Η ανικανότητα διοίκησης των εταιρειών στις ΗΠΑ οδήγησε στην πιστωτική κρίση

Δύο δεκαετίες μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Στη δεκαετία του ‘Α80 ο Carl Icahn εμφανιζόταν ως εισβολέας, αντίστοιχος με τον διάσημο χαρακτήρα της ταινίας «Wall Street», Gordon Gekko. Ο Icahn κέρδισε μεγάλα κεφάλαια εξαγοράζοντας προβληματικές εταιρείες, προχωρώντας σε αναδιοργάνωσή τους και κατόπιν πωλώντας τες με ιδιαίτερα υψηλό τίμημα. Στην αναδιοργάνωση πολλές φορές «περιλαμβανόταν» και η «κοπή» μιας εταιρίας σε πολλές θυγατρικές, προκειμένου ο Icahn να επιτύχει όσο το δυνατόν υψηλότερο κέρδος.

Δύο δεκαετίες αργότερα, ο Icahn χαρακτηρίζεται ως ακτιβιστής – μέτοχος. «Στην αρχή με έλεγαν εισβολέα. Τώρα με λένε μέτοχο – ακτιβιστή», δηλώνει ο 72χρονος Icahn, ο οποίος δεν φαίνεται διόλου πρόθυμος να τα παρατήσει και προσθέτει: «Δεν γνωρίζω τι ακριβώς σημαίνουν αυτές οι ταμπέλες. Αυτό που ξέρω είναι ότι θα πρέπει να γίνει κάτι –και μάλιστα σύντομα– προκειμένου να υπάρξει βελτίωση του τρόπου διοίκησης των επιχειρήσεων στις ΗΠΑ. Εάν δεν το πράξουμε οι διοικήσεις θα συνεχίσουν να είναι ανεπαρκείς και η οικονομία των ΗΠΑ θα συνεχίσει να υποφέρει».

Barron’Αs: Η παρούσα είναι η χειρότερη αγορά την οποία έχετε αντιμετωπίσει;

Icahn: Σε ό,τι αφορά τις αγορές βασικού χρέους (senior bond) πιθανώς να είναι η χειρότερη αγορά. Eχω επενδύσει σε όλες τις προηγούμενες περιόδους ύφεσης, στις δεκαετίες ‘Α90 και 2000, αλλά ποτέ πριν τα senior bonds δεν ήταν τόσο φθηνά όσο φέτος. Ακόμη και στη δεκαετία του ‘Α30, δεν νομίζω ότι η αποτίμηση της συγκεκριμένης επενδυτικής «μορφής» είχε τόσο κακή πορεία ακόμη και σε σύγκριση με τις μετοχές, όπως είναι σήμερα.

Barron’Αs: Υπάρχουν, όμως, επενδυτικές ευκαιρίες, σωστά;

Icahn: Oπως είπα και πριν, μία από τις μεγαλύτερες επενδυτικές ευκαιρίες, αυτή τη στιγμή, είναι η αγορά senior bonds. Υποθέτω ότι οι αποτιμήσεις σε αυτήν μπορεί να υποχωρήσουν ακόμη πιο πολύ. Ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν ακόμη και «βεβιασμένες» πωλήσεις. Oμως είναι μια εντυπωσιακή επενδυτική ευκαιρία, όπως συμβαίνει, βέβαια, και με αρκετές μετοχές.

Barron’Αs: Πιθανώς περισσότερες απ’Α ό,τι πριν από τρεις μήνες;

Icahn: Ακόμη και το γεγονός ότι το hedge fund που διαθέτουμε δεν έχει και σημαντικά κέρδη, το γεγονός ότι φρόντισα να μην «ανοιχτώ» σε μόχλευση αλλά να διατηρήσω μετρητά, μας καθιστά απόλυτα έτοιμους κάθε στιγμή να εκμεταλλευθούμε τις τεράστιες ευκαιρίες που υπάρχουν, σήμερα, στις αγορές. Βέβαια η πτώση θα συνεχιστεί.

Barron’Αs: Ο μετοχικός ακτιβισμός έχει αλλάξει από τη δεκαετία του ‘Α80;

Icahn: Ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει. Ο νόμος Sarbanes-Oxley δεν έχει βοηθήσει ώστε να αλλάξει. Oμως σε καμία περίπτωση δεν μπορείς να ξεκινήσεις οποιαδήποτε μάχη εάν δεν είσαι διατεθειμένος –και φυσικά να τα διαθέτεις– να σπαταλήσεις πολλά χρήματα και να βρεθείς αντιμέτωπος με τη διοίκηση της εταιρίας, η οποία, ουσιαστικά, είναι η βασική αιτία για την οποία ξεκινά τη διαμάχη. Μάλιστα η διοίκηση πληρώνεται με λεφτά των μετόχων, δηλαδή με δικά σου χρήματα.

Barron’Αs: Μία από τις πλέον ριζοσπαστικές απόψεις που έχετε εκφράσει μέσα στα χρόνια είναι ότι οι επικεφαλής των εταιρειών είναι άνθρωποι που γνωρίζουν πολύ καλά πώς να «ανεβαίνουν τα σκαλιά» της ιεραρχίας, αλλά δεν γνωρίζουν στο ελάχιστο πώς να διοικούν μία εταιρία. Το πιστεύετε ακόμη; Μήπως αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που ταλανίζουν και τη Wall Street;

Icahn: Αυτό, κατά τη γνώμη μου (δηλαδή η ανικανότητα των διοικήσεων) είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα. Σε αυτήν τη χώρα τις εταιρίες μας δεν τις διοικούν οι σωστοί άνθρωποι, αν και υπάρχουν και εξαιρέσεις. Δεν υπάρχουν πραγματικές «εκλογές» για να επιλεχθεί η διοίκηση μιας εταιρίας. Είναι περισσότερο κοινή με την τσαρική Ρωσία, όπου υπήρχε η απόλυτη μοναρχία. Το ίδιο συμβαίνει και στην επιχειρηματική Αμερική.

Οι περισσότεροι επικεφαλής βρίσκονται σε άρνηση. Μένουν «κολλημένοι» στις απόψεις τους και θεωρούν μάλιστα ότι διαθέτουν «εκ Θεού» δικαίωμα να τις επιβάλλουν σε όλους. Σε αρκετές εταιρίες, όπου συμμετείχα στη διοίκηση, αυτό που έλειπε εντελώς ήταν η επόπτευση.

Ο έλεγχος. Δεν είμαι ενάντια στους επικεφαλής που φροντίζουν να «βγάζουν λεφτά» για τους μετόχους. Oμως σήμερα στις ΗΠΑ οι μέτοχοι δολοφονούνται. Oλοι βρίσκονται αλλού και κανείς δεν προσέχει το μαγαζί. Το ίδιο ισχύει και για τη Wall Street. Το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν πώς θα βγάλουν πολλά λεφτά. Οι διοικήσεις θα έπρεπε να ελέγξουν νωρίς και να σταματήσουν την ανάληψη υπερβολικού ρίσκου. Και φυσικά σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε να «περάσουν» την παροχή τόσο υψηλών, ενίοτε εξωπραγματικών, αποδοχών στα κορυφαία στελέχη.

Barron’Αs: Στο blog που διαθέτετε (icahnreport.com) έχετε προτείνει τη δημιουργία της Eνωσης Αμερικανών Μετόχων. Περί τίνος πρόκειται;

Icahn: Χιλιάδες άνθρωποι έχουν ανταποκριθεί στην πρόσκλησή μου. Οι μέτοχοι θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να εκφράσουν γνώμη σε κάθε προσφορά που πραγματοποιείται στην εταιρία που συμμετέχουν. Οι μέτοχοι και όχι το διοικητικό συμβούλιο, το οποίο συνήθως δεν έχει μετοχές της εταιρίας που διοικεί. Οι μέτοχοι πρέπει να αποκτήσουν θεσμοθετημένα δικαιώματα. Πιθανώς να καταρτιστεί ομοσπονδιακός νόμος γι’Α αυτό. Οι πολιτικοί θα πρέπει, πριν απ’Α όλα τα άλλα, να έχουν τη δυνατότητα να μάθουν ποιες είναι οι απόψεις των μετόχων μιας εταιρίας.

Barron’Αs: Μία από τις πλέον επιθετικές υποθέσεις σας για φέτος είναι η Yahoo!, της οποίας η μετοχή έχει χάσει περισσότερο από το 50% από την αρχή του έτους. Τι πιστεύετε για την εταιρία;

Icahn: Είμαι στο διοικητικό συμβούλιο και ομολογώ ότι συμπαθώ αρκετά από τα μέλη του. Oντως εξετάζουν με σοβαρότητα αυτά που συμβαίνουν αλλά και αυτά που οφείλουν να πραγματοποιηθούν. Την ίδια στιγμή θεωρώ ότι κάποια μέλη του διοικητικού συμβουλίου κάνουν μέγα λάθος στις απόψεις που εκφράζουν.

Το έχω πει και θα το ξαναπώ. Η Yahoo! οφείλει να πουλήσει στη Microsoft τη μηχανή αναζήτησης που διαθέτει. Να μην πωληθεί ολόκληρη η εταιρία. Μπορεί η Microsoft να έχει δηλώσει, δημόσια, ότι επιθυμεί να αγοράσει την εταιρία στο σύνολό της –και την πιστεύω σε αυτό– αλλά δεν είναι προς το συμφέρον της Yahoo! να προχωρήσει σε μία τέτοια κίνηση.

Barron’Αs: Και τι θα ήταν η Yahoo! χωρίς τη μηχανή αναζήτησης;

Icahn: Η μηχανή αναζήτησης δεν πρόκειται να πάψει να υπάρχει ή να παρέχεται σε όσους χρησιμοποιούν τη Yahoo! Απλά τη διαχείρισή της θα έχει η Microsoft, η οποία μπορεί να ανταγωνιστεί επί ίσοις όροις την Google, ενώ η Yahoo!, μόνη της, δεν έχει αυτή τη δυνατότητα.

Barron’Αs: Ας εξετάσουμε μία ακόμη εταιρία στην οποία «στοχεύετε», την Time Warner. Διαθέτετε και παρουσία στο διοικητικό της συμβούλιο. Ποια είναι η άποψή σας για την εταιρία;

Icahn: Από οικονομικής άποψης και κερδών λειτούργησε πολύ καλά για μας. Νομίζω ότι αποδείχθηκε πως εξ αρχής είχαμε δίκιο που επενδύσαμε σε αυτήν την εταιρία. Βέβαια αρκετές φορές χρειάζονται κάποια χρόνια για να γίνουν αποδεκτές οι ιδέες σου και να χαρακτηριστούν ως σωστές και συμφέρουσες. Φυσικά, όπως γνωρίζετε πιέσαμε για τη διάσπαση της εταιρίας. Αυτό δεν έγινε. Oμως με την ανακοίνωση του προγράμματος αγοράς ιδίων μετοχών, φροντίσαμε να πουλήσουμε τις μετοχές μας, αποκομίζοντας κάτι παραπάνω από ικανοποιητικό κέρδος.

Barron’Αs: Σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις σας, από την αρχή του έτους έως σήμερα είστε μεταξύ των κερδισμένων ή μεταξύ των ηττημένων;

Icahn: Ομολογουμένως πολύ λίγα hedge funds θα κατορθώσουν να «κλείσουν» το 2008 με κέρδη. Oμως, όπως σας είπα και πριν, το γεγονός ότι δεν έχουμε χρησιμοποιήσει το «εργαλείο» της μόχλευσης μάς προστάτεψε από τις δύσκολες στιγμές.