Νέα δεδομένα δείχνουν ότι οι γυναίκες ιδρύτριες και συνιδρύτριες ευρωπαϊκών εταιρειών, ιδίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του PitchBook, οι ευρωπαϊκές εταιρείες που ιδρύθηκαν ή συνιδρύθηκαν από γυναίκες έχουν συγκεντρώσει μικρότερο ποσοστό επενδύσεων σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Όσον αφορά την ποικιλομορφία στη χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων, οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις.
Από το 2008, οι ευρωπαϊκές νεοσύστατες επιχειρήσεις που ιδρύθηκαν από γυναίκες έχουν προσελκύσει 8,8 δισεκατομμύρια ευρώ σε 5.933 συμφωνίες.
Ωστόσο, σε χώρες όπως η Σερβία, η Λετονία, η Κροατία, η Σλοβενία και η Ουκρανία, οι δημόσιες ανακοινώσεις επενδύσεων επιχειρηματικών κεφαλαίων σε εταιρείες με επικεφαλής γυναίκες εξακολουθούν να είναι σπάνιες.
Ακόμα και όταν εξετάζονται εταιρείες με τουλάχιστον μία γυναίκα συνιδρύτρια, οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εξακολουθούν να υστερούν σε σχέση με τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης ή της Σκανδιναβίας.
Σε ανακοίνωσή της, η Daiva Rakauskaitë, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Aneli Capital, μιας εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων που υποστηρίζει νεοσύστατες επιχειρήσεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, δήλωσε ότι ένας από τους κύριους λόγους είναι ο χαμηλότερος αριθμός νεοσύστατων επιχειρήσεων που ιδρύονται από γυναίκες στην περιοχή.
« Τα επιχειρηματικά κεφάλαια εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις προσωπικές σχέσεις και να κυριαρχούνται από άνδρες , πράγμα που σημαίνει ότι πολλές συμφωνίες κυκλοφορούν εντός ανδρικών δικτύων», δηλώνει.
Σύμφωνα με την ίδια, στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, «ορισμένοι επενδυτές είναι πιο συντηρητικοί και υπάρχουν λιγότερες γυναίκες ιδρύτριες, γεγονός που περιορίζει τις ευκαιρίες για υποστήριξη».
Κατά την άποψη της Daiva Rakauskaitë, οι νεοσύστατες επιχειρήσεις και οι επενδυτές στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη θα μπορούσαν να επωφεληθούν σημαντικά από επενδυτικές πολιτικές που ευνοούν περισσότερο την ποικιλομορφία, υπό την προϋπόθεση ότι η εστίαση θα δοθεί στη συνολική ποιότητα και τις αξίες των ομάδων και όχι μόνο στο φύλο.
«Οι ιδρυτές νεοσύστατων επιχειρήσεων θα πρέπει να επικεντρωθούν στην επίτευξη αποτελεσμάτων και στην απόδειξη ότι όλα τα φύλα μετράνε εξίσου όταν πρόκειται για τη διαμόρφωση του μέλλοντος του κλάδου», υποστηρίζει. «Το φύλο δεν θα πρέπει να αποτελεί περιοριστικό παράγοντα στην αναγνώριση του ταλέντου: αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η δύναμη της ομάδας, το όραμά της και η ικανότητά της να εκτελεί στόχους ».
Πέρα από τον τομέα των επιχειρηματικών κεφαλαίων και των επενδύσεων, μια έκθεση της McKinsey δείχνει ότι, για 11η συνεχόμενη χρονιά, οι γυναίκες παραμένουν υποεκπροσωπούμενες, ιδίως σε κορυφαίες ηγετικές θέσεις , όπου κατέχουν μόνο το 29% των εκτελεστικών ρόλων.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι οι γυναίκες στην αρχή της καριέρας τους ενθαρρύνονται λιγότερο από τους άνδρες να χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που θα μπορούσε να συμβάλει σε μια διαφορά στην πρακτική χρήση της τεχνολογίας.
Σύμφωνα με την Daiva Rakauskaitë, τα δεδομένα δείχνουν ότι το μέλλον της ποικιλομορφίας εξαρτάται τελικά από τις ενέργειες των διευθυντών και την προσωπική τους ανάπτυξη ως ηγέτες. « Οι διευθυντές έχουν κρίσιμη ευθύνη στην υποστήριξη της ανάπτυξης των ομάδων τους, είτε πρόκειται για επιχειρηματικά κεφάλαια, επενδύσεις είτε για επιχειρήσεις», δηλώνει.
Όπως υποστηρίζει, « είναι απαραίτητο όχι μόνο να συνεχίσουμε να αμφισβητούμε το status quo, αλλά και να προωθούμε ενεργά περιβάλλοντα όπου όλα τα ταλέντα, ανεξαρτήτως φύλου, αναγνωρίζονται και αναπτύσσονται δίκαια . Αυτό, με τη σειρά του, δημιουργεί προστιθέμενη αξία».
Τα βασικά ευρήματα της έκθεσης
Οι αναλύσεις δείχνουν ότι η χρηματοδότηση για startups με γυναικεία ηγεσία σημείωσε πτώση σε απόλυτους αριθμούς το τελευταίο έτος, ακολουθώντας τη γενικότερη τάση συρρίκνωσης της αγοράς τεχνολογίας.
Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το ποσοστό της χρηματοδότησης που κατευθύνεται σε γυναικείες ομάδες παραμένει στάσιμο.
