«Βούτυρο ή κανόνια» για την Ελλάδα;

Ο μήνας του μέλιτος ανάμεσα στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και τις εταιρίες παραγωγής οπλικών συστημάτων φαίνεται ότι έληξε. Αιτία όλων αυτών η βαθιά οικονομική και πολιτική κρίση που μαστίζει τη γειτονική μας χώρα, η οποία κινδυνεύει να βρεθεί στο στάδιο της διάλυσης. Οι επιπτώσεις όμως αυτών των αποφάσεων για την αμυντική ικανότητα της Τουρκίας δεν αναμένονται να είναι άμεσες. Και τι σημαίνει αυτό σε επιχειρησιακό επίπεδο;

Για τα επόμενα πέντε με έξι χρόνια, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα διατηρούν την υπεροπλία τους στην περιοχή χωρίς να υπάρξει το παραμικρό πρόβλημα. Oμως εδώ γεννιέται το μεγάλο ερώτημα αναφορικά με την Ελλάδα. Μήπως αυτό ήταν μια χρυσή ευκαιρία για τη χώρα μας, έτσι ώστε τα επόμενα χρόνια, όταν η Τουρκία εκ των πραγμάτων θα αδυνατεί να προβεί σε αγορές οπλικών συστημάτων, να καταφέρει να ισοσκελίσει τη διαφορά σε ανθρώπινο υλικό και οπλικά συστήματα, με την αγορά πολλαπλασιαστών δύναμης; Μήπως η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης για περικοπή των εξοπλιστικών προγραμμάτων, τελικά αποβεί μοιραία για τα ελληνικά συμφέροντα;

Φυσικά, και το ξεκαθαρίζουμε αυτό από την αρχή, κανείς δεν επιθυμεί να ξοδεύονται τόσα χρήματα για την άμυνα της Ελλάδας και ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία έχει εισέλθει σε στάδιο ύφεσης. Χρήματα που θα μπορούσαν να διατεθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε έργα υποδομών, σε παροχή επιδομάτων στις ασθενέστερες τάξεις, κ.τ.λ.

Όμως η Ελλάδα έχει την ατυχία να βρίσκεται γεωγραφικά και γεωπολιτικά σε μια από τις πλέον ασταθείς περιοχές του κόσμου. Βόρεια συνορεύει με κράτη τα οποία μαστίζονται από ένοπλες συρράξεις (με τελευταίο το παράδειγμα της πΓΔΜ), ανατολικά συνορεύει με μία χώρα που τη χωρίζουν αιώνες ιστορικής, πολιτικής και θρησκευτικής αντιπαλότητας, ενώ στον Nότο έχει να κάνει με ένα ελληνόφωνο κράτος το οποίο βρίσκεται χωρισμένο από την εισβολή τουρκικών στρατευμάτων και τις απειλές της Αγκυρας να αυξάνονται, και μία Μέση Ανατολή η οποία βρίσκεται σε πλήρη αστάθεια λόγω της σύγκρουσης μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων αφενός, και αφετέρου λόγω της επικείμενης αμερικανικής επίθεσης στο Ιράκ.

Πώς, λοιπόν, μπορείς να διασφαλίσεις τα συμφέροντά σου σε μια τέτοια περιοχή; Σαφέστατα και η διπλωματία έχει σαφή και πρωτεύοντα ρόλο στις εξελίξεις. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι όσο και καλούς διπλωμάτες και αν έχεις, όσο και αν οι απόψεις σου απηχούν το διεθνές δίκαιο, δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή διαπραγμάτευση αν δεν μιλάς από θέση ισχύος και κύρους, διαθέτοντας, δηλαδή, ισχυρές ένοπλες δυνάμεις.

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Την κρίση στην πΓΔΜ. Αν οι σκοπιανές ένοπλες δυνάμεις ήταν αξιόμαχες και ισχυρές, θα αντιμετώπιζαν την όλη κατάσταση αμέσως και δεν θα εκλιπαρούσαν τη διεθνή κοινότητα για βοήθεια, επικαλούμενες το διεθνές δίκαιο, το απαραβίαστο των συνόρων κ.τ.λ. Ακόμα, πάντως, και σε αυτή την περίπτωση η βοήθεια που πήραν οι Σκοπιανοί ήταν «φραστική» και αν μέχρι τώρα δεν υπάρχει επέκταση των συγκρούσεων με τον UCK είναι γιατί δεν το επιθυμούν οι τελευταίοι.

Είναι λοιπόν «ηλίου φαεινότερο» ότι η μετάθεση της αγοράς αεροσκαφών τέταρτης γενιάς για μετά το 2004, παράδοση δηλαδή από το 2011 και μετά(!), το μέσο μεταφορικό ελικόπτερο για τον στρατό ξηράς, τα επιθετικά ελικόπτερα και διάφορα άλλα προγράμματα, μακροπρόθεσμα θα βλάψουν τα συμφέροντα της Ελλάδας και κυρίως θα αποδυναμώσουν την αποτρεπτική της ισχύ.

Έχει αποδειχτεί περίτρανα από πολλές πλευρές ότι η έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού αποδεικνύεται μοιραία για τα συμφέροντά σου. Δεν μπορεί να ακυρώνεις προγράμματα ή να μειώνεις δαπάνες βασιζόμενος στις κινήσεις του αντιπάλου σου.

Η σωστή στρατηγική επιβάλλει την τήρηση κατά γράμμα του αμυντικού και διπλωματικού σου σχεδιασμού, εφόσον οι απειλές υφίστανται και εφόσον φυσικά έχεις τέτοιο σχεδιασμό. Δυστυχώς οι κινήσεις των Τούρκων έχουν εξεταστεί επιδερμικά και συναισθηματικά από την ελληνική ηγεσία, αγνοώντας βασικές παραμέτρους, οι οποίες δείχνουν ότι η τουρκική στρατιωτική ηγεσία έκανε μια σειρά από πολύ έξυπνους ελιγμούς, ελιγμούς τους οποίους θα μπορέσετε να διαβάσετε παρακάτω στο τμήμα του άρθρου που αφορά την τουρκική πλευρά.

Το όλο θέμα όμως, πέρα από τη στρατηγική και γεωπολιτική του πλευρά, έχει και άμεσο αντίκτυπο στην κοινωνική δομή και το εργατικό δυναμικό της χώρας. Από τα αντισταθμιστικά οφέλη που η ελληνική πλευρά κατορθώνει να παίρνει από τις εταιρίες που την προμηθεύουν οπλικά συστήματα, διοχετεύεται ένας σημαντικός όγκος έργου και μεταφοράς τεχνογνωσίας βοηθώντας τις ελληνικές εταιρίες και να αποκτήσουν καλύτερη τεχνολογική κατάρτιση, αλλά και να διευρύνουν τις θέσεις των απασχολούμενων εργαζομένων λόγω του μεγέθους εργασιών.

Η στέρηση λοιπόν αυτών των αγορών θα επιφέρει αύξηση της ανεργίας, ανακολουθία τεχνολογικής ανάπτυξης και αρνητικά μακροοικονομικά στοιχεία για την πορεία της ελληνικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα στον κλάδο που αφορά τον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.

Ο σχεδιασμός του τουρκικού επιτελείου

Όπως είναι γνωστό, η Τουρκία πρόσφατα αποφάσισε να αναβάλει δεκάδες προγράμματα για τον εκσυγχρονισμό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, συνολικού ύψους 19,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η οικονομική και πολιτική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα, και κυρίως η αύξηση της τιμής του δολαρίου έναντι του τουρκικού νομίσματος, επηρέασε τον προϋπολογισμό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων και το ταμείο υποστήριξης αμυντικής βιομηχανίας.

Αυτό όμως που κανένας δεν έχει παρατηρήσει είναι ότι, σύμφωνα με την τουρκική στρατιωτική ηγεσία, δεν υπάρχει πουθενά η λέξη «ακύρωση», αλλά «αναβολή». Πρακτικά τι σημαίνει αυτό; Η στρατιωτική ηγεσία της Αγκυρας αποφάσισε να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις για την αγορά οπλικών συστημάτων όταν οι οικονομικές συνθήκες θα είναι ωριμότερες, όταν δηλαδή η ισοτιμία ανάμεσα στο δολάριο και τη λίρα θα βρίσκεται σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα από τα σημερινά.

Οι Tούρκοι επιτελείς έριξαν το βάρος των αναστολών κατασκευής προγραμμάτων στην εγχώρια βιομηχανία, αφού το κακό θα είναι μικρότερο στο εσωτερικό παρά στο εξωτερικό, όπως χαρακτηριστικά μας δήλωσε Tούρκος αξιωματικός που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.

Έτσι, λοιπόν, ναι μεν δημιουργείται ένα νέο κύμα απολύσεων Tούρκων εργατών, αλλά δεν ακυρώνονται οι διαπραγματεύσεις με ξένους οίκους. Ακόμα και μέσα σε αυτό το χάος οι Tούρκοι στρατηγοί αποδεικνύονται εξαιρετικοί διπλωμάτες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που αφορά τον εκσυγχρονισμό των αρμάτων μάχης. Το πρόγραμμα που αφορά τον εκσυγχρονισμό των Leopard-1 από τουρκική εταιρία αναβλήθηκε, ενώ το συμβόλαιο με την ισραηλινή εταιρία ΙΜΙ για τον εκσυγχρονισμό των M-60 με το κιτ Sabra, προχωράει κανονικά και χωρίς προβλήματα.