λευκώματα και Xριστούγεννα πάνε χέρι χέρι. Iσως είναι ιδέα για ένα διαφορετικό δώρο. Aν και ορισμένων η τιμή είναι απαγορευτική. Eπίσης τα εγχώρια υστερούν σε ποικιλία σε σχέση με τα ξένα

«Δεν θέλω να εμφανιστώ μ’ ένα κρασί ή μ’ ένα κουτί γλυκά στο χέρι. Χίλιες φορές, ένα βιβλίο!».

Η καλοστεκούμενη κυρία που χαζεύει τους πάγκους του βιβλιοπωλείου «Εx libris» στο Νέο Ψυχικό, ομολογεί πως το δώρο που θα ευχαριστούσε πραγματικά την κόρη της είναι η «Σύνοψις ιστοριών» του Ιωάννη Σκυλίτζη. Για την ακρίβεια, η φωτογραφική ανατύπωση του χειρόγραφου όπου ο βυζαντινός χρονικογράφος είχε καταγράψει όσα συνέβησαν την περίοδο 811-1057, διανθίζοντας την αφήγησή του με ψυχογραφικά πορτρέτα των αυτοκρατόρων, τις ιδιορρυθμίες και τις ακολασίες τους, τις μανίες τους και τις αιρέσεις στις οποίες προσχωρούσαν.

Φυλαγμένο, για αιώνες, στη βιβλιοθήκη ενός μοναστηριού στη Σικελία, το έργο του Σκυλίτζη ανήκει πια στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Μαδρίτης. Η τελευταία ήταν που παραχώρησε το δικαίωμα ανατύπωσής του στις εκδόσεις «Μίλητος». Μόνο που η τιμή του βιβλίου είναι απαγορευτική για κάποιον που θέλει να το προσφέρει, αντί για γλυκά ή κρασί: 145.000 δραχμές. Κι έτσι, η κυρία αρχίζει να ξεφυλλίζει άλλα λευκώματα.

Λευκώματα και Χριστούγεννα πάνε μαζί. Από τις αρχές του φθινοπώρου, οι εκδότες προετοιμάζονται για να καλύψουν την αναμενόμενη ζήτηση. Κι όσο πλησιάζουν οι γιορτές, γίνεται μάχη για μια θέση στη βιτρίνα.

Η «Ιστορία του ελληνικού μπισκότου» (ΕΛΙΑ) ξεπροβάλλει ανάμεσα στα «Ανθη της πέτρας» του Ψυχοπαίδη (εκδ. Μεταίχμιο) και τις «Φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη» (ΜΙΕΤ).

Mάχη στη βιτρίνα

Το «Αρωμα σαπουνιού» της Ευρυδίκης Σιφναίου (εκδ. Αρχιπέλαγος) στηρίζεται πάνω στον δίτομο «Θησαυρό της Ορθοδοξίας» (Εκδοτική Αθηνών) και το «Χαλί της Ανατολής» της Ντόρας Πέγκα (University Studio Press) συνορεύει με τους «Αθηναίους» του Κώστα Ορδόλη (Καστανιώτης).

Οι όψιμες συνεντεύξεις της Αναστασίας Παρετζόγλου με επωνύμους («Κατακτώντας τη φήμη», Περίπλους) εκτίθενται πλάι στο λεύκωμα γιά τον πρωτοπόρο ζωγράφο Κωνσταντίνο Μαλέα (Εκδ. Αδάμ), και τα «Παλιά σινεμά» του Νίκου Θεοδοσίου (Finatec) δίπλα στις μαγειρικές προτάσεις της Ρένιας της Φτελιάς (εκδ. Λιβάνη)…

Ποικιλία; Οχι ακριβώς. Οσο κι αν διευρύνεται η θεματολογία των ελληνικών λευκωμάτων, αυτά που έχουν ως κύριο αντικείμενο την τέχνη της ζωγραφικής και της φωτογραφίας κρατούν ακόμα την πρωτοκαθεδρία.

Εκείνα, δε, που αφορούν συγκεκριμένους τόπους (βλ. «Λέσβος», «Κύθηρα», «Μακεδονία», «Αιγαίο», «Πειραιάς») πολλαπλασιάζονται διαρκώς.

Ο γνωστός φωτογράφος Στέλιος Σκοπελίτης θεωρεί απολύτως φυσική την έλλειψη ποικιλίας στα ελληνικά λευκώματα. «Η αγορά μας είναι πολύ μικρή. Τυπώνονται αυτά που έχουν εξασφαλισμένο κοινό».

Μικρό, άλλωστε, είναι και το τιράζ τους. Το άλμπουμ του Γιάν Αρτους-Μπερτράν «Με θέα τη Γή» (με καταπληκτικές εναέριες λήψεις από δεκάδες χώρες του πλανήτη) κυκλοφόρησε στη Γαλλία σε 100.000 αντίτυπα, ενώ, παγκοσμίως, έχουν τυπωθεί πάνω από ένα εκατομμύριο. Στην Ελλάδα, 3.000 κρίθηκαν αρκετά. «Tόσοι, πάνω κάτω, θα ενδιαφερθούν γι’ αυτό» ομολογεί η Καίτη Παντελέσκου των εκδόσεων «Libro».

Στο ομώνυμο βιβλιοπωλείο της πλατείας Κολωνακίου, εδώ κι ένα χρόνο, εκτίθεται σε περίοπτη θέση το μνημειώδους μεγέθους (1 x 0,70) και βάρους ( 30 κιλά) λεύκωμα του Χέλμουτ Νιούτον, «Sumo». Το βιβλίο περιλαμβάνει 400 φωτογραφίες του διάσημου, όσο και αμφιλεγόμενου καλλιτέχνη και πωλείται μαζί με ένα τραπεζάκι -πώς αλλιώς να το ξεφυλλίσει κανείς;-, σχεδιασμένο από τον Φίλιπ Στάρκ. Το «Sumo» κυκλοφόρησε σ’ όλον τον κόσμο σε 10.000 μόνο, αριθμημένα και υπογεγραμμένα από τον Νιούτον, αντίτυπα. Κι από 500.000 δραχμές που κόστιζε πέρσι, φέτος αναμένεται να φτάσει τις 900.000. Οσο λιγοστεύουν τα εναπομείναντα λευκώματα, τόσο καλπάζει κι η τιμή τους.

Αν ο «Ελευθερουδάκης» δέχτηκε δύο παραγγελίες για το συγκεκριμένο βιβλίο, το «Libro» ξεπέρασε τις είκοσι!

«Οπως μας πληροφόρησαν οι προμηθευτές μας», λέει η Καίτη Παντελέσκου, «διαθέσαμε όσα SumoΣ ζητήθηκαν σ’ ολόκληρη την Αυστραλία!». Πώς εξηγεί η ίδια αυτή την επιτυχία;

«Μετράει πολύ η περιοχή όπου λειτουργεί το κατάστημα. Οι πελάτες μας, πέρα από την οικονομική τους άνεση, είναι ενημερωμένοι. Διαβάζουν, ταξιδεύουν, ξέρουν τι ζητάνε».

Προνομιούχος περιοχή θεωρείται και το Νέο Ψυχικό. Οταν πρωτάνοιξε, πριν από επτά χρόνια περίπου, το «Ex libris» στήριξε την ύπαρξή του, αποκλειστικά, στα λευκώματα.

Στην πορεία, όμως, το βιβλιοπωλείο άλλαξε χέρια και η νέα διεύθυνση έβαλε …λίγο νερό στο κρασί της. Ακόμα και τώρα, ωστόσο, τα ελληνικά και τα ξένα άλμπουμ δίνουν τον τόνο.

Από τα πρώτα, εντυπωσιακή ήταν εδώ η κίνηση των «Πρώτων σελίδων» του Μιχάλη Κατσίγερα, όπου μέσα από τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων διαγράφεται η ιστορία της Ελλάδας τον 20ό αιώνα (εκδ. Ποταμός). Οσο για τις ξένες εκδόσεις, «τη μεγαλύτερη ζήτηση έχουν τα λευκώματα γύρω από το ντιζάιν, τη διακόσμηση και την αρχιτεκτονική» λέει ο Νίκος Ροδίτης.

Το ερώτημα είναι: άπαξ και προσφερθούν αυτά τα αστραφτερά και πολύτιμα βιβλία, τι τα περιμένει;

Πρόθυμα χέρια για να τα εξερευνήσουν ή μια στοίβα άλλων λευκωμάτων που σκονίζονται στο καθιστικό; Είναι βιβλία που διαβάζονται ή επιδεικνύονται; Βιβλία που ανατρέχει κανείς σ’ αυτά διαρκώς, ή έπειτα από λίγο καιρό ψάχνει ποιό ράφι θα τ’ αντέξει;

Κάποιος τυχερός, πάντως, που είχε τόσα πολλά λευκώματα, ώστε δεν ήξερε τι να τα κάνει, τα χώρισε τελικά σε δύο στοίβες, έβαλε πάνω τους κι ένα βαρύ κρύσταλλο, κι έφτιαξε ένα ωραιότατο τραπεζάκι! Coffee-table books, κυριολεκτικώς!

Tα ξένα είναι πιο πλούσια

ΜιA βΟλτα σ’ ένα από τα βιβλιοπωλεία των αλυσίδων «Ελευθερουδάκη» και «Παπασωτηρίου» αρκεί γιά ν’ ανακαλύψει κανείς την τεράστια θεματολογία που καλύπτουν τα ξενόγλωσσα λευκώματα: από τη διακόσμηση εσωτερικών χώρων ως την ιστορία της όπερας, κι από μονογραφίες γιά …κυνηγετικά όπλα μέχρι ιδέες γιά πρωτότυπα κεραμικά.

Η ζήτηση των παραπάνω κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι. Σύμφωνα με την Πόλα Γιαννίκα, υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του «Ελευθερουδάκη», «το ότι είναι γραμμένα σε άλλη γλώσσα δεν αποτελεί εμπόδιο, επειδή το περιεχόμενό τους στηρίζεται βασικά στη φωτογραφία. Και καθώς τα λάιφ-στάιλ άλμπουμ λείπουν από την ελληνική βιβλιοπαραγωγή, τα ξένα μοιάζουν ακόμα πιό ελκυστικά».

Οι τιμές τους, άλλωστε, είναι πολύ προσιτές (κατά μέσο όρο γύρω στις 20.000 δραχμές), καθώς τυπώνονται σε τεράστια τιράζ και κυκλοφορούν, ταυτόχρονα, σε δεκάδες χώρες.

Το λεύκωμα γύρω από την αρχιτεκτονική των ουρανοξυστών, μακρόστενο και σχετικά λεπτό, θυμίζει ουρανοξύστη και το ίδιο. Εκείνο που ανατρέχει στην ιστορία των πούρων είναι διπλός πειρασμός, λόγω της τιμής του (4.500 δρχ): ένα καλό πούρο, σαν κι αυτά που αναφέρονται στο βιβλίο, είναι πολύ πιό ακριβό. Και τι δεν ξεπροβάλλει μέσα από τις σελίδες των εκδόσεων Konemann! Ρολόγια, αγωνιστικά αυτοκίνητα (βλ.«Grand Prix de Monaco»), κήποι και λουλούδια (10.000 διαφορετικά είδη περιλαμβάνει το «Botanica», μαζί με οδηγίες γιά την καλλιέργειά τους), τοπία από την Βραζιλία ώς την Τοσκάνη, ξεναγήσεις σε σημαντικά μουσεία, γεύσεις από τοπικές κουζίνες, ιδέες γιά διακόσμηση εσωτερικών χώρων, και πάει λέγοντας.

Στο «Vanity Fair’s Hollywood» (εκδ. Thames and Hudson), οι διάσημοι συνεργάτες του περιοδικού – Ανι Λίμποβιτς, Μπρους Βέμπερ, Χέλμουτ Νιούτον κ.α- εστιάζουν πάνω στα πρόσωπα που έθρεψαν τον μύθο και το μυστήριο της κινηματογραφικής βιομηχανίας: από την Γκρέτα Γκάρμπο και τον Κλαρκ Γκέιμπλ ώς τον Ρόμπερτ ντε Νίρο και την Νικόλ Κίντμαν, κι από τις Κάθριν Χέπμπορν και Ελίζαμπεθ Τέιλορ, ώς τον Λεονάρντο ντι Κάπριο και την Τζούλια Ρόμπερτς.

Στο «Οne digital day», μιά στρατιά φωτογράφων κλέβουν καθημερινές στιγμές ανθρώπων απ’ όλον τον πλανήτη, εξερευνώντας το πώς άλλαξε η ζωή μας στα χρόνια της υψηλής τεχνολογίας.

Οι εκδόσεις Phaidon προτείνουν μιά περιπλάνηση στον σύγχρονο κόσμο της μόδας («Fashion Today»), ενώ οι πανεπιστημιακές εκδόσεις του Κέμπριτζ ανατρέχουν στην παγκόσμια ιστορία του φαγητού.

Τα δέντρα-μινιατούρες έχουν την τιμητική τους στο «The creative art of bonsai», η τέχνη του βιτρό, όπως παρουσιάζεται στο «Stained glass», μοιάζει ανεξάντλητη, ενώ η γοητεία της εποχής που έζησαν ο Μαρσέλ Προύστ ή η Γεωργία Σάνδη ζωντανεύει μέσα από τα αντίστοιχα λευκώματα των εκδόσεων Flammarion.

Ενδεικτικοί της ποικιλίας που προσφέρει η διεθνής αγορά, οι παραπάνω τίτλοι δεν είναι παρά σταγόνες στον ωκεανό. Εναν ωκεανό προσιτό κι από άλλο δρόμο, όπως, για παράδειγμα, μέσω του ηλεκτρονικού βιβλιοπωλείου Αmazon.

Ο Στέλιος Αναστασιάδης υπήρξε κάτι μεταξύ κλοσάρ, επαναστάτη, φιλοσόφου και μποέμ, ένας αντικομματικός αριστερός που διατηρούσε φιλίες με αποβράσματα της απριλιανής δικτατορίας, ηθοποιός για χάρη του Σταύρου Τορνέ και κακόμοιρο ανθρωπάκι γιά τις ανάγκες της «Χαμένης Ανοιξης» του Στρατή Τσίρκα. Πάνω απ’ όλα, ωστόσο, ήταν ζωγράφος. Ανένταχτος και μοναχικός – μία φορά μόνο εξέθεσε τα έργα του-, ουδέποτε συμβιβάστηκε με τους κανόνες της αγοράς, παρά την αβάσταχτη οικονομική του δυσχέρεια.

Πέντε χρόνια από το θάνατό του, οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης συγκεντρώνουν σ’ ένα λεύκωμα το σύνολο του έργου του, το οποίο χωρίζεται σε δύο μέρη: στα πορτρέτα που ζωγράφισε στην Ευρώπη και την Ελλάδα και στα τοπία που φιλοτέχνησε από την οριστική του εγκατάσταση κι έπειτα (το ’64) στην Αθήνα.

Την εκτενή εισαγωγή, όπου σκιαγραφείται η προσωπικότητα του Αναστασιάδη και αναλύεται η τεχνοτροπία του, υπογράφει ο καθηγητής Νίκος Χατζηνικολάου.

Αυτή τη χρονιά, η Αθήνα απέκτησε μετρό κι οι Αθηναίοι γνώρισαν «Μιά πόλη κάτω από την πόλη». Το ομότιτλο λεύκωμα, που δημοσίευσαν από κοινού το ΥΠΠΟ και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, είναι ο κατάλογος της έκθεσης με τα 500 από τα 30.000 κινητά ευρήματα της μεγαλύτερης ανασκαφής που πραγματοποιήθηκε ποτέ στην Ελλάδα. Την ώρα που οι μετροπόντικες έσκαβαν την γή, οι αρχαιολόγοι αποκτούσαν πρόσβαση σε μια υπόγεια έκταση 65.000 τ.μ. Αρχαίες οδοί, εργαστήρια και νεκροταφεία, υδρευτικοί αγωγοί, έργα τέχνης και εκατοντάδες χρηστικά αντικείμενα ήρθαν το φως, καθιστώντας τους ένδοξους προγόνους μας ακόμα πιό οικείους. Κάτι που, σίγουρα, καταφέρνει και το λεύκωμα αυτό.

Κάθε θέατρο έχει τη δική του ιστορία αλλά ελάχιστων έχει καταγραφεί σε λευκώματα, όπως αυτό που επιμελήθηκε ο Χρήστος Σουγιουλτζής γιά το ΚΘΒΕ.

Στο «35 χρόνια Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος 1961-1996» (εκδ. Ηβος) δίνονται πληροφορίες γιά περισσότερα από 400 έργα που ανέβηκαν στη σκηνή του – από την «Τρισεύγενη» του Παλαμά ως την «Αποκάλυψη» του Ιωάννη- και φιλοξενούνται πενήντα συνεντεύξεις από διευθυντές, σκηνοθέτες, ηθοποιούς, σκηνογράφους και μουσικούς που συνεργάστηκαν μ’ αυτό. Οι 200, από τις 640 σελίδες του βιβλίου, καλύπτονται από σπάνιο φωτογραφικό υλικό, ενώ στο τέλος παρατίθεται εκτενές ευρετήριο, πολύτιμο βοήθημα γιά τους θεατρολόγους, τους θεατρόφιλους και τους μαθητές των δραματικών σχολών.

Mετοχές σα ζωγραφιές

–Εχετε δει, ποτέ σας, πραγματικές μετοχές; Αν όχι, μπορείτε να τις ανακαλύψετε μέσα από φωτογραφίες.

Στις «Μετοχές και Ομόλογα» των Γιάννη Μέγα και Δημήτρη Τακά (εκδ. Κάπον) κρύβεται ολόκληρος θησαυρός. Μέσα από τα αξιόγραφα που εικονίζονται εδώ, αναδύεται, ανάγλυφα, η οικονομική δραστηριότητα στη Μακεδονία, την περίοδο 1870-1940.

–Με την έντονη παρουσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Θεσσαλονίκη, τους Bαλκανικούς Πολέμους και τον Α’ Παγκόσμιο που ακολούθησαν, την καταστροφική πυρκαγιά του ’17 και την έλευση των προσφύγων το ’22, θα περίμενε κανείς μόνον αστάθεια και κρίση.

Κι όμως, μιά σειρά από έλληνες επιχειρηματίες τόλμησαν και δημιούργησαν σημαντικές βιομηχανίες, εμπορικούς οίκους και τράπεζες, θέτοντας έτσι τις βάσεις γιά την μεταπολεμική ανάπτυξη.

–Αν οι μετοχές και τα ομόλογα των παραπάνω εταιρειών ενσωμάτωσαν, κάποτε, δικαιώματα κι αξίες, στην εποχή της νέας οικονομίας ενσωματώνουν πολύτιμες μνήμες. Ανακεφαλαιώνουν την ιστορία της πόλης και συμπυκνώνουν την έμπνευση και τον ιδρώτα πολλών -από τους επιχειρηματίες ως τους απλούς εργάτες.

–Λεύκωμα εξαιρετικά φροντισμένο, το «Μετοχές και Ομόλογα», πέρα από την ιστορική του αξία, έρχεται ν’ αναπληρώσει την αισθητική απόλαυση που στερούμαστε, στα χρόνια της «αποϋλοποίησης» των τίτλων.

Προηγούμενο άρθροΞΕΧΑΣΤΕ τη διαρχία
Επόμενο άρθροΗ Ομόνοια γίνεται… τετράγωνη!
Avatar
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας