Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι ο νέος «Γκαζί» που αλλάζει τη μοίρα της Τουρκίας

Όταν ο Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν αναλάμβανε το Νοέμβριο του 2002 τις τύχες της γείτονας χώρας, η Τουρκία βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Η οικονομία της προερχόταν από ένα καταστρεπτικό ’01, με ρυθμό ανάπτυξης στο -5,7% και την τουρκική λίρα υποτιμημένη στο μισό της αξίας της. Η ανεργία «χτυπούσε» ιστορικά υψηλά και οι χρεοκοπίες διαδέχονταν η μία την άλλη –ολόκληρη η χώρα ήταν βυθισμένη σε ένα πρωτοφανές τέλμα ύφεσης και παρακμής.

Από το νέο τους ηγέτη οι Τούρκοι ανέμεναν πολλά, ελάχιστοι όμως θα ήταν αυτοί που προέβλεψαν το οικονομικό «θαύμα» που ακολούθησε –διότι περί τέτοιου επρόκειτο, ανάλογου ίσως του αντίστοιχου γερμανικού της δεκαετίας του ’50. Και μπορεί σε αυτό να συνέβαλε σε κάποιο βαθμό και η καθοδήγηση από το ΔΝΤ, η αποφασιστική και στιβαρή διακυβέρνηση του Ερντογάν ήταν όμως το κλειδί για την εντυπωσιακή ανάκαμψη της χώρας. Στην πρώτη κιόλας πενταετή θητεία του, η Τουρκία πορεύθηκε με ρυθμούς ανάπτυξης λίγο κάτω του 10%, «άνοιξε» την οικονομία της στις διεθνείς επενδύσεις, μετατράπηκε σε εξαγωγός χώρα, διπλασίασε το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της. Επιπλέον δε των οικονομικών επιτευγμάτων του, ο Ερντογάν ήρθε σε ρήξη και με το κεμαλικό «βαθύ κράτος», το οποίο πολέμησε εξαρχής και κατάφερε να μετριάσει την επιρροή του στην πολιτική ζωή της χώρας, με μεγαλύτερη νίκη τις δίκες δεκάδων ανώτατων αξιωματικών για συμμετοχή στην παρακρατική οργάνωση Εργκενεκόν.

Τα προαναφερθέντα επιτεύγματα, μεταξύ άλλων, άνοιξαν διάπλατα τον δρόμο στον πάλαι ποτέ φτωχό μικροπωλητή από την Πόλη –τον νέο «Γκαζί» (πολεμιστή) των Τούρκων, μετά τον Κεμάλ-, αρχικά για μία άνετη επανεκλογή το 2007, αλλά και για τον πρόσφατο θρίαμβο στις τελευταίες εκλογές, οπότε και κατόρθωσε το μοναδικό επίτευγμα να εκλεγεί για τρίτη συνεχόμενη φορά, διευρύνοντας και πάλι την εκλογική επιρροή του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, λαμβάνοντας μάλιστα περί το 50% των ψήφων! Στη διαμόρφωση αυτού του αποτελέσματος βέβαια, ξεχωριστό ρόλο έπαιξε και η επικοινωνιακή «καταιγίδα» του νέου μεγαλοϊδεατικού οράματός, για την Τουρκία του 2023 –επέτειος των 100 χρόνων της Τουρκικής δημοκρατίας. Το μεγαλόπνοο σχέδιο για μία χώρα που θα παίζει ρόλο κυρίαρχης περιφερειακής δύναμης στη Μέση Ανατολή, με μία οικονομία η οποία θα βρίσκεται μία ανάσα από αυτήν της Γερμανίας.

Βέβαια, η τελευταία αυτή εκλογική επικράτηση, δύναται, από μία εναλλακτική οπτική γωνία θεώρησης, να χαρακτηριστεί και πύρρειος. Και αυτό διότι το κόμμα του Ταγίπ Ερντογάν δεν κατόρθωσε να «πιάσει» τον μαγικό αριθμό των 330 εδρών που θα του παρείχε την απόλυτη ελευθερία για την υλοποίηση του μεγάλου στόχου –τη δημιουργία και ψήφιση ενός νέου Συντάγματος, κομμένου και ραμμένου στις επιταγές των νεοϊσλαμιστών υποστηρικτών του κόμματος. Τώρα, για να το επιτύχει αυτό, θα αναγκαστεί να αναζητήσει τη συναίνεση μερίδας των δυνάμεων της αντιπολίτευσης.

Παράλληλα, στην πολυετή διακυβέρνηση Ερντογάν, υπάρχει και η σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Όλα αυτά τα χρόνια της παντοκρατορίας του, εκτός από όλα όσα βελτιώθηκαν, υπήρξαν και καταστάσεις που παρέμειναν στάσιμες, υπάρχουν και «δείκτες κοινωνικής προόδου» που βρέθηκαν στο κόκκινο. Η Τουρκία παραμένει μία χώρα που χαρακτηρίζεται από ανισότητες –οικονομικές, γεωγραφικές, ακόμα και πληθυσμιακές. Αρκετοί –κι όχι μόνο πολέμιοι του Ερντογάν- ισχυρίζονται ότι στην προσπάθειά του να «σπάσει» την παντοκρατορία του άτρωτου δίπτυχου στρατιωτικών-δικαστών, εγκαθίδρυσε στην ουσία ένα νέας κοπής και δικής του δημιουργίας «βαθύ κράτος», του οποίου όμως οι στρεβλώσεις, η αναξιοκρατία και η διαφθορά δεν έχουν να ζηλέψουν σε τίποτα το παλιό. Άλλοι πάλι υπογραμμίζουν την όλο και συχνότερη τάση της κυβέρνησης να προσπαθεί να ελέγξει και να φιμώσει αντιπάλους και μέσα ενημέρωσης, κάνοντας λόγο για συμπεριφορές που θα ταίριαζαν περισσότερο σε οθωμανό σουλτάνο παρά στον επικεφαλής μίας σύγχρονης δημοκρατίας.

Σε κάθε περίπτωση, γεγονός αποτελεί ότι το αποτέλεσμα των τελευταίων εκλογών, είναι πολύ πιθανό να αποδειχθεί πραγματική ευλογία για το μέλλον της Τουρκίας. Διότι, απετέλεσε από τη μία, θριαμβική επιβράβευση για τον πλέον επιτυχημένο Τούρκο πολιτικό των τελευταίων δεκαετιών, αλλά ταυτόχρονα, του στέρησε την απόλυτη κυριαρχία, η οποία ενδεχομένως να αποτελούσε τροχοπέδη στην περαιτέρω εγκαθίδρυση των δημοκρατικών θεσμών στην χώρα.

Ο Λόρδος Άκτον είχε πει πως «η εξουσία διαφθείρει –η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα». Ο τουρκικός λαός απεδείχθη αρκετά σοφός –τόσο ώστε να αποτρέψει μία τέτοια εξέλιξη στο εγγύς μέλλον της χώρας του…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας