Στις 16 Οκτωβρίου του 1934 ο Μάο Τσε Τουνγκ επικεφαλής της πρώτης στρατιάς του Κόκκινου Στρατού ξεκινά έναν τεράστιο ελιγμό: Μεταφέρει τη βάση δραστηριοτήτων του από το βορρά, όπου δέχεται τεράστιες πιέσεις από τα υπεράριθμα εθνικιστικά στρατεύματα, στη δύση. Στην ιστορία θα μείνει ως Μεγάλη Πορεία: Σε ένα χρόνο 85.000 στρατιώτες και πολίτες θα διασχίσουν 12.000 χιλιόμετρα, δίνοντας διαρκώς μάχες, συντρίβοντας 410 συντάγματα του Kuomintang και καταλαμβάνοντας 54 πόλεις. Το αποτέλεσμα ήταν το Κομουνιστικό Κόμμα Κίνας να βρεθεί σε πιο φιλικό κοινωνικό περιβάλλον με ανεβασμένο το ηθικό και να του δοθεί η ευκαιρία να πυκνώσει τις τάξεις του.
Η μεγάλη πορεία του Μάο θυμίζει την αντίστοιχη των Mυρίων, όταν και στα 400 π.X. μια στρατιά 12.000 Eλλήνων μισθοφόρων διασχίζει 3.500 χλμ. μέσα από την εχθρική περσική αυτοκρατορία, φθάνοντας σώα στον Εύξεινο Πόντο. Η Kάθοδος των Μυρίων, που έφθασε σε μας από τα γραπτά του Ξενοφώντα, είναι επίσης σημαντική γιατί προέκυψε από την αλλαγή ηγεσίας κατευθείαν από τη βάση των στρατιωτικών. Η προηγούμενη ηγεσία είχε εξοντωθεί με προδοσία.
Ηγούμαι σημαίνει οδηγώ προς συγκεκριμένη κατεύθυνση. Η ηγεσία είναι μια δυναμική διαδικασία όπου επιτυγχάνεται μια σύνθεση μέσα από την καθημερινή δράση σε βάθος χρόνου. Η σύνθεση αυτή αφορά την κοινότητα και είτε προκύπτει από συγκεκριμένους δεσμούς που ήδη υπάρχουν είτε σε περιόδους μεγάλων κοινωνικών αλλαγών από νέους θεσμούς που αναδύονται. Στις 28 Αυγούστου του 1963 ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, γνωστός για τους αγώνες του με σκοπό την ισότητα, εκφωνεί την περίφημη ομιλία του στην Ουάσινγκτον που ξεκινάει με τις λέξεις «Εχω ένα όνειρο» και καταφέρνει να ενώσει ακτιβιστές που καταφέρονταν ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, μαύρους μεταρρυθμιστές που ασκούσαν πιέσεις στο δημοκρατικό κόμμα και σοσιαλιστές που πάλευαν για τα εργατικά δικαιώματα.
Η άσκηση ηγεσίας είναι ένα είδος τέχνης που επιβάλλεται από τις συνθήκες, δεν έχει σχέση με τη διοίκηση (το management που αφορά τη διαχείριση), αλλά με την αναβάθμιση των κοινωνικών σχέσεων. Το 1968, πριν από την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων η μεξικανική κυβέρνηση διατάζει τη σφαγή των διαδηλωτών φοιτητών, στην πλατεία των Τριών Πολιτισμών της πόλης του Μεξικού.
Γύρω στο 1983 ένα κομμάτι από τους διασωθέντες ενώνεται με τους Μάγια της επαρχίας Τσιάπας και δημιουργεί το κίνημα των Ζαπατίστας, με ηγέτη του τον Κομαντάντε Μάρκος. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια συλλογική ηγεσία που προέκυψε από τη σύνθεση καθηγητών πανεπιστημίου και αυτόχθονων Ινδιάνων. Όραμα του κινήματος είναι η διαμόρφωση συνθηκών ελευθερίας για όλους τους καταπιεσμένους μέσα από την κοινή διαχείριση της πρωτογενούς παραγωγής και του σεβασμού της διαφορετικότητας. Μια μεγάλη πορεία που ξεκινάει από το κοινωνικό συμβόλαιο του Ρουσό για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το άτομο κατακτά την ελευθερία του ως πρόσωπο συμμετέχοντας ενεργά σε μια διαλογική σχέση με τους άλλους.
