Mεγαλείο σύντομης ζωής

«Η στιγμή αυτή, πέρασμα στο νέο αιώνα, είναι καίρια και συμβολική για να προσεγγίσουμε και να ακούσουμε τον Νίκο Σκαλκώτα. Ο Σκαλκώτας είναι κορυφαία και πρωτοποριακή μορφή του νεοελληνικού πολιτισμού, αλλά αφορά γενικότερα την ιστορία της μουσικής του 20ού αιώνα. Η θέση του στη μουσική του 20ού αιώνα είναι σημαντική, η προσφορά του ιδιαίτερη, με στοιχεία μοναδικότητας. Ωστόσο οι συνθήκες της σύντομης ζωής του (1904-1949) και της ελληνικής μουσικής γενικότερα υπήρξαν οι αιτίες για τις οποίες το έργο του παρέμεινε για πολύ και σε μεγάλο βαθμό άγνωστο και ανεξερεύνητο, ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Σήμερα η διεθνής κριτική επιβεβαιώνει κατηγορηματικά την ξεχωριστή σημασία του Σκαλκώτα, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του αιώνα που μόλις πέρασε».

Ενα κενό επιχειρεί ως εκ τούτου να καλύψει η ωραία κασετίνα που εξέδωσε η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας, περιλαμβάνοντας τα «Μεγάλα Συμφωνικά Εργα» του Σκαλκώτα σε δύο cd κι ένα εξίσου σημαντικό βιβλιαράκι 43 σελίδων με πλήρη βιογραφία και αναλυτική παρουσίαση όσων έργων ηχογραφήθηκαν ειδικά για τις ανάγκες της παρούσας έκδοσης.

Τα κείμενα της έκδοσης έγραψε ο συνθέτης, μαέστρος και μελετητής του έργου του Σκαλκώτα Νίκος Χριστοδούλου. Ο ίδιος διηύθυνε και τις Συμφωνικές Ορχήστρες της Ισλανδίας και του Μάλμε που με σολίστ τον Βασίλη Παπαβασιλείου (κοντραμπάσο) και τον Γιώργο Δεμερτζή (βιολί) αντίστοιχα, ερμήνευσαν τα έργα που παρουσιάζονται στα cd: δηλαδή τα «Με του Μαγιού τα Μάγια», Κοντσέρτο για Κοντραμπάσο, Τρεις Ελληνικοί Χοροί, Κοντσέρτο για Βιολί, Largo Sinfonico, Εφτά Ελληνικοί Χοροί.

Στον Νίκο Χριστοδούλου ανήκει και το παραπάνω κείμενο που αιτιολογεί τις ανάγκες μιας τέτοιας έκδοσης: το έργο του Σκαλκώτα υπήρξε και εξακολουθεί να είναι άγνωστο σε ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού κοινού, παρ’ ότι εξαιρετικά σημαντικό.

«Η σημασία του», εξηγεί ο κ. Χριστοδούλου, «οριοθετείται και από την ιδιάζουσα στιλιστική ευρύτητα του έργου του, στο οποίο περνούν, διασταυρώνονται και προεκτείνονται όλα τα κύρια ρεύματα της μουσικής δημιουργίας και αναζήτησης του αιώνα. Τα ατονικά του έργα βρίσκονται στην αιχμή της αντίστοιχης κύριας ευρωπαϊκής πρωτοπορίας, της γνωστής ως Δεύτερης Σχολής της Βιένης, την οποία διευρύνουν, ενώ με την τονική του δημιουργία (όπως τους 36 Ελληνικούς Χορούς, μπαλέτα) ο Σκαλκώτας αποτελεί μορφή νέας εθνικής σχολής».

Του σημειώματος αυτού έπεται σύντομο βιογραφικό. Σύντομη άλλωστε υπήρξε και η ζωή του συνθέτη που πέθανε μόλις στα 45 του χρόνια (από κρίση παραμελημένης κήλης), έχοντας ωστόσο προλάβει να αφήσει τεράστιο έργο: «Οι συνθέσεις του, περί τις 110, περιλαμβάνουν κάθε μουσικό είδος (εκτός της όπερας)… Ιδιαίτερη σημασία έχει η στιλιστική ευρύτητα και εξερεύνηση στη δημιουργία του. Ο Σκαλκώτας είναι μια σπάνια (αν όχι, με τον τρόπο του, μοναδική) περίπτωση δημιουργού, ο οποίος στο έργο του χρησιμοποιεί και εξερευνά όλες τις κύριες και σύγχρονες μουσικές τάσεις της εποχής του, που καθόρισαν τη μουσική του 20ού αιώνα: ατονικότητα, δωδεκαφθογγισμό (σειραϊκή ατονικότητα), προχωρημένη τονικότητα, νεοκλασικισμό. Επίσης, έκανε συστηματική χρήση στοιχείων δημοτικής μουσικής σε αρκετά έργα».

Ακολουθεί η παρουσίαση των έργων του με κάποια εισαγωγικά κατά κατηγορία: στα «Κοντσέρτα» π.χ. αναφέρεται μεταξύ άλλων πώς «ο Σκαλκώτας αγαπούσε ιδιαίτερα τη μορφή του κοντσέρτου (…) Η προτίμησή του για τη μορφή αυτή μπορεί να θεωρηθεί σχετική με μια ορισμένη πλευρά της προσωπικότητάς του, ιδιαίτερα όσον αφορά το διχασμό και την ενότητα της προσωπικότητας και του έργου του. Υπήρξε λ.χ. πολύ στοχαστικός, φιλοσοφικός και εσωστρεφής, ένας μοντέρνος αποξενωμένος από το μουσικό του περιβάλλον…».

Η έκδοση κοσμείται με ασπρόμαυρες φωτογραφίες – στιγμιότυπα από τη ζωή του συνθέτη, αποσπάσματα από χειρόγραφες παρτιτούρες καθώς και με έργα του Μπουζιάνη.

Η λιτή κασετίνα και ό,τι περιέχει είναι με την ευκαιρία των Χριστουγέννων ένα πολύ αξιόλογο δώρο. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν, λοιπόν, να τη βρουν στη Λέσχη του Δίσκου (Ακαδημίας 57, τηλ.3631819) που είχε άλλωστε αναλάβει την παραγωγή και την επιμέλεια της έκδοσης.

Προηγούμενο άρθροκυπριακό σωσίβιο για την «Ολυμπιακή»
Επόμενο άρθροTο Nο 0069 πέθανε…
Avatar
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας