- Διαφορετική φιλοσοφία: Το Apollo ήταν ένα εθνικό project επίδειξης ισχύος, ενώ το Artemis είναι μια διεθνής συνεργασία 59 χωρών με στόχο τη μόνιμη παρουσία στη Σελήνη.
- Άνεση και τεχνολογία: Η κάψουλα Orion του Artemis είναι 30% μεγαλύτερη, διαθέτει πραγματική τουαλέτα και χρησιμοποιεί την τεχνική της «αναπήδησης» για ασφαλέστερη και ακριβέστερη επανείσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης.
- Κόστος και διάρκεια: Παρά την προηγμένη τεχνολογία, το Artemis κοστίζει λιγότερο από το μισό του Apollo (σε προσαρμοσμένες τιμές), αλλά η ανάπτυξή του είναι πιο αργή και προσεκτική.
Σε διάστημα σχεδόν εξήντα ετών, οι θεμελιώδεις αλλαγές στον τρόπο που σχεδιάζεται μια πτήση προς τη Σελήνη είναι εμφανείς και ευδιάκριτες.
Ωστόσο, ορισμένα άλλα στοιχεία έχουν παραμείνει σχεδόν πανομοιότυπα, απλώς και μόνο επειδή έχουν αποδειχθεί αξιόπιστα στη διάρκεια του χρόνου.
Τα δύο προγράμματα επανδρωμένης προσσελήνωσης, το Apollo και το Artemis, μπορούν να συγκριθούν μόνο υπό προϋποθέσεις.
Τη δεκαετία του εξήντα, ο ανταγωνισμός των εξοπλισμών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης βρισκόταν στο απόγειό του.
Παράλληλα με την ανάπτυξη πυραύλων ικανών να φέρουν πυρηνικά φορτία, κεντρικός στόχος ήταν η επίδειξη τεχνολογικής υπεροχής.
Σήμερα, με τις πολλές και δημοσίως γνωστές καθυστερήσεις και τεχνικές αστοχίες του προγράμματος Artemis, κανείς δεν πιστεύει πλέον σε έναν τέτοιο συμβολισμό.
Επιπλέον, το πρόγραμμα Apollo είχε έναν και μοναδικό σκοπό: να πατήσει άνθρωπος στη Σελήνη, με οποιονδήποτε τρόπο και όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Αντιθέτως, το επίκεντρο του Artemis είναι μια μακροπρόθεσμη αποστολή, η οποία στην καλύτερη περίπτωση θα οδηγήσει σε πιο αποδοτικές και αξιόπιστες πτήσεις προς τον δορυφόρο μας και στη μόνιμη εγκατάσταση επιστημόνων και μηχανικών στην επιφάνειά του.
Η πιο σημαντική διαφορά, ωστόσο, έγκειται πιθανότατα στον αριθμό των εμπλεκομένων. Ενώ το Apollo ήταν ένα αμιγώς εθνικό εγχείρημα των Ηνωμένων Πολιτειών, στο Artemis συμμετέχουν συνολικά 59 χώρες από όλες τις ηπείρους.
Σχεδόν πανομοιότυπη ροή αποστολής
Παρά τις διαφορές στη φιλοσοφία, ο σχεδιασμός της προσσελήνωσης ακολουθεί σχεδόν πανομοιότυπα βήματα.
Αρχικά, η τεχνολογία δοκιμάστηκε χωρίς πλήρωμα. Στη συνέχεια, στάλθηκε ένα πλήρωμα σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Και έπειτα από την επιτυχή ολοκλήρωση αυτών των φάσεων ακολουθεί η προσεδάφιση, η οποία στην περίπτωση του Artemis αναμένεται να συμβεί το νωρίτερο το 2028.
Η τελευταία φορά που άνθρωπος πάτησε στη Σελήνη ήταν τον Δεκέμβριο του 1972 με την αποστολή Apollo 17. Το Artemis στοχεύει να στείλει την πρώτη γυναίκα και τον πρώτο έγχρωμο άνθρωπο στην επιφάνεια της Σελήνης.
Στον τομέα των πυραύλων δεν υπάρχουν τεχνολογικές επαναστάσεις, αν και το Σύστημα Διαστημικής Εκτόξευσης (Space Launch System – SLS) του Artemis είναι ελαφρώς μικρότερο από τον θρυλικό πύραυλο Saturn V.
Ενώ ο Saturn V μπορούσε να μεταφέρει πάνω από 50 τόνους προς τη Σελήνη, το SLS περιορίζεται σε ωφέλιμο φορτίο περίπου 27 τόνων.
Η άνεση δεν υπήρχε στο λεξιλόγιο του Apollo
Στο εσωτερικό της κάψουλας του Artemis, οι συνθήκες για το πλήρωμα είναι σημαντικά πιο άνετες σε σύγκριση με το Apollo.
Η κάψουλα Orion είναι 30% μεγαλύτερη, απαιτεί ελάχιστο χώρο και βάρος για υπολογιστική τεχνολογία (χάρη στη σμίκρυνση των ηλεκτρονικών) και προσφέρει ένα αποδοτικότερο σύστημα υποστήριξης ζωής.
Αντί για τρία άτομα, μπορεί να μεταφέρει τέσσερα άτομα. Η μέγιστη διάρκεια παραμονής στο διάστημα επεκτάθηκε από τις 14 στις 21 ημέρες. Και ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο της σύγχρονης έκδοσης είναι το λεγόμενο «Σύστημα Διαχείρισης Αποβλήτων».
Θα μπορούσε κανείς να το αποκαλέσει απλώς διαστημική τουαλέτα. Στην κάψουλα Apollo υπήρχαν μόνο πλαστικές σακούλες, χωρίς καν να έχει προβλεφθεί κάποιος τρόπος αποθήκευσης μετά τη χρήση.
Αυτό αποτελούσε μια από τις πιο δυσάρεστες πτυχές των αποστολών για τους αστροναύτες.
Κόστος σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο
Δεν έχουν αλλάξει μόνο οι τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά και ο τρόπος χρηματοδότησης είναι αισθητά διαφορετικός. Στην εποχή του Apollo, ο έλεγχος του κόστους ήταν σχεδόν ανύπαρκτος.
Η Planetary Society, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ίδρυσε μεταξύ άλλων ο Carl Sagan, ανέλαβε την επίπονη εργασία να συγκρίνει οικονομικά τα δύο προγράμματα, φυσικά με προσαρμογή στην αγοραστική δύναμη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, στα εννέα χρόνια που οδήγησαν στην προσελήνωση, το Apollo κόστισε συνολικά 290 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (σε σημερινές αξίες). Το Artemis, μετά από δώδεκα χρόνια ανάπτυξης, έχει φτάσει περίπου τα 105 δισεκατομμύρια.
Μέχρι να επιτευχθεί μια επιτυχημένη προσελήνωση, αναμένεται να προστεθούν άλλα 20 έως 25 δισεκατομμύρια. Αυτό σημαίνει ότι το Artemis παραμένει σε τροχιά κόστους λιγότερη από το μισό εκείνης του Apollo.
Στην κορύφωσή του, το πρόγραμμα Apollo αντιστοιχούσε περίπου στο 4% του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού των ΗΠΑ. Σήμερα, ο προϋπολογισμός της NASA αντιστοιχεί σε λιγότερο από 0.5%.
Η επανείσοδος επανασχεδιάστηκε πλήρως
Εντελώς νέες ιδέες έχουν εφαρμοστεί στον τρόπο επανεισόδου της κάψουλας στη γήινη ατμόσφαιρα, μολονότι η βασική αρχή της θερμικής ασπίδας έχει παραμείνει ίδια. Χρησιμοποιούνται ακόμα τα λεγόμενα υλικά Avcoat.
Αυτά τα υλικά λιώνουν κατά την είσοδο στην ατμόσφαιρα και απομακρύνουν έτσι ένα μεγάλο μέρος της θερμότητας μακριά από την κάψουλα. Θερμικά πλακίδια, όπως αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στο Διαστημικό Λεωφορείο, δεν χρησιμοποιούνται στην Orion.
Μια πτυχή που μπορεί να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας είναι ο τρόπος εισόδου στην ατμόσφαιρα.
Η κάψουλα Apollo επέλεγε την απευθείας διαδρομή μέσα από τα ατμοσφαιρικά στρώματα. Η κάψουλα Orion του Artemis εκτελεί μια «αναπήδηση» (Hopser).
Μετά την είσοδο στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, η κάψουλα συναντά πυκνότερα στρώματα αέρα και εκτινάσσεται προς τα πάνω για άλλη μια φορά. Αυτό έχει δύο βασικά πλεονεκτήματα. Αφενός, επιμηκύνεται η διαδρομή πέδησης, γεγονός που επιτρέπει μια πιο ομοιόμορφη κατανομή της θερμότητας και χαμηλότερες μέγιστες θερμοκρασίες.
Αφετέρου, η προσθαλάσσωση γίνεται πολύ πιο στοχευμένη. Στην εποχή του Apollo, μπορούσαν να προκύψουν αποκλίσεις αρκετών χιλιάδων χιλιομέτρων. Τα πλοία διάσωσης χρειάζονταν αντίστοιχα πολύ χρόνο για να φτάσουν το πλήρωμα.
Η Orion, αντιθέτως, προσθαλασσώθηκε σχεδόν με απόλυτη ακρίβεια στις ακτές του Ειρηνικού στην Καλιφόρνια, κοντά στο Σαν Ντιέγκο.
Σύγκριση τεχνικών χαρακτηριστικών κάψουλας πληρώματος
| Χαρακτηριστικό | Apollo (Διακυβέρνησης/Υπηρεσίας) | Artemis (Orion) |
|---|---|---|
| Όγκος υπό πίεση | ~6.2 m³ | ~9 m³ |
| Πλήρωμα | 3 άτομα | 4 άτομα |
| Μέγιστη διάρκεια αποστολής | 14 ημέρες | 21 ημέρες |
| Σύστημα υγιεινής | Πλαστικές σακούλες | Κλειστό σύστημα τουαλέτας |
| Προσαρμογέας σύνδεσης | Ιδιόκτητος μηχανισμός | Διεθνές πρότυπο (IDSS) |
Ο άνθρωπος στο επίκεντρο
Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι το πρόγραμμα Artemis είναι περισσότερο προσανατολισμένο στην ανθρώπινη παρουσία.
Στην κάψουλα υπάρχει περισσότερος χώρος, κάποιος σκέφτηκε επιτέλους την ύπαρξη τουαλέτας και η επιβίωση στο διάστημα είναι δυνατή για μία εβδομάδα περισσότερο, ενώ ταυτόχρονα έχουν εξαλειφθεί αρκετοί κίνδυνοι της προσθαλάσσωσης.
Η εκτεταμένη διεθνής συμμετοχή, από την Αγκόλα και την Ταϊλάνδη μέχρι την Ιαπωνία, την Ινδία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθιστά το Artemis ένα κοινό εγχείρημα, τουλάχιστον προς το παρόν.
Τελευταία, ο διεθνής προσανατολισμός του προγράμματος τίθεται ολοένα και περισσότερο υπό αμφισβήτηση, κάτι που συνάδει με την τρέχουσα πολιτική κατεύθυνση στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ακόμη και οι απειλούμενες περικοπές στον προϋπολογισμό της NASA θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τα περαιτέρω σχέδια.
Διότι κανείς δεν έχει προσεδαφιστεί ακόμη στη Σελήνη με το Artemis. Μέχρι στιγμής, μόνο τέσσερις άνθρωποι έχουν ταξιδέψει στο διάστημα με το νέο σκάφος, χωρίς να πατήσουν το πόδι τους στον δορυφόρο μας.
Και βέβαια, το να μην έχει πατήσει κανείς ποτέ στη Σελήνη είναι ένας ισχυρισμός που μπορεί να κάνει η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων στον πλανήτη.
Η σημασία της πύλης Gateway και η νέα εποχή της σεληνιακής οικονομίας
Μια από τις σημαντικότερες διαφοροποιήσεις που δεν συναντάμε καθόλου στο πρόγραμμα Apollo είναι η κατασκευή του διαστημικού σταθμού Gateway.
Αυτός ο μικρός, αλλά εξαιρετικά κρίσιμος σταθμός, θα τεθεί σε μια ιδιαίτερα ελλειπτική τροχιά γύρω από τη Σελήνη και θα λειτουργήσει ως ενδιάμεσος σταθμός ανεφοδιασμού και επιστημονική βάση για τους αστροναύτες πριν την τελική κάθοδο στην επιφάνεια.
Το Apollo χρησιμοποιούσε απευθείας την τεράστια ισχύ του Saturn V για να στείλει τα πάντα στην επιφάνεια της Σελήνης, κάτι που ήταν εξαιρετικά ακριβό και μη βιώσιμο.
Το Artemis, χάρη στον Gateway, επιτρέπει τη χρήση μικρότερων και φθηνότερων εμπορικών πυραύλων για την αποστολή προμηθειών και καυσίμων.
Αυτή η αρχιτεκτονική ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία μιας βιώσιμης σεληνιακής οικονομίας.
Εταιρείες όπως η SpaceX και η Blue Origin δεν είναι πλέον απλοί προμηθευτές της NASA, αλλά βασικοί συνεργάτες στην ανάπτυξη των συστημάτων προσελήνωσης.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η μεταφορά ενός κιλού ωφέλιμου φορτίου στη Σελήνη γίνεται δραστικά φθηνότερη.
Ενώ το Apollo μετέφερε περίπου 50 τόνους με έναν μόνο πύραυλο, το Artemis στοχεύει στη σταδιακή συναρμολόγηση και τον ανεφοδιασμό στο Gateway, γεγονός που επιτρέπει την αποστολή βαρύτερου επιστημονικού εξοπλισμού και μεγαλύτερων οχημάτων ρομποτικής εξερεύνησης.
Για την παρακολούθηση των μελλοντικών εκτοξεύσεων του Artemis, συνιστάται η χρήση της εφαρμογής NASA App ή η παρακολούθηση του επίσημου καναλιού της NASA στο YouTube, όπου οι εκτοξεύσεις μεταδίδονται ζωντανά με λεπτομερή τεχνικά σχόλια.
Επιπλέον, η ανθεκτικότητα των συστημάτων είναι πλέον προτεραιότητα. Η προσθήκη πλεονασματικών συστημάτων και η ικανότητα του σκάφους Orion να παραμένει σε αδράνεια για μεγάλα χρονικά διαστήματα ενώ είναι συνδεδεμένο στον Gateway, μειώνει την πίεση στο πλήρωμα.
Σε αντίθεση με τους αστροναύτες του Apollo που είχαν ελάχιστο χρόνο για να εργαστούν στην επιφάνεια, οι μελλοντικοί εξερευνητές του Artemis θα έχουν τη δυνατότητα πολυήμερων εξορμήσεων και ενδεχομένως διανυκτερεύσεων στην επιφάνεια, χάρη σε πιο προηγμένες διαστημικές στολές και καταλύματα υπό πίεση.
Η αλλαγή στον τρόπο σκέψης είναι εμφανής και στη διαχείριση των δεδομένων. Το Artemis θα βασίζεται σε ένα δίκτυο επικοινωνίας υψηλής ταχύτητας, που θα επιτρέπει τη μετάδοση βίντεο υψηλής ευκρίνειας σε πραγματικό χρόνο.
Αυτό όχι μόνο θα βελτιώσει την επιστημονική απόδοση αλλά θα φέρει και το κοινό πιο κοντά στη δράση από ποτέ.
Η εικόνα της ανθρωπότητας που επιστρέφει στο φυσικό της δορυφόρο δεν θα είναι μια κοκκώδης ασπρόμαυρη εγγραφή, αλλά μια ζωντανή, καθηλωτική εμπειρία για όλους στη Γη.
Παρά την αισιοδοξία, η ακτινοβολία στο βαθύ διάστημα παραμένει ο μεγαλύτερος αόρατος εχθρός. Η αποστολή Artemis I έφερε ανδρείκελα με αισθητήρες για τη μέτρηση των επιπέδων ραδιενέργειας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η προστασία της κάψουλας Orion είναι επαρκής για τα ανθρώπινα όργανα κατά τη διάρκεια μιας μακράς παραμονής έξω από την προστατευτική μαγνητόσφαιρα της Γης.
