Η NASA, σε συνεργασία με το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, προχωρά στην υλοποίηση ενός πυρηνικού αντιδραστήρα για τη Σελήνη, με την έναρξη της κατασκευής να τοποθετείται το αργότερο έως το 2030.
Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία NASA ανακοίνωσε εκ νέου στις 13 Ιανουαρίου 2026, ότι σκοπεύει να εγκαταστήσει ένα σύστημα επιφανειακής ενέργειας πυρηνικής σχάσης στην επιφάνεια της Σελήνης έως το 2030.
Το έργο αυτό θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της εκστρατείας Artemis και των μελλοντικών αποστολών της NASA στον Άρη, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ (DOE).
Ένα μνημόνιο συνεργασίας που υπεγράφη πρόσφατα μεταξύ των υπηρεσιών εδραιώνει αυτή τη σύμπραξη. Επιπλέον, προωθεί το όραμα του Προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, για την αμερικανική κυριαρχία στο διάστημα.
Η σταθεροποίηση αυτής της κυριαρχίας αναμένεται να επιτευχθεί μέσω της χρήσης πυρηνικών αντιδραστήρων στη Σελήνη και σε τροχιά, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ενός αντιδραστήρα σεληνιακής επιφάνειας έως το 2030.
Η χρυσή εποχή της διαστημικής εξερεύνησης
Αυτές οι προσπάθειες αποσκοπούν στο να διασφαλίσουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν ηγέτιδα δύναμη παγκοσμίως στη διαστημική έρευνα και το διαστημικό εμπόριο, αναφέρει η υπηρεσία σε δελτίο τύπου.
Επιπροσθέτως, στόχος είναι η δημιουργία «υποδομών για μόνιμη παραμονή» στη Σελήνη, όπως εξήγησε ο Διοικητής της NASA, Jared Isaacman.
«Για να επιτευχθεί αυτό το μέλλον, πρέπει να αξιοποιηθεί η πυρηνική ενέργεια», δήλωσε ο Isaacman. «Αυτή η συμφωνία επιτρέπει στενότερη συνεργασία μεταξύ της NASA και του Υπουργείου Ενέργειας, ώστε να παρασχεθούν οι απαραίτητες ικανότητες για την έναρξη της χρυσής εποχής της διαστημικής έρευνας και ανακάλυψης.»
Η NASA και το DOE σχεδιάζουν τη χρήση ενός συστήματος ενέργειας πυρηνικής σχάσης επιφανείας, ικανού να παράγει ασφαλή, αποδοτική και άφθονη ηλεκτρική ενέργεια.
Παράλληλα, το σύστημα θα πρέπει να λειτουργεί για χρόνια χωρίς την ανάγκη ανεφοδιασμού καυσίμων.
Αυτό θα καταστήσει δυνατές τις μελλοντικές βιώσιμες αποστολές στη Σελήνη. Σε αντίθεση με τη Γη, οι νύχτες στη Σελήνη διαρκούν περίπου δύο γήινες εβδομάδες.
Αν και κατά τη διάρκεια της σεληνιακής ημέρας μπορεί να παραχθεί επαρκής ενέργεια και θερμότητα μέσω της ηλιακής ακτινοβολίας, αυτή η δυνατότητα εκλείπει κατά τη διάρκεια των σεληνιακών νυχτών.
Απάντηση στη Ρωσο-Κινεζική Συνεργασία;
Ο συνάδελφος του Isaacman, ο Υπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ Sean Duffy, είχε ήδη επιβεβαιώσει τον Αύγουστο του 2025 τις φήμες περί σχεδιαζόμενου πυρηνικού αντιδραστήρα στην επιφάνεια της Σελήνης.
Πρόκειται για έναν πυρηνικό αντιδραστήρα 100 κιλοβάτ, ο οποίος θα παράγει τόση ενέργεια όση καταναλώνει ένα μέσο αμερικανικό νοικοκυριό σε 3,5 ημέρες.
Σημειώνεται ότι ήδη ένας σταθμός πυρηνικής σχάσης 40 κιλοβάτ, στο πλαίσιο του έργου Fission Surface Power Project, θα μπορούσε να τροφοδοτεί συνεχώς 30 νοικοκυριά με ρεύμα για δέκα χρόνια.
Η ανακοίνωση του Duffy ήρθε λίγο μετά την επίσκεψή του στη Ρωσία, όπου συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον νέο επικεφαλής της Roscosmos, Dmitri Bakanov.
Η ίδια η Ρωσία επιθυμεί επίσης να κατασκευάσει έναν πυρηνικό αντιδραστήρα για τη Σελήνη, όχι όμως για τους Αμερικανούς, αλλά για τον εταίρο της, την Κίνα.
Το Πεκίνο σχεδιάζει την κατασκευή μιας σεληνιακής βάσης (Διεθνής Σεληνιακός Ερευνητικός Σταθμός – ILRS), η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2035. Ο ρωσικός αντιδραστήρας αναμένεται να ακολουθήσει το 2036.
Οι ανακοινώσεις των Αμερικανών μπορούν, επομένως, να εκληφθούν ως άμεση αντίδραση στα κινεζικά σχέδια.
Άλλωστε, οι Αμερικανοί βρίσκονται σε μια «κούρσα της Σελήνης» με τους Κινέζους και το τονίζουν τακτικά.
Εκτός από την εγκατάσταση αμερικανικού αντιδραστήρα στη Σελήνη, ο Trump διέταξε τον Δεκέμβριο του 2025 και την κατασκευή μιας αμερικανικής βάσης στη σεληνιακή επιφάνεια.
Η φάση κατασκευής αναμένεται να ξεκινήσει το αργότερο το 2030 – δηλαδή την ίδια χρονική στιγμή που και η Κίνα επιθυμεί να ξεκινήσει την κατασκευή του δικού της ILRS.
Οι τεχνολογικές προκλήσεις της Πυρηνικής Ενέργειας στο διάστημα
Η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη για την εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων σε ουράνια σώματα δεν είναι απλή υπόθεση.
Πέρα από τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό ΗΠΑ και Κίνας, υπάρχουν σοβαρά μηχανικά και φυσικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν.
Η κύρια πρόκληση δεν είναι η παραγωγή ενέργειας, αλλά η διαχείριση της θερμότητας.
Στη Γη, οι πυρηνικοί σταθμοί χρησιμοποιούν νερό ή ατμοσφαιρικό αέρα για την ψύξη των συστημάτων.
Στο κενό της Σελήνης, δεν υπάρχει ατμόσφαιρα για να μεταφέρει τη θερμότητα μακριά μέσω της μεταφοράς (convection).
Επομένως, οι αντιδραστήρες πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στην ακτινοβολία (radiation) για την αποβολή θερμότητας.
Αυτό απαιτεί τεράστια και εξαιρετικά αποδοτικά “ψυγεία” (radiators), τα οποία πρέπει να είναι ελαφριά για να μεταφερθούν από τη Γη, αλλά και ανθεκτικά στη σεληνιακή σκόνη (regolith) που μπορεί να καλύψει τις επιφάνειές τους και να μειώσει την απόδοσή τους.
Ασφάλεια και περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η ασφάλεια κατά την εκτόξευση. Η μεταφορά ουρανίου ή πλουτωνίου με πυραύλους εγκυμονεί κινδύνους σε περίπτωση αποτυχίας της εκτόξευσης στην ατμόσφαιρα της Γης.
Οι σύγχρονοι σχεδιασμοί προβλέπουν αντιδραστήρες που παραμένουν “ψυχροί” και ανενεργοί (μη ραδιενεργοί) μέχρι να φτάσουν με ασφάλεια στην επιφάνεια της Σελήνης, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο μόλυνσης.
Η Σελήνη ως σκαλοπάτι για τον Κόκκινο Πλανήτη
Η σημασία της εγκατάστασης πυρηνικής ενέργειας στη Σελήνη υπερβαίνει την απλή ηλεκτροδότηση μιας βάσης.
Λειτουργεί ως το απόλυτο πεδίο δοκιμών (Testbed) για την κατάκτηση του Άρη.
Ενώ η ηλιακή ενέργεια είναι μια βιώσιμη λύση για τη Σελήνη (παρά τις μεγάλες νύχτες), στον Άρη η ηλιακή ακτινοβολία είναι σημαντικά πιο αδύναμη λόγω της μεγαλύτερης απόστασης από τον Ήλιο, ενώ οι αμμοθύελλες μπορούν να καλύψουν τα ηλιακά πάνελ για μήνες, διακόπτοντας την παροχή ενέργειας.
Πυρηνική Προώθηση (NTP vs NEP)
Επιπρόσθετα, η τεχνογνωσία που θα αποκτηθεί από τους επιφανειακούς αντιδραστήρες συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη συστημάτων Πυρηνικής Θερμικής Προώθησης (NTP).
Αυτή η τεχνολογία υπόσχεται να μειώσει τον χρόνο ταξιδιού προς τον Άρη από 6-9 μήνες σε μόλις 3-4 μήνες, μειώνοντας δραματικά την έκθεση των αστροναυτών στην επικίνδυνη κοσμική ακτινοβολία.
Συνεπώς, το διακύβευμα του 2030 δεν είναι μόνο ποιος θα ανάψει πρώτος το φως στη Σελήνη, αλλά ποιος θα αποκτήσει το τεχνολογικό πλεονέκτημα για να γίνει το πρώτο διαπλανητικό είδος, ανοίγοντας τον δρόμο για μόνιμες αποικίες πέρα από το σύστημα Γης-Σελήνης.
