Άρθρο της Ελένης Γεωργιάδου
Πριν από μερικά χρόνια βρέθηκα σε ένα ραντεβού. Το συγκεκριμένο συμβάν ήταν μια από εκείνες τις ατυχείς στιγμές που- όπως διάβασα κάπου πολύ εύστοχα – τα πράγματα χτυπούν στην οροφή πριν ανακαλύψεις το βάθος. Το ραντεβού στρογγυλοκάθισε απέναντι μου με διαπεραστικό βλέμμα και με φόντο ένα ρομαντικό τραγουδάκι με ρώτησε ανοιγοκλείνοντας τα βλέφαρα: ‘Πως γίνεται μια κοπέλα σαν και σένα να μην έχει σχέση;’
Ωχ, σκέφτηκα, τι απαντούν σε αυτό;
Έκρυψα τα χέρια κάτω απ το τραπέζι και είπα μiα κακία:
‘Δεν είναι εύκολο να βρω κάποιον που να αισθάνεται άνετα με το γεγονός ότι έχω έξι δάχτυλα..’
Από εκείνο το ραντεβού δεν συγκράτησα πολλά.
Θυμάμαι όμως το βλέμμα.
Εκείνο το βλέμμα που το ένοιωθα να μετράει τα δάκτυλα κάτω απ το τραπέζι ενώ ταυτόχρονα με κοιτούσε ολόισια στα μάτια..
Έτσι ακριβώς αισθάνομαι όταν με ρωτούν καμία φορά αν είμαι τύπος που βλέπει το ποτήρι μισοάδειο ή μισογεμάτο κατά τη δημοφιλή έκφραση και αμφισβητούν την ικανότητα να εντρυφήσω στο ζεν.
Ό,τι και να πω στο τέλος ο συνομιλητής θα δει πίσω από τις λέξεις και κάτω απ το τραπέζι και θα κολλήσει την αντίστοιχη ταμπελίτσα..
Ως γνωστόν η ‘Καταναγκαστική ευτυχία’ που λέει κι η Μπιόρκ στο τραγουδάκι, είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Αμερικανική κουλτούρα, σύμφωνα με την οποία οφείλεις να δείχνεις αγέρωχος και ευτυχής ακόμα και στο φέρετρο..
Τώρα τελευταία η μόδα μας έχει χτυπήσει κι εμάς ως αντίβαρο στην Εθνική πεσσιμισιά.
Ραδιόφωνα, αρθρογράφοι και φυσικά διαφημίσεις μας προτρέπουν να ξεκολλήσουμε από τη μαυρίλα, να δούμε ‘τα θετικά της κρίσης’ και να πάψουμε γενικότερα να ασχολούμαστε με την ύπουλη αίσθηση που μας περιτριγυρίζει ότι στο μέλλον δεν έχει μέλλον..
Καταπληκτικά αστείοι τύποι πότε με στιβαρά μπράτσα και πότε με διάθεση ξεκατινιάσματος που σαρκάζουν το τηλεοπτικό κατεστημένο ενώ ταυτόχρονα το συντηρούν και ραδιοφωνικές εκπομπούλες με χαβαλέ χωρίς πλάκα, μας κουνάνε το μαντήλι από μακριά με ανεμελιά και μας προγκίζουν στην κουλτούρα του ‘φτάνει πια με τη μιζέρια’ και του ‘Ξεκόλλα’.
Σωστά ‘ελεγε ο Κωσταντίνος Τζούμας πριν μερικά χρόνια στον Εν Λευκώ:
”Oχι άλλος κατατρεγμός ρε παιδιά, όχι στη θυματοποίηση προσφιλή τέχνη του λαϊκισμού’ και με χαρά να συμπληρώσουμε: Όχι στην αυτολύπηση, στη κουλτούρα του ηττημένου και της καρπαζιάς, όχι στη κουλτούρα της μεταδικτατορικής νοσταλγίας , της καμαρούλας, του Κόκοτα, του ‘μιλώ για τα παιδιά μου και ιδρώνω’ και του ‘σου ‘ριχνα φλούδες μανταρίνι στα μάτια να πονάς..
¨Όχι στην καρμιριά του ευνοημένου από την κρίση εργοδότη που θα αδράξει την ευκαιρία να δώσει περισσότερες απ όσες έχει φάει στη ζωή, τώρα που επιτέλους το επιτρέπουν οι περιστάσεις..
Όχι στην ανημποριά, την κατήφεια, την εμμονική ενασχόληση με τον καρκίνο του γείτονα.
Σύμφωνοι. Αλλά…
Από τον καιρό που η πραγματικότητα των αστικών πληθυσμών κατρακυλά προς μια σακατευτικού τύπου τριτοκοσμική εκμετάλλευση στην εργασία, διαποτίζοντας με τη λογική της επιβίωσης και τις διαπροσωπικές σχέσεις, η απελπισία εκρήγνυται στην καθημερινή ζωή σαν βόμβα.
Συσσωρεύεται πίσω απ την Τατιάνα, την Πάνια και τα κορίτσια που συσπώνται ηδονικά στο MTV, κουρνιάζει στην εικονορύπανση των διαφημίσεων, την νοηματική φτώχεια καναλιών και πολιτικών και συμπληρώνει τον νοητό χάρτη της κυβερνητικής απουσίας.
Αντίθετα απ ότι λένε στα μίντια και ενώ είναι αλήθεια ότι γκρινιάζουμε για τα πάντα, νομίζω ότι δεν μιλάμε όσο θα έπρεπε για την ερημοποίηση της καθημερινής ζωής.
Για το πως τα ντοπαρισμένα πρότυπα των μίντια ρίχνουν τις λαμπερές σκιές τους πάνω στα συρρικνωμένα εισοδήματα κάνοντας τους ανθρώπους να νοιώθουν ότι μειονεκτούν, για τα ερημικά και οικονομικά αδιέξοδα νέων και ηλικιωμένων πάνω στα πρόσωπα των οποίων αναβοσβήνουν σιωπηλά δέκτες και στατιστικές.
Ούτε χρόνος για προβληματισμό ούτε για διαμαρτυρία.
Είναι στραβός ο ορίζοντας ή στραβά αρμενίζει κανείς ;
Ποιός ορίζοντας όμως;
Ο μιντιακά επιβεβλημένος; Ο ορίζοντας του διαδικτύου;
ή αυτός που κρύψαμε πίσω από τόνους τσιμέντου;
Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, γράφει ο Γιέλεβιτς , είναι να συμμετέχει στο Λόγο.
Και ο λόγος μπορεί να έχει πόνο, αναστεναγμό, και κυρίως τη δύναμη να φανερώνει την ένδεια πίσω απ τις εικόνες. Μπορεί να έχει παράπονο, κριτική σκέψη, χιούμορ και ταυτόχρονα να κόβει σαν λεπίδι εκεί που πρέπει.
Χρειαζόμαστε περισσότερα πράγματα που να μας αφορούν στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο και μια νέα γενιά ανθρώπων στα μίντια που δεν υποτιμούν τη νοημοσύνη μας με τη αλαζονεία της υποτιθέμενης τέταρτης εξουσίας, τη τεχνοκρατική τους κουλτούρα και τη υποταγή σε κομματικές ατζέντες.
Αντίθετα από τις εκπομπές που βολοδέρνουν ανάμεσα στην επίπλαστη ευφορία και τη τρομολαγνεία (άλλη μια έκφραση κλισέ), το χάρηκα πραγματικά όταν στην απεργία της ΠΟΣΠΕΡΤ, τα κρατικά κανάλια έπαιζαν σε επανάληψη το ιστορικό της κρίσης στην Αργεντινή, όχι γιατί ντε και καλά θα πτωχεύσουμε αλλά γιατί ήταν συγκλονιστική η παραγωγή του Εξάντα σε όλα τα επίπεδα.
Ένοιωσα ότι μετά από πολύ καιρό έβλεπα στην τηλεόραση κάτι που με αφορούσε άμεσα
φτιαγμένο με αυτό που λένε ‘συμπονετική ιδιοφυία’. Ανεπιτήδευτα γυρισμένο και προορισμένο να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα σε αυτά που μας καίνε και σ αυτά που εκπέμπουν ραδιόφωνο και τηλεόραση που στην πλειοψηφία τους δεν μας αφορούν πια.
Οι συζητήσεις ή η μουρμούρα της καθημερινής ζωής όλα τα παράπονα κι ο φόβος, η υπερβολή, το δράμα είναι όλα μικροί καθημερινοί στοχασμοί και αναστεναγμοί, ανάγκη για οξυγόνο .
Μπορεί μια εικόνα να είναι χίλιες λέξεις αλλά συχνά είναι λέξεις που δεν προλαβαίνουμε να κατανοήσουμε ή που περνούν πολύ γρήγορα στη ζώνη του τετριμμένου ..
Ακόμα και η γλώσσα στο διαδίκτυο απαξιώνεται πριν καν σχηματιστεί.
Ζουμερές και πετυχημένες εκφράσεις τύπου ‘τα θετικά της κρίσης’ ή ‘επικείμενη χρεοκοπία’ κατακλύζουν τα κουτάκια της κοινωνικής δικτύωσης στο ίντερνετ και μετατρέπονται σε αδιάφορο κλισέ. Ότι και να πεί κανείς φθείρεται απο την ταχύτητα διάδοσής του. Πόσο καιρό πήρε για να γίνει μαϊντανός η ‘Δαιμονοποίηση της τεχνολογίας’, ‘η κοινωνική προοπτική’ το ‘οικονομικό αδιέξοδο’, η ‘οικολογική συνείδηση’ η ‘καταναλωτική μανία’ ..
Αλλά το κοινό παρακολουθεί όπως τόσο ωραία το θέτει ο Νίτσε σε ένα κείμενο για τη σημασία του χορού στην Αρχαία Εληνική τραγωδία…
“…’Η ελευθερία του λόγου γεννιέται με την είσοδο του χορού στη σκηνή.
Υπάρχει ένας ήρωας, ο Οιδίποδας που βιώνει ακραίες καταστάσεις.
Αλλά υπάρχει κι ο χορός πίσω του. Δεν ξέρουμε ποιοι είναι. Είναι όλοι στα γκρίζα και φορούν μάσκες. Αναλύουν τι συμβαίνει στον ήρωα και συζητούν μεταξύ τους.
Μέσα σε εκείνο το πλήθος που παρακολουθεί και σχολιάζει τις πράξεις του ήρωα, μέσα σε εκείνο τον ψίθυρο, γεννιέται για πρώτη φορά η δημοκρατία..”
Θα μου πείτε τέτοια ώρα τέτοια λόγια.
Μα ποιος ξέρει, ίσως αυτά τα λόγια κάτι τέτοιες ώρες να γράφτηκαν..
