Τα ευρωομόλογα δεν είναι η πανάκεια για την κρίση

Για πρώτη φορά, την περασμένη εβδομάδα οι Ευρωπαίοι επίσημοι άρχισαν να εξετάζουν το ενδεχόμενο της έκδοσης ευρωομολόγων ως μέσου για την αντιμετώπιση της διαρκώς επιδεινούμενης οικονομικής κρίσης.

Αλλά η έκδοση ομολόγων απέχει πολύ ακόμα: η Γερμανία -κι άλλα κράτη-μέλη της ευρωζώνης- ανησυχούν πως τα ευρωομόλογα θα τα συμπαρασύρουν ακόμα βαθύτερα στην κρίση. Παράλληλα αυξάνει η παραδοχή πως η έκδοση κοινών ομολόγων θα μείωνε το κόστος δανεισμού των περισσότερων από τα 17 κράτη-μέλη της νομισματικής ένωσης, που συλλογικά έχουν μικρότερο χρέος και ελλείμματα από τις ΗΠΑ. Το νέο μέτρο θα μπορούσε μέχρι και να λύσει την κρίση χρέους της ευρωζώνης ή τουλάχιστο να δώσει στα κράτη-μέλη πολύτιμες «ανάσες», προκειμένου να επιτευχθεί αυτό.

Γέννημα της εντεινόμενης κρίσης, φαίνεται πως τις προηγούμενες ημέρες τα ευρωομόλογα έκαναν σημαντικά βήματα προς την υλοποίησή τους. Ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο (José Manuel Barroso), πρόεδρος της «ευρωπαϊκής επιτροπής», του οργάνου που εισηγείται τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) δήλωσε την Τετάρτη (14/9) πως σύντομα θα παρουσιάσει προτάσεις για τον τρόπο έκδοσής τους. Αυτό πολύ απέχει μεν από την πραγματική τους έκδοση, αλλά πάντως τη θέτει για πρώτη φορά επισήμως στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Αλλά ακόμα κι οι οπαδοί των ευρωομολόγων παραδέχονται πως αυτά από μόνα τους δεν αρκούν να επιλύσουν όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελαττωματική νομισματική ένωση· απλά «αγοράζουν χρόνο», προκειμένου να διορθωθούν οι αδυναμίες της.

Οι σκεπτικιστές, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η γερμανική κυβέρνηση και άλλοι, διακρίνουν κινδύνους στην ιδέα αυτή. «Η αλήθεια είναι πως η Γερμανίδα καγκελάριος ‘Ανγκελα Μέρκελ (Angela Merkel) έχει δίκιο», τονίζει ο καθηγητής Τσαρλς Γκούντχαρτ (Charles Goodhart), καθηγητής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στο LSE. «Δεν πρόκειται να λύσουν τίποτα. Απλά είναι μια προσπάθεια να κερδηθεί άπλετος χρόνος ώστε να μην μπουν σε περιπέτειες οι ισχυρότερες χώρες της ευρωζώνης». Η έκδοση ευρωομολόγων ισοδυναμεί «με το να βάζεις το κάρο εμπρός από το άλογο», συνεχίζει ο καθηγητής. «Όπου το “άλογο” είναι η ενίσχυση του οικονομικού και πολιτικού συγκεντρωτισμού της Ευρώπης».

Σύμφωνα με τους σκεπτικιστές, η εμπειρία δείχνει πως μόλις οι κυβερνήσεις των αδύναμων οικονομιών νιώσουν να ελαφραίνει η πολιτική πίεση -π.χ. με την έκδοση ευρωομολόγων- θα πάψουν να εφαρμόζουν τις μη-δημοφιλείς μεταρρυθμίσεις που είναι απαραίτητες προκειμένου να τονωθεί ο δυναμισμός των οικονομιών τους και να εξισορροπήσουν δημοσιονομικά. Σε αυτήν την περίπτωση το μόνο που θα έχουν πετύχει τα ευρωομόλογα είναι να μεταφέρουν το άχθος του χρέους σε ολόκληρη την ευρωζώνη, χωρίς παράλληλα να αντιμετωπίζουν κανένα από τα διαρθρωτικά της προβλήματα.

Ο κ. Γκούντχαρτ σημειώνει πόσο ασαφής είναι ο όρος «ευρωομόλογο», που θα μπορούσε να σημαίνει πολύ διαφορετικά πράγματα. Εκκρεμεί φερ’ ειπείν να αποφασισθεί ποια θα είναι η εκδίδουσα αρχή, αν θα πρόκειται για ένα προσωρινό διασωστικό μέτρο ή για ένα μόνιμο μηχανισμό, πώς θα επιτηρούνται οι κυβερνήσεις που αποφασίζουν να δανείζονται με αυτά τα ομόλογα κ.ο.κ.

Οι υποστηρικτές αντιτείνουν πως υπάρχουν πάντοτε τρόποι για να εξασφαλιστεί πως τα όποια ομόλογα θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως κίνητρο για μεταρρυθμίσεις στις πιο αδύναμες οικονομίες.

Οι Βιμ Μπούνστρα (Wim Boonstra) της ολλανδικής τράπεζας «ράμπομπανκ» λέει πως τυχόν κεντρική χρηματοδότηση των ελλειμμάτων των κρατών-μελών της ευρωζώνης θα χρειαστεί μια κεντρική υπηρεσία. Τα κράτη που δε θα εξισορροπούν τους προϋπολογισμούς τους θα επιβαρύνονται με «πρόστιμα» από την υπηρεσία αυτή (αν και παράλληλα θα προστατεύονται από τις υπέρμετρες διακυμάνσεις των αγορών) ενώ οι συνεπείς πληρωτές δε θα έχουν πρόβλημα. Τα «πρόστιμα» αυτά θα κατατίθενται σε ένα κοινό ταμείο, ώστε να εξασφαλίζονται τα ενδιαφερόμενα κράτη-μέλη από μελλοντικές νομισματικές περιπέτειες. Οι κανόνες για τη διαμόρφωση των εθνικών προϋπολογισμών των κρατών-μελών της ευρωζώνης θα γίνουν αυστηρότεροι και θα ισχυροποιηθούν, συνεχίζει ο Μπούνστρα. Η είσοδος υπερχρεωμένων κρατών σαν την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία, θα καθυστερήσουν ως ότου τιθασευτεί η δημοσιονομική τους κατάσταση.

‘Αλλοι αξιωματούχοι υπενθυμίζουν πως ακόμα κι αν τα ευρωομόλογα δομηθούν ούτως ώστε να καλύπτουν τεχνικά το οικονομικό πρόβλημα της ευρωζώνης, κινδυνεύουν να έχουν επώδυνες παρενέργειες όσον αφορά τη συμπεριφορά των Ευρωπαίων ψηφοφόρων.

Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος, που μας μίλησε υπό τον όρο να διατηρήσει την ανωνυμία του, διαχωρίζει τους υποστηρικτές των ευρωομολόγων σε τρεις κατηγορίες:

  • τους αξιωματούχους των αδύναμων οικονομιών, που περιμένουν από τη Γερμανία να τους σώσει··
  • τους Ευρωπαίους φεντεραλιστές, που δεν ενδιαφέρονται τόσο για τις οικονομικές πτυχές του ζητήματος, αλλά εκτιμούν πως τα ευρωομόλογα είναι μια ευκαιρία να προωθήσουν κι άλλο την ευρωπαϊκή ενοποίησή·
  • τις τράπεζες και τους άλλους επενδυτές, που θέλουν την πλήρη εξόφληση των δανείων τους.

Κατά την άποψή του, είναι η πολιτική που καθιστά τα ευρωομόλογα πολύ προβληματικά ως λύση στην κρίση. «Ακόμα κι αν η καγκελάριος ‘Ανγκελα Μέρκελ επιβάλει απολύτως τις απόψεις της, η έκδοση ευρωομολόγων μπορεί να αποδεχθεί τόσο τοξική πολιτικά ώστε να καταστρέψει ανεπανόρθωτα κάθε λαϊκή υποστήριξη στο ευρώ και την ΕΕ».

Προς το παρόν, οι πολιτικοί εξακολουθούν να είναι επιφυλακτικοί. Ο κ. Μπαρόζο σημείωσε πως η έκδοση ευρωομολόγων συνεπάγεται αλλαγή στις συνθήκες, και πρόσθεσε πως τα ευρωομόλογα «δεν θα ακυρώσουν την υποχρέωση της Ελλάδας να κάνει τη δουλειά της -ή της ευρωζώνης να ενισχύσει τον τρόπο ελέγχου των εθνικών προϋπολογισμών των κρατών-μελών της».

Την περασμένη εβδομάδα η εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης Βαλερί Πεκρές (Valérie Pécresse) δήλωσε πως «για μας τα ευρωομόλογα είναι το τέλος μιας διαδικασίας ενίσχυσης της ευρωζώνης. Η κοινή διαχείριση του χρέους απαιτεί τη σύγκλιση των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών».

Οπότε, ακόμα κι αν εκδοθούν τελικά, τα ευρωομόλογα θα αργήσουν πολύ ακόμα. Όπως έχει αποδείξει η κρίση, οι τροχοί της ευρωπαϊκής δημοκρατίας κινούνται πολύ βραδύτερα από τις απαιτήσεις των αγορών.

Το βάρος της αντιμετώπισης της κρίσης θα συνεχίσει έτσι να επιβαρύνει την «ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα» (ΕΚΤ). Η επιφυλακτική αγορά ιταλικού και ισπανικού χρέους από την ΕΚΤ διατηρεί προς το παρόν υπό έλεγχο την κρίση, αλλά το υπέρογκο χρέος της Ιταλίας (ύψους 2τρις ευρώ) συνεχίζει να προκαλεί αστάθεια και ανησυχία για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, που τα θησαυροφυλάκιά τους έχουν ξεχειλίσει από κρατικά ομόλογα.

Σύμφωνα με το Σόνι Καπούρ (Sony Kapoor) της δεξαμενής σκέψης «ριντιφάιν», πλην της απίθανης περίπτωσης να έχουμε θετικές εξελίξεις, ο μόνος τρόπος να σπάσει ο φαύλος κύκλος της κρίσης είναι να εγκαταλείψει η ΕΚΤ την επιφυλακτικότητά της και να αναλάβει δράσει. «Μια αποφασιστική και τολμηρή παρέμβαση της ΕΚΤ που θα έδειχνε πως είναι αποφασισμένη “να κάνει οτιδήποτε χρειάζεται” θα διασκέδαζε τον πανικό των αγορών και θα δημιουργούσε χώρο για πιο αναπτυξιακές πολιτικές και σοβαρή συζήτηση για τα ευρωομόλογα».

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας