15 χρόνια μετά το δυστύχημα της Φουκουσίμα, η εταιρεία Tepco θα επανασυνδέσει στο δίκτυο δύο αντιδραστήρες στις 20 Ιανουαρίου 2026.
Επανεκκίνηση των αντιδραστήρων 6 και 7 στο Kashiwazaki-Kariwa
Ο ιαπωνικός ενεργειακός όμιλος Tepco (Tokyo Electric Power Company) ανακοίνωσε ότι θα επανεκκινήσει τους αντιδραστήρες 6 και 7 του πυρηνικού σταθμού Kashiwazaki-Kariwa στις 20 Ιανουαρίου 2026.
Πρόκειται (θεωρητικά) για το ισχυρότερο πυρηνικό εργοστάσιο στον κόσμο από πλευράς δυναμικότητας.
Με την απόσυρση των ράβδων ελέγχου, επιταχύνεται η διαδικασία ώστε η έναρξη εμπορικής λειτουργίας να προχωρήσει για τις 26 Φεβρουαρίου 2026.
Ο πρόεδρος της Tepco, Tomiaki Kobayakawa, δήλωσε:
«Ως η εταιρεία που φέρει την ευθύνη για το ατύχημα της Fukushima Daiichi, θα εφαρμόσουμε τη γνώση και τα διδάγματα που αποκτήσαμε. Θα συνεχίσουμε την επανεκκίνηση —την πρώτη μετά από 14 χρόνια— θέτοντας την ασφάλεια πάνω απ’ όλα».
Διαφωνίες στο τοπικό κοινοβούλιο της Niigata
Το περιφερειακό κοινοβούλιο της Νιιγκάτα (όπου βρίσκεται η εγκατάσταση) ενέκρινε το βήμα λίγο πριν τα Χριστούγεννα.
Η περιοχή ελπίζει ότι από τη λειτουργία του σταθμού θα ωφεληθεί οικονομικά μέσω επιδοτήσεων και φορολογικών εσόδων.
Επίσης, υποστηρίζεται ότι η Tepco θα συμμορφωθεί με τις αυστηρότερες απαιτήσεις ασφαλείας.
Το 2017, η περιφέρεια Νιιγκάτα είχε χαρακτηρίσει τους αντιδραστήρες 6 και 7 στο Kashiwazaki-Kariwa ως ασφαλείς.
Ωστόσο, στο κοινοβούλιο δεν υπάρχει πλήρης συμφωνία. Ένας βουλευτής της αντιπολίτευσης χαρακτήρισε την απόφαση «πολιτική συμφωνία που αγνοεί τη βούληση του πληθυσμού της Νιιγκάτα».
Παράλληλα, σημειώθηκαν διαδηλώσεις έξω από το κοινοβούλιο, με συμμετέχοντες να αντιτίθενται στην επανεκκίνηση, σηκώνοντας πανό με συνθήματα όπως:
- «Στηρίξτε τη Φουκουσίμα»
- «Όχι στην πυρηνική ενέργεια»
- «Απορρίπτουμε την επανεκκίνηση του Kashiwazaki-Kariwa»
Το δυστύχημα της Φουκουσίμα: γιατί σταμάτησε η λειτουργία
Ο αντιδραστήρας είχε τεθεί εκτός λειτουργίας πριν από 15 χρόνια. Αιτία ήταν η πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα, η οποία ξεκίνησε στις 11 Μαρτίου 2011.
Στις 14:46 (τοπική ώρα) σημειώθηκε ο σεισμός Tōhoku, ο οποίος προκάλεσε τσουνάμι. Τα κύματα έφτασαν και στις ακτές κοντά στον πυρηνικό σταθμό Fukushima Daiichi (Fukushima I).
Στις επόμενες ημέρες, έως τις 16 Μαρτίου, καταγράφηκαν σοβαρές βλάβες σε τέσσερις από τους έξι αντιδραστήρες, οδηγώντας σε τήξη πυρήνα στις μονάδες 1, 2 και 3. Απελευθερώθηκαν μεγάλες ποσότητες ραδιενεργού υλικού, περίπου το ένα πέμπτο των ραδιενεργών εκπομπών της καταστροφής του Τσερνόμπιλ.
Οι συνέπειες της Φουκουσίμα: εκκενώσεις, απώλειες και νέα έρευνα
Έως και 150.000 κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή, προσωρινά ή μόνιμα. Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων εκκένωσης, σύμφωνα με διαφορετικές εκτιμήσεις, πέθαναν αρκετές εκατοντάδες έως πάνω από χίλιοι άνθρωποι.
Ο κίνδυνος για την υγεία λόγω έκθεσης σε ακτινοβολία για τον γενικό πληθυσμό αξιολογήθηκε ως χαμηλός, ωστόσο ο θάνατος ενός εργαζομένου το 2018 από καρκίνο του πνεύμονα συνδέθηκε με την εργασία του στο πυρηνικό εργοστάσιο.
Η ιαπωνική αρχή JAEA σχεδιάζει πλέον σειρά μελετών για να καταγράψει την ακτινοβολική επιβάρυνση σε δασώδεις ορεινές περιοχές.
Περίπου το 90% της ζώνης όπου εξακολουθούν να ισχύουν εντολές εκκένωσης αποτελείται από δάση.
Στη συνέχεια, προβλέπεται να αναπτυχθούν μέτρα απορρύπανσης, ώστε οι περιοχές να γίνουν ξανά προσβάσιμες και αξιοποιήσιμες.
Σταδιακή επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας στην Ιαπωνία
Μετά το «Super-GAU», η ιαπωνική κυβέρνηση έθεσε προσωρινά εκτός δικτύου και τους 54 αντιδραστήρες της χώρας.
Στη Νιιγκάτα, η ρύπανση έπληξε κλάδους όπως:
- γεωργία
- αλιεία
- τουρισμό
Παράλληλα, το ενεργειακό κόστος στην Ιαπωνία αυξάνεται εδώ και χρόνια. Σήμερα, 60% έως 70% της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, οι τιμές αυξήθηκαν, όπως και ο πληθωρισμός, ενισχύοντας την πίεση προς την κυβέρνηση της πρωθυπουργού Sanae Takaichi.
Φουκουσίμα: οικονομική πίεση για την Tepco, την περιοχή και το ιαπωνικό κράτος
Η Tepco πιέζει εδώ και καιρό να επανεκκινήσει τους αντιδραστήρες της, καθώς έτσι θα μειωθεί το υψηλό κόστος εισαγωγών για θερμικούς σταθμούς που λειτουργούν ως υποκατάστατα.
Οι εργασίες διαχείρισης/αποξήλωσης αναμένεται να διαρκέσουν έως μετά το 2050 και ήδη κοστίζουν περίπου 93 δισ. ευρώ.
Η επανεκκίνηση ενός αντιδραστήρα θα μπορούσε να μειώσει τον ετήσιο προϋπολογισμό κατά περίπου 579 εκατ. ευρώ.
Επειδή η Tepco καταγράφει εδώ και χρόνια αρνητικά αποτελέσματα, θεωρεί ότι εξαρτάται οικονομικά από την επαναλειτουργία στη Νιιγκάτα.
Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήθηκαν πολλοί έλεγχοι ασφαλείας και η Ιαπωνία έχει επανασυνδέσει στο δίκτυο 14 από τους 33 ακόμη λειτουργικά ικανούς αντιδραστήρες.
Έτσι, περίπου 10% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας καλύπτεται από πυρηνικούς σταθμούς. Ο στόχος είναι να αυξηθεί στο 22% έως το 2030.
Ταυτόχρονα, εδώ και τρία χρόνια επιτρέπεται σε ορισμένους πρώην κατοίκους να επιστρέψουν σε τμήματα πρώην απαγορευμένων ζωνών.
Τι σημαίνει η επανεκκίνηση του Kashiwazaki-Kariwa για την ενεργειακή πολιτική της Ιαπωνίας
Η επαναφορά ενός τόσο μεγάλου πυρηνικού συγκροτήματος στο δίκτυο έχει βαρύτητα όχι μόνο τεχνική αλλά και πολιτική: η Ιαπωνία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ενεργειακή ασφάλεια, κόστος ηλεκτρισμού και κοινωνική αποδοχή μετά τη Φουκουσίμα.
Ασφάλεια μετά το 2011: τι έχει αλλάξει στην πράξη
Μετά το 2011, ο πήχης της ασφάλειας ανέβηκε σημαντικά. Στην πράξη, αυτό συνήθως μεταφράζεται σε:
- ισχυρότερες αντιπλημμυρικές/αντιτσουνάμι υποδομές (π.χ. φράγματα, θωρακισμένες είσοδοι)
- εφεδρικά συστήματα παροχής ρεύματος και ψύξης με πολλαπλές δικλείδες
- αναβαθμισμένα πρωτόκολλα για διαχείριση έκτακτης ανάγκης, εκκενώσεις και επικοινωνία με τις αρχές
Για την κοινωνία, δεν αρκεί το «είναι ασφαλές» ως δήλωση· ζητείται διαφάνεια: ποιοι έλεγχοι έγιναν, ποια σενάρια δοκιμάστηκαν, ποια είναι τα όρια σχεδιασμού σε σεισμούς και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Το οικονομικό δίλημμα: φθηνότερο ρεύμα vs. υψηλό ρίσκο εμπιστοσύνης
Η Ιαπωνία εισάγει μεγάλο μέρος των καυσίμων της. Όταν οι διεθνείς τιμές ανεβαίνουν, αυξάνονται:
- οι λογαριασμοί ρεύματος για νοικοκυριά και βιομηχανία
- το εμπορικό έλλειμμα λόγω εισαγωγών
- η πίεση για επιστροφή σε «σταθερές» πηγές βάσης
Από την άλλη, κάθε επανεκκίνηση φέρνει πίσω το ζήτημα της εμπιστοσύνης: για πολλούς πολίτες, η μνήμη της Φουκουσίμα παραμένει ζωντανή και λειτουργεί ως «φρένο» σε αποφάσεις που μοιάζουν τεχνοκρατικές.
Πυρηνικά και κλίμα: πως «δένει» με ΑΠΕ
Στο κλιματικό πεδίο, η πυρηνική ενέργεια προβάλλεται από αρκετές κυβερνήσεις ως λύση χαμηλών εκπομπών που μπορεί να συμπληρώνει τις ΑΠΕ όταν δεν φυσάει ή δεν έχει ήλιο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ο σωστός συνδυασμός:
- περισσότερες ΑΠΕ και δίκτυα αποθήκευσης
- σταθερή παραγωγή βάσης από πυρηνικά ή άλλες πηγές
- μείωση εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα
Η επανεκκίνηση του Kashiwazaki-Kariwa, επομένως, είναι ένα τεστ για το αν η Ιαπωνία μπορεί να προχωρήσει σε ενεργειακή μετάβαση χωρίς να «χάσει» ούτε την ασφάλεια ούτε την κοινωνική νομιμοποίηση.