- Μειωμένα Κεφάλαια: Το συνολικό ποσό που επενδύθηκε σε γυναικείες επιχειρήσεις μειώθηκε, αντικατοπτρίζοντας τη γενικότερη επιφυλακτικότητα των επενδυτών.
- Δυσανάλογη Εκπροσώπηση: Η συντριπτική πλειονότητα των κεφαλαίων εξακολουθεί να κατευθύνεται σε ιδρυτικές ομάδες που αποτελούνται αποκλειστικά από άνδρες.
- Το πρόβλημα της λήψης αποφάσεων: Ένας από τους κύριους λόγους που αναφέρονται για αυτή την ανισότητα είναι η έλλειψη γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων (General Partners) εντός των ίδιων των εταιρειών Venture Capital.
Η γεφύρωση αυτού του χάσματος δεν είναι μόνο θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά και οικονομικής αποδοτικότητας, καθώς η διαφορετικότητα συνδέεται συχνά με καλύτερες αποδόσεις.
Γιατί η διαφορετικότητα στις επενδύσεις είναι οικονομικά αναγκαία
Μελέτες από κορυφαίους οργανισμούς, όπως η McKinsey και η BCG, έχουν αποδείξει επανειλημμένα ότι οι εταιρείες με ποικιλόμορφη ηγεσία τείνουν να είναι πιο καινοτόμες και κερδοφόρες.
Όταν οι επενδυτές αγνοούν τις γυναίκες ιδρύτριες, ουσιαστικά αγνοούν το 50% του ταλέντου και των καινοτόμων ιδεών.
Οι γυναίκες επιχειρηματίες συχνά εντοπίζουν προβλήματα στην αγορά που οι ανδρικές ομάδες μπορεί να παραβλέψουν, δημιουργώντας προϊόντα και υπηρεσίες που απευθύνονται σε νέες, ανεκμετάλλευτες αγορές (όπως η βιομηχανία του FemTech, η οποία αναμένεται να αξίζει δισεκατομμύρια τα επόμενα χρόνια).
Επιπλέον, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι γυναίκες τείνουν να είναι πιο αποδοτικές στη διαχείριση κεφαλαίων, παράγοντας περισσότερα έσοδα ανά ευρώ επένδυσης.
Η Ελληνική πραγματικότητα στο οικοσύστημα των Startups
Φέρνοντας τη συζήτηση στα δικά μας δεδομένα, η κατάσταση στην Ελλάδα αντικατοπτρίζει την ευρωπαϊκή τάση, αλλά με κάποιες ελπιδοφόρες εξαιρέσεις.
Το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας, αν και μικρότερο σε μέγεθος, αρχίζει να δείχνει σημάδια ωρίμανσης.
- Elevate Greece: Τα στοιχεία από το μητρώο του Elevate Greece δείχνουν ότι, ενώ η πλειοψηφία των ιδρυτών είναι άνδρες, υπάρχει μια δυναμική άνοδος γυναικών σε τομείς όπως οι Βιοεπιστήμες (Life Sciences) και ο Τουρισμός.
- Χρηματοδοτικά Εργαλεία: Ελληνικά funds και οργανισμοί (όπως το Theti Club) αρχίζουν να εστιάζουν περισσότερο στη γυναικεία επιχειρηματικότητα, αναγνωρίζοντας το κενό που υπάρχει.
Ωστόσο, οι Ελληνίδες ιδρύτριες αντιμετωπίζουν συχνά διπλό πρόβλημα: την έλλειψη δικτύωσης σε υψηλό επίπεδο και τα στερεότυπα που θέλουν τη γυναίκα λιγότερο “επιθετική” στο επιχειρείν.
Στρατηγικές για την αλλαγή του τοπίου
Τι πρέπει να γίνει για να αλλάξουν οι αριθμοί; Η λύση δεν είναι μόνο η “ευαισθητοποίηση”, αλλά η δομική αλλαγή στον τρόπο που λειτουργούν τα επενδυτικά κεφάλαια.
- Περισσότερες Γυναίκες Επενδυτές: Χρειαζόμαστε περισσότερες γυναίκες ως General Partners στα VC funds. Όταν αλλάζει η σύνθεση της ομάδας που αποφασίζει, αλλάζει και το πού πηγαίνουν τα χρήματα.
- Blind Pitching: Η υιοθέτηση διαδικασιών όπου οι επενδυτές αξιολογούν αρχικά την ιδέα και τα νούμερα χωρίς να γνωρίζουν το φύλο των ιδρυτών, μπορεί να μειώσει το ασυνείδητο bias (προκατάληψη).
- Στοχευμένη Εκπαίδευση: Προγράμματα που βοηθούν τις γυναίκες να διεκδικήσουν χρηματοδότηση με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και τεχνική κατάρτιση στις διαπραγματεύσεις.
Ο ρόλος του Mentoring και της δικτύωσης
Τέλος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τη δύναμη του mentoring.
Οι επιτυχημένες γυναίκες που έχουν ήδη σπάσει τη “γυάλινη οροφή” των επενδύσεων έχουν χρέος να τραβήξουν και άλλες μαζί τους.
Δίκτυα όπως το Women On Top στην Ελλάδα ή πανευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, προσφέρουν το απαραίτητο support system. Η πρόσβαση σε “ζεστά” δίκτυα επαφών είναι συχνά πιο σημαντική από την ίδια την ιδέα της startup, και εκεί είναι που οι γυναίκες χρειάζονται τη μεγαλύτερη ώθηση για να βρεθούν στο ίδιο τραπέζι με τους μεγάλους επενδυτές.
