Αναβολές και ανησυχίες για την κινητή τηλεφωνία 3ης γενιάς

Πολλοί επαγγέλονταν ότι το 2001 θα καθιερώνονταν ως η χρονιά της ασύρματης επικοινωνίας επαναλαμβάνοντας το προηγούμενο του 1987 που ήταν η χρονιά που έδωσε το εναρκτήριο λάκτισμα στην εξάπλωση των μηχανών φαξ και του 1994 που ήταν η χρονιά λανσαρίσματος του Ίντερνετ.

Πράγματι σήμερα ένας αρκετά μεγάλος αριθμός παροχέων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών και κατασκευαστικών εταιρειών ανά την Ευρώπη βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια τεσταρίσματος του εξοπλισμού κινητής τηλεφωνίας τρίτης γενιάς, με προεξάρχουσα την βρετανική Vodafone Group. Η τελευταία πραγματοποίησε κατά πανηγυρικό τρόπο στις 16 Απριλίου, την πρώτη δοκιμαστική φωνητική κλήση χρησιμοποιώντας το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας που αποτελείται από 30 σταθμούς βάσης.

Όμως από την πραγματοποίηση της πρώτης κλήσης, μέσα από το 3G δίκτυο μέχρι την πλήρη ανάπτυξη των νέων υπηρεσιών και την επιτυχή εισαγωγή τους στην αγορά, υπάρχει μια απόσταση που φαίνεται ότι οι εταιρείες του χώρου έχουν σοβαρές δυσκολίες να καλύψουν. Έτσι εταιρείες-γίγαντες όπως η ιαπωνική DoCoMo ανέβαλε το λανσάρισμα του πολυδιαφημισμένου 3G δικτύου -του πρώτου στον κόσμο-που υπολογίζονταν να γίνει τον Μάιο του 2001.

Η Alcatel έχει ήδη ανακοινώσει ότι η παρουσίαση των νέων κινητών τηλεφώνων 3G δεν θα γίνει γρηγορότερα από το 2007 ενώ σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές εταιρείες προτίθενται να παραβιάσουν κατά δύο ή τρία χρόνια τις προθεσμίες που ορίζουν άδειες που έχουν τους δοθεί για την εκμετάλλευση των νέων ραδιοσυχνοτήτων, αφού οι υπο ανάπτυξη νέες υπηρεσίες δεν θα γίνουν εμπορικά βιώσιμες παρά μόνο το 2004 με 2005.

Οι πολυπαθείς εταιρείες της λεγόμενης νέας οικονομίας ανακαλύπτουν με τον πιο επώδυνο τρόπο, εν μέσω φημολογιών για γενικευμένη οικονομική ύφεση αλλά και επανειλημμένων ανακοινώσεων της πτώσης των κερδών τους -λόγω των μειωμένων πωλήσεων αλλά και της πρόσφατης βουτιάς των τιμών στο μετοχών τους ( συνολικά εξανεμίστηκε 1 τρις από την από την χρηματιστηριακή αξία των μετοχών τηλ/κών εταιρειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο) ότι οι πολυδάπανες νέες υπηρεσίες και τα σούπερ τηλέφωνα με τις πολλαπλές εφαρμογές- μεταφορά ήχου και εικόνας για την ακρόαση μουσικής ή την παρακολούθηση τηλεόρασης, πλοήγηση στις ιστοσελίδες του Διαδικτύου ηλεκτρονικό ταχυδρομείο κλπ- ενέχουν μεγαλύτερο από το αναμενόμενο ρίσκο.

Η ανάληψη του ρίσκου αυτού ισοδυναμεί ούτε λίγο ούτε πολύ με 300 δισ δολάρια, 150 δισ από τα οποία έδωσαν ήδη οι τηλεπικοινωνιακές εταιρείες για την απόκτηση των πολυπόθητων αδειών ενώ τα υπόλοιπα 150 δισ προτίθενται να τα επενδύσουν σε δίκτυα. Σε αυτά βέβαια τα ποσά δεν υπολογίζονται τα δισεκατομμύρια που θα απαιτηθούν να την προώθηση και το μάρκετινγκ των νέων υπηρεσιών. Το ποσό αυτό είναι το μεγαλύτερο που έχει ξοδευτεί ποτέ για πραγματοποίηση επενδύσεων σε ένα μόνο τεχνολογικό τομέα και σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.

Από την άλλη το συνολικό χρέος των τεσσάρων μεγαλύτερων τηλεπικοινωνιακών εταιρειών της Ευρώπης δηλαδή της British Telecommunications, της Deutsche Telekom, της France Telecom και της ολλανδικής KPN ανέρχεται σε 185 δισ ευρώ (169 δισ δολ). Ο Scott Marchakitus αναλυτής της JP Morgan υποστηρίζει ότι για να μπορέσουν να διασώσουν την πιστοληπτική τους ικανότητα στην Α κατηγορία -κάτι που δεν το κατόρθωσε η KPN, η οποία έχει ήδη πέσει στη BBB κατηγορία- το συνολικό τους χρέος πρέπει να μειωθεί στα 87 δισ ευρώ. Σε περίπτωση μείωσης του δείκτη από την Α κατάταξη, το κόστος της περαιτέρω χρηματοδότησής τους θα αυξηθεί δραματικά.

Η έκταση της υπερχρέωσης φαίνεται ξεκάθαρα στην περίπτωση της British Telecom, η οποία το 1998 είχε χρέη 1,5 δις σήμερα φτάνουν τα 30 δις και η αναλογία μετοχικού κεφαλαίου και απαιτήσεων των πιστωτών (debt-to-equity ratio) έφτασε το 190%.

Η υπερχρέωση των μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών αλλά και το υψηλό κόστος κατασκευής των 3G δικτύων έχει δημιουργήσει μεγάλη κινητικότητα μεταξύ των ομίλων για την χαλάρωση των όρων που προβλέπονται στις άδειες αλλά και του νομοθετικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έτσι ώστε να αναλάβουν οι κυβερνήσεις τη χρηματοδότηση μέρους των χρεών. Έτσι πολλές κυβερνήσεις με πρώτη την ισπανική προωθούν ένα νομοθετικό πλαίσιο με βάση το οποίο οι εταιρείες θα μπορούν να επαναχρησιμοποιούν το ραδιοφωνικό φάσμα που προορίζεται για το 3G για τις υπάρχουσες υπηρεσίες.

Η λύση όμως που φαίνεται όμως ότι ανακουφίσει πραγματικά πολλές εταιρείες από το βάρος των υπέρογκων απαιτήσεων από τους πιστωτές είναι η δημιουργία κοινοπραξιών ή άλλου είδους συνεργειών που θα επιμερίσει σε μεγάλο βαθμό τα κόστη. Η τάση αυτή παρατηρείται τόσο μεταξύ των παροχέων υπηρεσιών όσο και μεταξύ των κατασκευαστικών εταιρειών κινητών τηλεφώνων.

Η γερμανική ρυθμιστική αρχή ενθαρρύνει ήδη την συνεργασία μεταξύ των εταιρειών που διαθέτων τις έξι άδειες παροχής τηλ/κών υπηρεσιών. Το Group 3G (ιδιοκτήτες του οποίου είναι η Sonera της Φιλανδίας και η Telefonica της Ισπανίας)ένας από τους παροχείς στη Γερμανία υπολογίζει ότι η σύμπραξή της υπολογίζει ότι θα γλιτώσει 1,5 δισ ευρώ και περίπου 40% των λειτουργικών της εξόδων αν μοιραστεί το δίκτυο με τους αντιπάλους της. Η British Telecoms παρά την αρνητική θέση της βρετανικής κυβέρνησης πιέζει για δημιουργία κοινοπραξίας με την Vodafone ή με την One1One.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βλέποντας τον κίνδυνο που διαγράφεται από την καθυστέρηση της κατασκευής των δικτύων για την ευρωπαϊκή οικονομία, φαίνεται ότι συνταυτίζεται με την άποψη των εταιρειών. Ο Rik Daems ο υπουργός βιομηχανίας του Βελγίου που έχει την προεδρία της ΕΕ για το δεύτερο τρίμηνο του έτους, υποστήριξε ότι δύο από τις σημαντικότερες κυβερνήσεις της Ένωσης με την τακτική τους γέμισαν μεν τα κυβερνητικά ταμεία άλλα τραυμάτισαν την βιομηχανία και ότι γι΄ αυτό το λόγο χρειάζονται διορθωτικές κινήσεις που απαλλάξουν τις εταιρείες από τα μεγάλα χρέη τους.

Αλλά και στον κατασκευαστικό τομέα υπάρχουν παρόμοια προβλήματα, ιδιαίτερα μετά τις ανακοινώσεις περικοπών εξόδων και προσωπικού από τις μεγαλύτερες εταιρείες του χώρου όπως η Motorola ή η Ericsson, μοναδική φωτεινή εξαίρεση την Nokia.

Πιο συγκεκριμένα η Motorola, η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής κινητών τηλεφώνων, προβλέπει για το δεύτερο τρίμηνο του έτους ζημιές και στους τρείς τομείς δραστηριοποίησής της, τα κινητά τηλέφωνα, τους ημιαγωγούς και τον εξοπλισμό δικτύων.

Προκειμένου να περικόψει τα έξοδα κατά 1.9 δισ δολ προχωρά σε απολύσεις 26.000 εργαζομένων! Ομοίως η Ericsson, η μετοχή της οποίας έχασε περισσότερο από το 70% της αξίας της (από 210,50 στις 56,50 σουηδικές κορώνες) έχει καταγράψει μεγάλες απώλειες από τις πωλήσεις κινητών τηλεφώνων και έκανε περικοπές προσωπικού γύρω στα 12000 άτομα. Αντιθέτως η Nokia η υπ΄ αριθμόν ένα κατασκευάστρια εταιρεία κινητών τηλεφώνων στον κόσμο, ανακοινώνει αύξηση των κερδών της και διπλασιασμό του μεριδίου της στην αγορά.

Μέρος της επιτυχίας της οφείλεται στην μικρότερη έκθεσή της στην αγορά ημιαγωγών, η οποία προβλέπεται να μειωθεί κατά 15% το 2001- σε αντίθεση με την Motorola και τα μικρότερα αποθεματικά σε σχέση τόσο με την Motorola, όσο και με την Ericsson αλλά κυρίως στην επιχειρηματική στρατηγική που προώθησε σύμφωνα με την οποία οι κατασκευαστικές εταιρείες δανείζουν τους καταχρεωμένους παροχείς υπηρεσιών για να αγοράσουν τον εξοπλισμό τους (vendor financing).

Με αυτόν τον τρόπο έκλεισε πολλά συμβόλαια για την κατασκευή δικτυακού εξοπλισμού. Βέβαια η τακτική αυτή μπορεί να αποδίδει μεσοπρόθεσμα αλλά ενέχει τον κίνδυνο να συμπαρασύρει στην πτώση και τις κατασκευαστικές εταιρείες στην περίπτωση που οι παροχείς δεν μπορέσουν να εξοφλήσουν.

Το παράδειγμα της μεγάλης αμερικάνικης προμηθεύτριας τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού Lucent Technologies η οποία ανακοίνωσε ότι έχασε 700 εκ δολ από δάνεια προς την παροχέα υπηρεσιών δικτύου Winstar, η οποία στην συνέχεια χρεοκόπησε, δείχνει ότι πράγματι είναι ορατός αυτός ο κίνδυνος.

Συνεπώς και οι κατασκευαστικές εταιρείες αναζητούν διέξοδο στις συμμαχίες και συνέργειες. Η Ericsson προκειμένου να μειώσει το κόστος αλλά και να βελτιώσει και να κάνει πιο ελκυστικά τα μοντέλα των κινητών τηλεφώνων της προχώρησε σε κοινοπραξία με την Sony εταιρεία που είναι σε θέση να συμμετάσχει στην τρίτη γενιά τηλεπικοινωνιών αφού ξέρει καλύτερα από τον καθένα να μεταφέρει ήχο και εικόνα λόγω της μακρόχρονης δραστηριοποίησης στο τομέα αυτό. Ομοίως η Motorola φημολογείται ότι έχει αρχίσει τις διαπραγματεύσεις με την Mitsubish Electric προκειμένου να συνεργαστούν σε 3G projects.

Η αμερικάνικη εταιρεία ερευνών Forrester Research προβλέπει ότι μόνο πέντε από τις ευρωπαϊκές τηλεπικοινωνιακές εταιρείες θα επιβιώσουν μέχρι το 2008 οι οποίες θα σχηματοποιηθούν σε γιγάντιους τηλεπικοινωνιακούς ομίλους που θα προσφέρουν υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας. Αυτές θα είναι οι Vodafone, η γερμανική T-Mobil, η France Telecom/Orange, η Cellnet της British Telecoms. Οι άλλες θα χρεοκοπήσουν ή θα εξαγοραστούν γιατί δεν θα μπορέσουν τα πραγματοποιούμενα έσοδά τους να ξεπεράσουν τα μεγάλα έξοδά τους.