Adrian Warburton: Ένας ήρωας πιλότος της Royal Air Force (RAF)

Adrian Warburton: Ένας ήρωας πιλότος της Royal Air Force (RAF)

Ο Adrian Warburton (ελληνικά: Άντριαν Γουόρμπαρτον) γεννήθηκε στο Μίντλεσμπρο της Αγγλίας στις 10 Μαϊου 1918. Ο πατέρας του, Τζέφρυ Γουόρμπαρτον, ήταν πλωτάρχης του Βασιλικού Ναυτικού και είχε παρασημοφορηθεί με το μετάλλιο DSO (Distinguished Service Order – Τάγμα Διακεκριμένων Υπηρεσιών). Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που ο μικρός «Γουόρμπυ» (όπως τον αποκαλούσαν χαϊδευτικά οι φίλοι του) βαπτίσθηκε σε ένα υποβρύχιο, στο Μεγάλο Λιμάνι (Grand Harbour) στη Μάλτα.

Κατά τα νεανικά του χρόνια παρακολούθησε μαθήματα στο σχολείο St. Edward’s, στην Οξφόρδη, γνωστό μεταξύ άλλων διότι από αυτό αποφοίτησαν δύο ακόμη άσσοι της RAF, ο Γκάι Γκίμπσον και ο Ντάγκλας Μπέηντερ, των οποίων η φήμη επρόκειτο κατά τη μεταπολεμική περίοδο να επισκιάσει εκείνη του Adrian Warburton.

Ο τελευταίος κατατάχθηκε ως πιλότος στη Royal Air Force (RAF) το 1938. Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής του τοποθετήθηκε στην 22η Μοίρα Τορπιλλοπλάνων στη Μεγάλη Βρετανία.

Το 1940 στη μονάδα αυτή ανατέθηκε η αξιολόγηση του αμερικανικού αναγνωριστικού-βομβαρδιστικού αεροσκάφους Martin 167F Maryland, το οποίο είχε παραγγείλει η Γαλλική Αεροπορία. Μετά τη συνθηκολόγηση της Γαλλίας, όμως, τα αεροσκάφη αυτά παραλήφθηκαν από τη Βρετανία και τρία παραδόθηκαν στη μονάδα του Warburton. Μετά την επιτυχημένη ολοκλήρωση των δοκιμών τους, τον Σεπτέμβριο του 1940, τα τρία αεροσκάφη πέταξαν επάνω από την κατεχόμενη Γαλλία, με επικεφαλής τον σμηναγό Ουίτλεϋ, με προορισμό τη Μάλτα, όπου επρόκειτο να σχηματίσουν το 431 Σμήνος.

Στην αποστολή αυτή συμμετείχε και ο Warburton (ο oποίος τότε έφερε τον βαθμό του ανθυποσμηναγού ως πλοηγός. Η εγκατάσταση στη Μάλτα συνοδεύτηκε σχεδόν αμέσως από αναπάντεχες επιπλοκές, καθώς δύο από τους τρεις πιλότους αρρώστησαν. Ετσι ο Ουίτλευ αναγκάσθηκε να εκπαιδεύσει τον Warburton στον χειρισμό των Maryland. Η διαδικασία αυτή αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη: δύο φορές ο Warburton σχεδόν κατέστρεψε το αεροσκάφος του κατά την προσγείωση. Παρά ταύτα ο νεαρός επρόκειτο να δικαιώσει την επιλογή του διοικητή του, με αποτέλεσμα σταδιακά να γίνει διοικητής της 69ης Μοίρας και αργότερα της 683 Φωτοαναγνωριστικής Μοίρας

Η δράση του Adrian Warburton στη Μάλτα

Η μοίρα του Warburton στη Μάλτα περιελάμβανε ποικιλία αεροσκαφών (μεταξύ τους βρίσκονταν ένα Skua και δύο Blenheim) και είχε ως κύρια αποστολή την παρακολούθηση του ιταλικού ναυστάθμου στον Τάραντα. Για τον σκοπό αυτό οι πιλότοι της μονάδας εκτελούσαν περιπολίες οι οποίες συχνά διαρκούσαν ως και επτά ώρες.

Κατά τη διάρκεια των αποστολών του ο Warburton διέτρεξε επανειλημμένα κινδύνους, τους οποίους όμως κατόρθωσε να αντιμετωπίσει χάρη στις τεχνικές δυνατότητες του σκάφους του (το Maryland μπορούσε να αντεπεξέλθει με σχετική άνεση σε αερομαχίες επειδή διέθετε και χαρακτηριστικά μαχητικού). Μάλιστα στις 30 Οκτωβρίου 1940 ο ίδιος και το διμελές πλήρωμά του κατόρθωσαν να καταρρίψουν ένα ιταλικό υδροπλάνο Ζ.506Β. Τρεις ημέρες αργότερα, όμως, η τύχη έδειξε την άσχημη πλευρά της στον παράτολμο Βρετανό πιλότο.

Το αεροσκάφος του δέχθηκε επίθεση από τέσσερα ιταλικά αεροπλάνα και ο ίδιος πληγώθηκε από μια βολίδα που τον άφησε αναίσθητο. Την κατάσταση έσωσε ο σμηνίας Φρανκ Μπάσταρντ, ο οποίος ανέλαβε τον έλεγχο του πηδαλίου μέχρι τη στιγμή που συνήλθε ο Warburton. Για την πράξη του αυτή τιμήθηκε με το μετάλλιο DFO (Distinguished Flying Order).

Σύντομα ο «Ουώρμπυ» ανέλαβε και πάλι δράση και στις 7 Νοεμβρίου συμμετέσχε σε μια νέα σκληρή αερομαχία επάνω από τον Τάραντα. Τρεις ημέρες αργότερα, στις 10 Νοεμβρίου, η μοίρα του εντόπισε συγκέντρωση πολλών ιταλικών θωρηκτών και καταδρομικών στον Τάραντα. Τότε ο ναύαρχος Κάνινγκαμ, διοικητής των βρετανικών ναυτικών δυνάμεων της Μεσογείου, έλαβε την απόφαση για την ιστορική πλέον νυκτερινή επίθεση των Swordfish του αεροπλανοφόρου HMS «Illustrious» εναντίον του ιταλικού ναυστάθμου.

Την τελευταία αναγνωριστική αποστολή, ακριβώς πριν από την έναρξη της επίθεσης στις 11 Νοεμβρίου, επρόκειτο να εκτελέσει ο Warburton. Η τύχη όμως του έπαιξε και πάλι ένα άσχημο παιχνίδι: οι φωτογραφικές μηχανές του αεροσκάφους του δεν λειτούργησαν. Παρά ταύτα η φωτογραφική μνήμη του ιδίου και των μελών του πληρώματός του επέτρεψε να ξεπεραστεί το πρόβλημα χωρίς άλλες επιπλοκές. Ετσι το ίδιο βράδυ η επιδρομή πραγματοποιήθηκε με επιτυχία, γεγονός που επιβεβαίωσαν την επομένη οι φωτογραφίες του ναυστάθμου τις οποίες έλαβε ο σμηναγός Ουίτλεϋ.

Η δράση του Warburton είχε μια εξίσου θεαματική συνέχεια, με συμμετοχή σε επανειλημμένες αερομαχίες που είχαν ως κατάληξη την κατάρριψη πέντε εχθρικών αεροσκαφών και την καταστροφή, στο έδαφος ή στο νερό, άλλων τριών. Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου ο Warburton επιδείκνυε εντελώς ανορθόδοξη και αντισυμβατική συμπεριφορά. Εμφανιζόταν στην υπηρεσία του με πολιτική περιβολή και διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση με τη γοητευτική χορεύτρια Κριστίνα Ράντκλιφ, η οποία παράλληλα υπηρετούσε στο κέντρο επιχειρήσεων της βρετανικής διοίκησης στη Μάλτα, γνωστό μέχρι σήμερα ως Lascaris War Rooms.

Μια φορά ο Adrian Warburton, αφού πέταξε πάνω απο τη Σικελία για να λάβει μερικές φωτογραφίες, κατευθύνθηκε χωρίς προηγούμενη έγκριση των ανωτέρων του στην Ελλάδα με σκοπό να παραλάβει μερικά ποτά για τους συναδέλφους του στη βάση! Οι ανώτεροί του παρέβλεπαν τις αντισυμβατικές δραστηριότητές του επειδή πάντοτε επέστρεφε από τις αποστολές του με τις φωτογραφίες που του είχαν ζητήσει.

Τον Απρίλιο του 1941 ο Adrian Warburton δέχθηκε κατά λάθος επίθεση από ένα Hurricane και υποχρεώθηκε να πραγματοποιήσει αναγκαστική προσγείωση στη Μάλτα. Αργότερα τον ίδιο χρόνο αποσύρθηκε προσωρινά από την ενεργό δράση, στην οποία επανήλθε το 1942 πραγματοποιώντας και άλλες πτήσεις πάνω από την Ιταλία και τη βόρεια Αφρική. Συνολικά κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Μάλτα πραγματοποίησε περισσότερες από 350 αποστολές. Μία φορά ανέλαβε τρεις συνεχόμενες 24ωρες αποστολές! Καταρρίφθηκε δύο φορές αλλά παρέμεινε σώος και αβλαβής.

Συνήθως πετούσε χαμηλότερα από το επίπεδο ανίχνευσης των ραντάρ. Οι επιδόσεις του τού χάρισαν την προσωνυμία «Λώρενς της Μάλτας». Χάρη στις πληροφορίες που συνέλεξε ακυρώθηκαν δύο φορές σχέδια για την απαγωγή του στρατάρχη Ρόμμελ. Η συμμετοχή του στις αναγνωριστικές αποστολές που προηγήθηκαν της απόβασης στη Σικελία υπήρξε ανεκτίμητη, με αποτέλεσμα να τον ευχαριστήσει προσωπικά ο στρατηγός Χάρολντ Αλεξάντερ. Επιπλέον για τις υπηρεσίες που προσέφερε μέχρι το τέλος του 1943 τιμήθηκε με τα βρετανικά μετάλλια Distinguished Service Order and Bar και Distinguished Flying Cross και το αμερικανικό Distinguished Flying Cross.

Μετά την απόβαση στη Σικελία (1943) ο Adrian Warburton ανέλαβε τη διοίκηση της 683 Φωτοαναγνωριστικής Μοίρας στη βόρεια Αφρική. Την ίδια περίοδο, όμως, στα τέλη του 1943, η μοίρα τού έπαιξε άλλο ένα άσχημο παιχνίδι. Ο Adrian Warburton έτυχε να βρίσκεται στην Τυνησία και να ταξιδεύει με ένα τζιπ το οποίο συγκρούστηκε με ένα αμερικανικό φορτηγό. Το ατύχημα αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σπάσει τη λεκάνη του. Εκείνος, όμως, δεν σκόπευε να εγκαταλείψει τον αγώνα. Μετά από νοσηλεία μερικών εβδομάδων σε ένα αμερικανικό νοσοκομείο προσπάθησε να δραπετεύσει από το παράθυρο.

Τελικά οι θεράποντες γιατροί τού επέβαλαν να επιστρέψει στη Βρετανία, προκειμένου οι Βρετανοί γιατροί να αποφανθούν αν ήταν ικανός να συνεχίσει να πετά. Εκείνοι τον έκριναν ακατάλληλο και του έδωσαν αναρρωτική άδεια τριών μηνών.

Η απρόσμενη διακοπή μιας θαυμαστής σταδιοδρομίας

Στις αρχές του 1944 ο Adrian Warburton προήχθη σε αντισμήναρχο. Η παράτολμη σταδιοδρομία του, όμως, φαινόταν ουσιαστικά να έχει τελειώσει. Ο ίδιος δεν είχε συμβιβασθεί με αυτή την ιδέα. Μετά την ανάρρωσή του τοποθετήθηκε την 1–η Απριλίου 1944 ως σύνδεσμος αξιωματικός στην 7η Σμηναρχία Φωτογραφικής Αναγνώρισης της 8ης Αεροπορικής Δύναμης των Αμερικανών, που τότε είχε ως έδρα τη βάση της RAF στο Μπένσον και Μάουντ Φαρμ, στην κομητεία της Οξφόρδης.

Διοικητής της μονάδας ήταν ο συνταγματάρχης Ελιοτ Ρούζβελτ, γιός του Αμερικανού προέδρου και φίλος του Adrian Warburton, στον οποίο ο τελευταίος ανέφερε ότι βρισκόταν σε άδεια (παραλείποντας εύσχημα να αναφέρει ότι αυτή είχε αναρρωτικό χαρακτήρα) και ότι ήταν διαθέσιμος για αναγνωριστικές αποστολές. Οπως αναφέρει ο φίλος του, Τζακ Βάουλς, «οι αναγνωρίσεις ήταν το έργο της ζωής του. Δεν ήθελε να κάνει τίποτε άλλο. Το να κάθεται σε ένα μικρό πιλοτήριο με σπασμένη λεκάνη, σε μακριές αναγνωριστικές πτήσεις πάνω από τη Γερμανία, πρέπει να ήταν εξαιρετικά αγωνιώδες. Παρά ταύτα, το έκανε».

Η ποιότητα των φωτογραφιών του Adrian Warburton προσέλκυσε την προσοχή της ειδικού της RAF Κόνστανς Μπάμπινγκτον-Σμάιθ, η οποία, εντυπωσιασμένη, ζήτησε να πληροφορηθεί ποιος τις είχε λάβει. Ετσι σύντομα η RAF διαπίστωσε τη «μυστική» δραστηριότητα του Adrian Warburton και έστειλε ένα αυστηρό μήνυμα στους Αμερικανούς προϊσταμένους του ζητώντας τους να τον αποσύρουν αμέσως από την ενεργό δράση. Το μήνυμα, όμως, αυτό ο ίδιος δεν επρόκειτο να το πληροφορηθεί ποτέ, καθώς παραλήφθηκε μία ώρα μετά την αναχώρησή του για την τελευταία του πτήση. Ισως, αν είχε φθάσει νωρίτερα, η ζωή του γενναίου πιλότου να είχε διαφορετική κατάληξη…

Το θρίλερ της αναζήτησης του

Το πρωί της 12ης Απριλίου 1944 δύο αναγνωριστικά Lockheed F-5B Lightning (ένα από τα οποία κυβερνούσε ο Adrian Warburton) απογειώθηκαν από τη βάση του Μάουντ Φαρμ με σκοπό να φωτογραφίσουν γερμανικά αεροδρόμια. Μετά από μια κοινή πτήση τα δύο αεροσκάφη χωρίστηκαν περίπου 160 χλμ. βορείως του Μονάχου. Το σχέδιο πτήσης τους προέβλεπε να συναντηθούν αργότερα, αφού θα είχαν εκτελέσει την αποστολή τους, για να πετάξουν μαζί ως ένα αμερικανικό αεροδρόμιο στη Σαρδηνία.

Από εκείνη τη στιγμή τα ίχνη του 26άχρονου άσσου χάθηκαν. Η τύχη του παρέμενε ένα μυστήριο επί 60 περίπου χρόνια. Ορισμένοι πίστευαν ότι έπασχε από κατάθλιψη και ότι είχε συντρίψει εσκεμμένα το αεροπλάνο του σε κάποιον παγετώνα ή στη θάλασσα, άποψη την οποία ο Τζακ Βάουλς απέρριπτε κατηγορηματικά. Το μυστήριο λύθηκε κατά έναν αναπάντεχο τρόπο πριν από δύο περίπου χρόνια.

Ένας Ουαλλός ερευνητής που είχε διαβάσει τη βιογραφία του Adrian Warburton, είχε θέσει ως στόχο του να λύσει το αίνιγμα της εξαφάνισής του. Η προσπάθειά του έλαβε μια απροσδόκητη τροπή όταν, τον Αύγουστο του 2002, μια ερευνητική ομάδα στην οποία συμμετείχε και ένας Γερμανός ιστορικός εντόπισε τα υπολείμματα ενός αμερικανικού δικινητήριου αναγνωριστικού αεροσκάφους (που αποδείχθηκε ότι ήταν ένα Lockheed F-5B) και μερικά σπασμένα και καμμένα οστά του κυβερνήτη του κοντά στο χωριό Eγκλινγκ αν ντερ Πάαρ, σε απόσταση 50 χλμ. περίπου από το Μόναχο.

Οι γερμανικές αρχές υπέθεσαν ότι επρόκειτο για κάποιον Αμερικανό πιλότο και παρέδωσαν τα υπολείμματα του ιδίου και του αεροπλάνου στις αμερικανικές στρατιωτικές αρχές στη Γερμανία. Στη συνέχεια τη διερεύνηση της ταυτότητας του άγνωστου πιλότου ανέλαβε η υπηρεσία USAMAA-E (United States Army Memorial Affairs Activity-Europe). Επειδή ο Adrian Warburton δεν είχε επιζώντες συγγενείς, οι Αμερικανοί ειδικοί δεν είχαν τη δυνατότητα να προβούν σε συγκριτικό τεστ DNA. Βασιζόμενοι, όμως, σε γερμανικά αρχεία συνέταξαν ένα πόρισμα 65 σελίδων καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για τον χαμένο Βρετανό άσσο. Στη συνέχεια τα υπολείμματα του αεροσκάφους παραδόθηκαν στο Αεροπορικό Μουσείο της Μάλτας.

Το μυστήριο, λοιπόν, είχε τελικά λυθεί: ο Adrian Warburton είχε χάσει τη ζωή του μέσα στο φλεγόμενο αεροσκάφος του, κτυπημένος από τα πυρά της γερμανικής αεράμυνας. Μετά από αυτά η RAF ήταν επιτέλους σε θέση να προσφέρει στις 14 Μαϊου 2003 την πρέπουσα κηδεία σε έναν από τους πιο διακεκριμένους πιλότους της. Η επιμνημόσυνη λειτουργία πραγματοποιήθηκε με επισημότητα σε μια εκκλησία του Γκμούντ, παρουσία και της χήρας του Adrian Warburton.

Ακολούθησε μια λαμπρή τελετή, κατά τη διάρκεια της οποίας τα λείψανα του γενναίου πιλότου τάφηκαν στο νεκροταφείο της Βρετανικής Κοινοπολιτείας στο κοντινό Ντούρνμπαχ, παρουσία περισσότερων από 100 προσώπων από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και τη Γερμανία (κυρίως βετεράνων), ενώ απέδιδαν τιμές μέλη του Queen’s Colour Squadron της RAF. Ενα από τα λουλούδια που εναποτέθηκαν στον τάφο του Adrian Warburton από τον φίλο του, Τζακ Βάουλς, υπενθύμιζε τη μακρά αναμονή της Κριστίνας Ράντκλιφ στη Μάλτα για την επιστροφή του…

Η κληρονομιά του Adrian Warburton

Αν και η δράση του Adrian Warburton δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή σήμερα, η μοναδική της σημασία δεν αμφισβητείται από κανέναν. Ο τότε επικεφαλής της RAF και μετέπειτα λόρδος, Αρθουρ Τέντερ, τον περιέγραψε ως «τον πιο ανεκτίμητο πιλότο της RAF». Κατά τον Τζακ Βάουλς ο Adrian Warburton «ήταν κυριολεκτικά ο ίδιος ο νόμος, επειδή ήταν τόσο εξαιρετικός άνθρωπος και έφερνε πίσω τόσο πολύτιμες πληροφορίες. Ακόμη και ο Τσώρτσιλ δήλωσε ότι συνέβαλε στη συντόμευση του πολέμου». Ο ίδιος όμως προσθέτει: «Αν είχε επιζήσει και είχε αποστρατευθεί, τι θα είχε κάνει; Ηταν ένας επαναστάτης χωρίς προσόντα».

Η ζωή του Adrian Warburton αποτέλεσε θέμα κινηματογραφικής ταινίας που γυρίστηκε το 1953 με πρωταγωνιστή τον σερ Αλεκ Γκίνες και τίτλο «The Malta Story». Πιο πρόσφατα, τον περασμένο Νοέμβριο, προβλήθηκε στον βρετανικό τηλεοπτικό σταθμό BBC2 ένα ντοκυμαντέρ για τη ζωή του το οποίο γυρίστηκε εν μέρει στη Μάλτα, βασισμένο στις αναμνήσεις της Κριστίνα Ράντκλιφ που δημοσιεύθηκαν σε συνέχειες στη βρετανική εφημερίδα «The Star».

Σημειώσεις

  1. Τρεις ημέρες πριν από την έναρξη του Β’ ΠΠ ο Adrian Warburton είχε νυμφευθεί με πολιτικό γάμο τη Μπέτυ Ουέστκοτ, μια σερβιτόρα σε μπαρ με καταγωγή από το Χάμπσιρ. Σύμφωνα με τον Τζακ Βάουλς, συνάδελφό του ο οποίος υπήρξε και ο στενότερος φίλος του, ο γάμος αυτός ήταν χωρίς περιεχόμενο, αφού ο Adrian Warburton δεν είδε ποτέ πάλι τη γυναίκα του. Η ίδια, άλλωστε, παντρεύτηκε άλλες δύο φορές μετά την εξαφάνισή του και εγκαταστάθηκε για μεγάλο διάστημα στην Αυστραλία.
  2. Ο Βάουλς, ο οποίος ήταν κατά τρία χρόνια νεώτερος από τον Adrian Warburton, είχε γνωριστεί με εκείνον κατά τη διάρκεια της κοινής τους θητείας στη Μάλτα (όπου ο Βάουλς υπηρετούσε την περίοδο 1940-1943 ως ιπτάμενος μηχανικός), όταν ο Adrian Warburton του ζήτησε να φροντίζει το αεροσκάφος του.
  3. Η δράση του Adrian Warburton υπενθυμίζεται στο μνημείο που έχει ανεγερθεί στο Ράνυμηντ, στην περιοχή Κούπερς Χιλ του Ηνγκλφιλντ Γκρην, κοντά στον ποταμό Τάμεση. Η Κριστίνα Ράντκλιφ δεν επέστρεψε ποτέ στη Βρετανία. Πέθανε το 1988 στη Μάλτα.