Santiago Calatrava

Έσπευσε το αθηναϊκό κοινό να θαυμάσει τον guest star του Ολυμπιακού πακέτου “Athens 2004”, που φιλοξενήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη αυτήν την άνοιξη. Αναπάντεχη η επιτυχία της έκθεσης “Santiago Calatrava”, στην οποία δόθηκε παράταση ενός μήνα.

Έχουμε, άραγε, να επαναξιολογήσουμε τη μοντέρνα αρχιτεκτονική και να αναζητούμε τις χάρες της ή για άλλη μία φορά παγιδευόμαστε από τη μνημειακότητα του “μεγάλου”, ως μεγέθους αυτήν τη φορά, παρά ως κάποιου συμβόλου ή ενός πλήθους στολιδιών;

Όπως και να’ ναι, οι αρχιτεκτονικές μορφές του Santiago Calatrava, υπερμεγενθύνσεις φυσικών μορφών, απαλλαγμένες από ψευδομνημειακούς συμβολισμούς, χαρακτηρίζονται από τη λειτουργική τους ευκρίνεια και την κατασκευαστική τους ειλικρίνεια. Σταθερός αλλά και αστείρευτος εμπνευστής του Calatrava είναι η φύση, την οποία παρατηρεί, αποτυπώνει, επεξεργάζεται, θαυμάζει και συγκρίνει με την ουσία της αρχιτεκτονικής. Έτσι ανάγει σε δομικά “πρότυπα” σύνθετες φυσικές λειτουργίες ώστε το άνθισμα ενός λουλουδιού να οδηγεί στη σύλληψη και πραγματοποίηση ενός ανοιγόμενου κελύφους δομημένου χώρου.

Ο ίδιος ο αρχιτέκτονας τονίζει τη διαδικασία αυτή, μέσα από την οποία φαίνεται να λειτουργεί, παρουσιάζοντάς μας σειρά από σκίτσα που έχουν προηγηθεί κάποιων εμπνεύσεών του. Μελέτες του ανθρώπινου σώματος, συγκεκριμένα σκίτσα από κινήσεις ενός αθλητή, συνοδεύουν την παρουσίαση των σχεδίων και της μακέτας των ολυμπιακών μας εγκαταστάσεων.

Και εκεί που μας πείθει για την επιτυχία της ανάθεσης, μας προκαλούν αμηχανία τα σκίτσα αυτά, αφενός για την εικαστική τους αξία (;) και αφετέρου για την ανταπόκριση του αρχιτεκτονικού αποτελέσματος σε αυτά. Ο κίνδυνος να υποτιμήσουμε τον αρχιτέκτονα Calatrava, ωστόσο, είναι ελάχιστος – κανείς δε σταμάτησε να διαβάζει την ποίηση του Ελύτη, όταν δημοσίευσε τα κολάζ του.

Εκτός, λοιπόν, από τις “διορθώσεις” του Calatrava στις ολυμπιακές μας εγκαταστάσεις (το στέγαστρο του σταδίου, δηλαδή, και κάτι άλλα μερεμέτια) βρισκόμαστε στην Πινακοθήκη μπροστά σε ένα υπερθέαμα μακετών, σχεδίων και φωτογραφιών από έργα του γνωστού αρχιτέκτονα. Δημόσια κτήρια, αεροδρόμια, σιδηροδρομικοί σταθμοί,, γέφυρες, κ.ά. εκπλήσσουν όλους εμάς που νιώσαμε υπερήφανοι για το καινούργιο μας αεροδρόμιο “Ελ. Βενιζέλος”. Εντυπωσιακές μορφές, οικείες από τη φύση, στέκουν στο περιβάλλον τους σαν ζωντανοί οργανισμοί σε παγωμένη κίνηση. Δυναμικές οι χαράξεις και “ελαφρές” οι κατασκευές θυμίζουν ουτοπιστικές ιδέες προηγούμενων αιώνων, που δεν μπόρεσαν να υλοποιηθούν. Αυτός είναι ένας λόγος που οι φωτογραφίες εντυπωσιάζουν περισσότερο από τις μακέτες και τα σχέδια αλλά και ίσως προβληματίζουν για την αντιληπτή υπερκλίμακά τους.

Μία άλλη και λιγότερο προφανής “παγίδα” για τον αρχιτέκτονα που εκθέτει ένα τέτοιο πλήθος έργων σε μία έκθεση (δηλαδή ένα χώρο) είναι ο χαρακτηρισμός του ως μανιεριστή. Εντοπίζονται στοιχεία, που, πέρα από την επανάληψή τους στα πλαίσια μίας προσωπικής γραφής, εμφανίζονται ως εφάμιλλες εκβάσεις της ίδιας “συνταγής” και αποδοκιμάζουν το μηχανικό που παρουσιάζεται ως εμπνευσμένος.

Αν παραμερίσουμε την απαξιωτική μας διάθεση που προέρχεται ίσως από τη ζήλεια μας για τα δυτικοευρωπαϊκά μνημεία, αξιολογήσουμε αντικειμενικότερα το στέγαστρο που σχεδίασε για μας – όχι αποκλειστικά – ο Santiago Calatrava και αναλογισθούμε ευρύτερα την ανάγκη μας για ένα “στέγαστρο”, θα νιώσουμε – αν όχι υπερήφανοι – σίγουρα πιο ασφαλείς.

Στέλιος Θεοδωρίδης
Στέλιος Θεοδωρίδης
Ο ήρωας μου είναι ο γάτος μου ο Τσάρλι και ακροάζομαι μόνο Psychedelic Trance
RELATED ARTICLES

Σχολίασε το άρθρο

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Πρόσφατα άρθρα

Tηλέφωνα έκτακτης ανάγκης

Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος: 11188
Ελληνική Αστυνομία: 100
Χαμόγελο του Παιδιού: 210 3306140
Πυροσβεστική Υπηρεσία: 199
ΕΚΑΒ 166