Zaha Hadid, Ακριβή μου κυρία

Κανείς αρχιτέκτονας δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι είδε όλα τα σχέδιά του στο χαρτί να γίνονται πράξη. Πάντως, η μόνη μεγάλη κυρία στο ανδροκρατούμενο σύμπαν της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής, ίσως πέρα από μεγαλεπήβολα projects, θα πρέπει να επανεξετάσει το κόστος των έργων της.

Η μόνη μεγάλη κυρία του ανδροκρατούμενου στερεώματος της αρχιτεκτονικής δεν παύει ποτέ να εκπλήσσει με τα σχέδιά της, είτε αυτά πραγματοποιούνται –συχνά– είτε παραμένουν σχέδια, ακόμα συχνότερα, στο χαρτί.

Το σύνθημά της είναι «Ρευστότητα, Ταχύτητα, Φωτεινότητα» και κάθε κτίριο ή χώρος που έχει δημιουργήσει διακρίνεται και από τις τρεις αυτές ιδιότητες. Οι όγκοι της Hadid μοιάζουν να τρέχουν σαν κυνηγημένοι για να ξεφύγουν από τον χρόνο, τη βαρύτητα και τους νόμους της Φυσικής, αντί να υποτάσσονται σε αυτά.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βαγδάτη, αλλά πολύ σύντομα βρέθηκε να σπουδάζει Μαθηματικά στο αμερικανικό πανεπιστήμιο της Βηρυτού, ενώ η ανοδική της πορεία, σε συνδυασμό με την έφεσή της να σπουδάσει για να ξεχωρίσει, την οδήγησαν τελικά στο Λονδίνο, τη θετή πλέον πατρίδα της. «Σήμερα ξέρω», αφηγείται η ίδια, «ότι οι Αγγλοι είναι μισογύνηδες και σοβινιστές. Τότε, όμως, με είχε γοητεύσει η αγάπη τους για καθετί εκκεντρικό και νεωτεριστικό».

Η μοναδική γυναίκα που κέρδισε ποτέ το περίφημο Pritzker Prize (κάτι σαν το Οσκαρ της αρχιτεκτονικής) άντλησε την έμπνευσή της από τους κονστρουκτιβιστές και ιδίως από τον Ρώσο πρωταγωνιστή της ρωσικής πρωτοπορίας των αρχών του 20ού αιώνα, τον Malevich. Και όπως ακριβώς αυτός εκμηδένισε την εικόνα για να δημιουργήσει την ποίησή του βασιζόμενος στο κενό, έτσι και η Hadid ανεγείρει τα οικοδομήματά της στερώντας τα από τα βασικά τους χαρακτηριστικά, δηλαδή τη βαρύτητα και τη σταθερότητα.

Οι δραστηριότητες της Zaha Hadid δεν εξαντλούνται στον σχεδιασμό κτιρίων, αλλά επεκτείνονται και στο design αντικειμένων καθημερινής χρήσης –κάτι που συνηθίζουν οι περισσότεροι αρχιτέκτονες.

Τα κτίριά της δίνουν την αίσθηση του πλούτου, της χλιδής, η ίδια όμως ισχυρίζεται ότι η πολυτέλεια δεν σχετίζεται άμεσα με την υψηλή τιμή, μια που τόσες υπέροχες φυσικές ομορφιές, απλόχερα δοσμένες από τη φύση, βρίσκονται μπροστά στα μάτια μας, προς τέρψιν πλούσιων και φτωχών.

Κι αν κάποιος της προσάπτει τη μεγαλομανία των κυβερνώντων να ανεγείρουν ακόμα και σε φτωχές χώρες εντυπωσιακά μεγαθήρια χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την αισθητική και τις ιδιαιτερότητες του τοπίου, η αρχιτέκτονας απαντά: «Κάθε εποχή έχει δικαίωμα να αφήνει το πολιτισμικό της στίγμα». Σε μια στιγμή έξαρσης και αυτοπεποίθησης αναφορικά με το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Ρώμη, ισχυρίζεται ότι θα αποτελέσει το αρχιτεκτονικό επίτευγμα που ονειρευόταν η Ρώμη από την εποχή του μπαρόκ των Bernini και Borromini…

Οι δραστηριότητες της Zaha Hadid δεν εξαντλούνται στον σχεδιασμό κτιρίων, αλλά επεκτείνονται και στο design αντικειμένων καθημερινής χρήσης –κάτι που συνηθίζουν οι περισσότεροι αρχιτέκτονες. Σχεδιάζει για τους οίκους Swarovski, Dupont, Alessi, Sawaya & Moroni κ.ά. Οι χώροι, όπως και τα αντικείμενα, πρέπει να αναδίδουν ομορφιά, σύμφωνα με τη Hadid. Να σε ενθαρρύνουν να τους ζήσεις και να τα χρησιμοποιήσεις. Οι δημιουργίες της Αγγλοϊρακινής Hadid, που ζει μεταξύ Λονδίνου και Ρώμης, εκτιμώνται τελικά από τους κυβερνώντες που της αναθέτουν το έργο όσο και από τους κατοίκους της κάθε πόλης που θα το χαρούν. Παρ’ όλα αυτά, το υπερβολικό κόστος των έργων συχνά αναστέλλει την πραγματοποίησή τους. Ισως αυτός να είναι ο λόγος που η ευφάνταστη, ανορθόδοξη αρχιτέκτονας –ντυμένη συνήθως στα μαύρα με δημιουργίες του Miyake– συνεχίζει να σχεδιάζει αντικείμενα καθημερινής χρήσης.

Κι όταν τη ρωτούν αν, τελικά, οι αρχιτέκτονες μοιάζουν ή είναι ή, τέλος πάντων, ζηλεύουν λίγο τους καλλιτέχνες, απαντά με όλη της την ειλικρίνεια: «Οι αρχιτέκτονες δεν είναι καλλιτέχνες γιατί η αρχιτεκτονική είναι υποχρεωμένη να εκφράζει ένα σύνολο προσδοκιών και τάσεων του πολιτισμού μας. Οι διαφορετικές θέσεις των καλλιτεχνών παίζουν σημαντικό ρόλο μέσα στην κοινωνία μας, ακόμα κι αν οι καλλιτέχνες κινούνται στο περιθώριό της. Αυτό σημαίνει ότι οι καλλιτέχνες έχουν την ελευθερία να υψώνουν τη δική τους φωνή εκεί που οι αρχιτέκτονες αδυνατούν να λειτουργήσουν με τον ίδιο τρόπο».

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας