- Τα emojis στα επαγγελματικά μηνύματα δεν είναι πάντα αθώα, αφού επηρεάζουν άμεσα την αντίληψη για την ικανότητα του αποστολέα.
- Η μελέτη του Πανεπιστημίου της Οττάβα δείχνει ότι τα μηνύματα χωρίς emojis θεωρούνται πιο επαγγελματικά, ενώ τα αρνητικά emojis έχουν σαφώς χειρότερη επίδραση.
- Η σωστή χρήση τους μπορεί να βοηθήσει, αλλά μόνο όταν το ύφος και το περιεχόμενο του μηνύματος είναι συμβατά.
Για τους νεότερους εργαζόμενους, τα emojis στα επαγγελματικά μηνύματα μοιάζουν σχεδόν αυτονόητα. Μια νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Οττάβα δείχνει όμως ότι αυτά τα μικρά σύμβολα επηρεάζουν καθοριστικά το πώς αξιολογείται η επάρκεια και ο επαγγελματισμός ενός ανθρώπου.
Τα φαξ και η αλληλογραφία με φυσικό φάκελο έχουν προ πολλού αποσυρθεί από τα γραφεία. Σήμερα, η εσωτερική και εξωτερική επικοινωνία γίνεται κυρίως μέσω email και messenger, ενώ για πολλούς τα emojis αποτελούν φυσικό μέρος του τρόπου γραφής τους.
Το αν αυτό είναι χρήσιμο, όμως, κρίνεται πολύ διαφορετικά από γενιά σε γενιά. Σύμφωνα με έρευνα του παρόχου εργαλείων συνεργασίας Atlassian, το 88% της Gen Z θεωρεί τα emojis χρήσιμα στην εργασία, ενώ στους baby boomers ισχύει σχεδόν το αντίθετο.
Οι ερευνητές της Οττάβα εξέτασαν συστηματικά αν τα emojis αλλάζουν τον τρόπο που αποδίδουμε ικανότητα, ευγένεια και καταλληλότητα σε ένα επαγγελματικό μήνυμα.
Πως τα emojis επηρεάζουν την αντίληψη
Για τη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν τις αντιδράσεις σε υποθετικά instant messages από την καθημερινότητα μιας επιχείρησης. Ορισμένα μηνύματα περιείχαν emojis, ενώ άλλα ήταν εντελώς «καθαρά», χωρίς κανένα εικονίδιο.
Στόχος ήταν να φανεί πώς αλλάζει η αντίληψη του δέκτη ανάλογα με την παρουσία ή την απουσία τους.
Το αποτέλεσμα ήταν σαφές: τα μηνύματα χωρίς emojis θεωρήθηκαν τα πιο επαγγελματικά, ενώ τα emojis με ξεκάθαρα θετικό χαρακτήρα βελτίωσαν την αντιληπτή ικανότητα μόνο όταν συνόδευαν θετικά ή ουδέτερα κείμενα.
«Τα emojis δεν είναι απλώς ουδέτερα πρόσθετα στα γραπτά μηνύματα. Μπορούν να επηρεάσουν το πώς μας αντιλαμβάνονται οι άλλοι, ειδικά ως προς την ικανότητα και την καταλληλότητα», ανέφερε η βασική συγγραφέας Erin L. Courtice από το Πανεπιστήμιο της Οττάβα.
Η έρευνα έδειξε επίσης ότι υπήρχαν και φύλο-σχε��ικές δυναμικές. Οι γυναίκες αξιολόγησαν πιο αυστηρά τα αρνητικά μηνύματα με emojis όταν υποτίθεται ότι προέρχονταν από γυναίκες, ένα μοτίβο που παρατηρήθηκε και στα μηνύματα χωρίς emojis.
| Σενάριο | Πώς αξιολογήθηκε | Τι σημαίνει στην πράξη |
|---|---|---|
| Μήνυμα χωρίς emoji | Πιο επαγγελματικό | Κατάλληλο για ουδέτερες και σοβαρές επαφές |
| Θετικό emoji | Βοήθησε μόνο σε θετικά ή ουδέτερα κείμενα | Μπορεί να ενισχύσει τη φιλικότητα, όχι όμως το σοβαρό feedback |
| Αρνητικό emoji | Θεωρήθηκε λιγότερο κατάλληλο και λιγότερο επαγγελματικό | Αποφεύγεται σε κριτική, σε αιτήματα και σε επίσημα μηνύματα |
Γιατί πρέπει να αποφεύγεις τα αρνητικά emojis
Οι ερευνητές περιόρισαν τη μελέτη σε τρεις εκδοχές: ένα θετικό, χαμογελαστό πρόσωπο, ένα αρνητικό, θυμωμένο πρόσωπο ή καθόλου emoji. Τα συγκεκριμένα σύμβολα επιλέχθηκαν συνειδητά, ώστε να αποτυπώνουν καθαρά τη θετική και αρνητική συναισθηματική φόρτιση χωρίς παρερμηνείες.
Το αποτέλεσμα για τα θυμωμένα emojis ήταν ξεκάθαρο. Οδήγησαν σε πολύ πιο αυστηρές αξιολογήσεις, ενώ οι αποστολείς τους κρίθηκαν ως λιγότερο ικανοί, ειδικά όταν το emoji δεν ταίριαζε με το περιεχόμενο του μηνύματος.
Αντίθετα, τα θετικά emojis δεν «μαλακώνουν» ένα αυστηρό ή κριτικό μήνυμα. Σύμφωνα με τη μελέτη, μπορεί ακόμη και να δώσουν την εντύπωση της ανακρίβειας ή της μη ειλικρίνειας, όταν χρησιμοποιούνται σε ακατάλληλο πλαίσιο.
Ένα θυμωμένο ή ειρωνικό emoji μπορεί να αλλάξει εντελώς το νόημα ενός μηνύματος και να μειώσει την επαγγελματική σου εικόνα.
Τα θετικά emojis μπορούν να βελτιώσουν την αντιληπτή ικανότητα μόνο όταν συνοδεύουν ουδέτερα ή συμβατά μηνύματα. Αν το κείμενο είναι ήδη αυστηρό, η προσθήκη ενός χαμογελαστού προσώπου συνήθως δημιουργεί περισσότερη σύγχυση παρά οικειότητα.
Τι δείχνει η μελέτη για γενιές και επαγγελματική εικόνα
Η μελέτη αποτυπώνει και μια ξεκάθαρη γενεακή διαφορά. Η Gen Z έχει μεγαλώσει με τα emojis και τα χρησιμοποιεί συχνά για να εκφράσει τόνο, διάθεση και πρόθεση με πιο γρήγορο τρόπο από ό,τι οι μεγαλύτερες γενιές.
Οι baby boomers, από την άλλη πλευρά, τείνουν να βλέπουν αυτά τα σύμβολα ως περιττά ή και μη επαγγελματικά. Αυτή η διαφορά δεν είναι απλώς αισθητική, αλλά επηρεάζει άμεσα το πώς διαβάζεται ένα μήνυμα μέσα σε μια ομάδα ή σε ένα εταιρικό περιβάλλον.
Με άλλα λόγια, ένα emoji που σε έναν νεότερο εργαζόμενο μοιάζει φιλικό, μπορεί σε έναν ανώτερο ή σε έναν πελάτη να διαβαστεί ως προχειρότητα. Γι’ αυτό η αίσθηση του πλαισίου είναι πιο σημαντική από την πρόθεση του αποστολέα.
Το 88% της Gen Z θεωρεί τα emojis χρήσιμα στην εργασία, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν την ίδια αποδοχή σε όλα τα επαγγελματικά περιβάλλοντα.
| Γενιά | Στάση απέναντι στα emojis | Τι σημαίνει για την εργασία |
|---|---|---|
| Gen Z | Τα θεωρεί συχνά χρήσιμα και φυσικά | Προτιμά πιο ανεπίσημο και γρήγορο τόνο |
| Baby boomers | Τα αντιμετωπίζει πιο επιφυλακτικά | Συνδέει την επικοινωνία με σαφήνεια και τυπικότητα |
Τι δείχνει η μελέτη για τα επόμενα βήματα
«Κατανοώντας τις λεπτές αποχρώσεις της χρήσης των emojis, οι επαγγελματίες μπορούν να αξιοποιήσουν αυτά τα ψηφιακά εργαλεία για να βελτιώσουν την επικοινωνία τους και να χτίσουν ισχυρότερες σχέσεις στον χώρο εργασίας», συνοψίζει η Courtice.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Collabra: Psychology, όμως οι ερευνητές σημειώνουν ότι παραμένουν πολλά ανοιχτά ερωτήματα. Προτείνουν να εξεταστεί στο μέλλον ένα ευρύτερο φάσμα emojis, ώστε να φανεί πώς λειτουργούν διαφορετικά σύμβολα και διαφορετικά συμφραζόμενα.
Η ίδια η ερευνητική ομάδα προτείνει επίσης να μελετηθούν τα emojis μέσα σε ευρύτερα πρότυπα επικοινωνίας, λαμβάνοντας υπόψη τον ρυθμό της συζήτησης, την οικοδόμηση σχέσεων, την επίλυση συγκρούσεων και τη συνοχή της ομάδας σε ψηφιακά περιβάλλοντα εργασίας.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Η πιο ασφαλής προσέγγιση είναι να αντιμετωπίζεις τα emojis ως εργαλείο τόνου και όχι ως διακοσμητικό στοιχείο. Σε οικεία εσωτερική επικοινωνία μπορούν να κάνουν ένα μήνυμα πιο ανθρώπινο, όμως σε επαφή με πελάτες, προϊσταμένους ή νέες συνεργασίες χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη προσοχή.
Στην πράξη, ένα emoji λειτουργεί καλύτερα όταν ενισχύει κάτι που ήδη υπάρχει στο κείμενο, όπως μια ευχαριστήρια φράση ή μια σύντομη επιβεβαίωση. Αν όμως προσπαθεί να «διορθώσει» ένα αυστηρό, διφορούμενο ή επικριτικό μήνυμα, συνήθως το αποτέλεσμα είναι χειρότερο.
Πρακτικοί κανόνες για επαγγελματικά μηνύματα
Αν θέλεις να διατηρήσεις καθαρή και δυνατή επαγγελματική εικόνα, αξίζει να ακολουθείς μερικούς απλούς κανόνες. Οι κανόνες αυτοί δεν σκοπεύουν να απαγορεύσουν τα emojis, αλλά να τα βάλουν σε ένα πλαίσιο που δεν θα σε εκθέσει.
- Χρησιμοποίησε ένα μόνο emoji όταν θέλεις να μαλακώσεις τον τόνο, όχι πολλά μαζί.
- Απόφυγε τα θυμωμένα, ειρωνικά ή υπερβολικά εκφραστικά emojis σε επαγγελματικό feedback.
- Μην βάζεις emoji σε αιτήματα, παράπονα ή διαπραγματεύσεις, γιατί μπορεί να μειώσει τη βαρύτητα του μηνύματος.
- Προτίμησε ουδέτερες εκφράσεις όταν δεν γνωρίζεις καλά τον παραλήπτη ή την εταιρική κουλτούρα.
- Έλεγξε αν το emoji ταιριάζει με το περιεχόμενο, πριν πατήσεις αποστολή.
Πότε τα emojis βοηθούν και πότε βλάπτουν
| Περίσταση | Συνιστώμενη χρήση | Καλύτερη επιλογή |
|---|---|---|
| Εσωτερική συνομιλία ομάδας | Μπορούν να βοηθήσουν στον φιλικό τόνο | Ένα ουδέτερο ή θετικό emoji |
| Επικοινωνία με πελάτη | Χρειάζεται προσοχή και φειδώ | Συνήθως καθόλου emoji |
| Feedback ή κριτική | Τα emojis συχνά μπερδεύουν το μήνυμα | Καθαρή, άμεση γλώσσα |
| Νέα συνεργασία | Καλύτερα πιο επίσημο ύφος στην αρχή | Λεκτική ευγένεια αντί για εικονίδια |
Αν ένα emoji αλλάζει δραστικά τον τόνο του μηνύματός σου, πιθανότατα δεν χρειάζεται καθόλου. Η σαφήνεια παραμένει η πιο ασφαλής επιλογή στην επαγγελματική επικοινωνία.
Μια πιο ώριμη χρήση της ψηφιακής γλώσσας
Στα υβριδικά και απομακρυσμένα περιβάλλοντα εργασίας, τα emojis μπορούν να παίξουν ρόλο ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν συναντιούνται συχνά από κοντά. Όταν λείπουν οι μη λεκτικές ενδείξεις, ένα μικρό σύμβολο μπορεί να προσθέσει ζεστασιά ή να δείξει ότι ένα μήνυμα δεν είναι ψυχρό, εφόσον χρησιμοποιείται με μέτρο.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν το emoji αντικαθιστά τη σκέψη αντί να τη συμπληρώνει. Στους επαγγελματικούς χώρους, η καλύτερη χρήση της ψηφιακής γλώσσας δεν είναι η πιο «χαριτωμένη», αλλά η πιο σαφής, η πιο σταθερή και η πιο κατάλληλη για το κοινό στο οποίο απευθύνεται.
Γι’ αυτό και οι ομάδες που θέλουν να μειώσουν παρεξηγήσεις μπορούν να ορίσουν απλούς εσωτερικούς κανόνες. Για παράδειγμα, ένα χαμόγελο μπορεί να επιτρέπεται σε σύντομα ενημερωτικά μηνύματα, αλλά όχι σε αξιολογήσεις απόδοσης, σε αιτήματα αλλαγών ή σε απαντήσεις που σχετίζονται με παράπονα.
Οι υποψήφιοι για δουλειά καλό είναι επίσης να θυμούνται ότι το βιογραφικό, η συνοδευτική επιστολή και η πρώτη επικοινωνία με έναν εργοδότη παραμένουν χώροι όπου ο επαγγελματικός τόνος μετρά περισσότερο από τη φιλικότητα. Σε τέτοια πλαίσια, η απουσία emojis συνήθως λειτουργεί υπέρ τους.
Τελικά, η μελέτη δεν λέει ότι τα emojis είναι «κακά». Λέει όμως ότι η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από το πλαίσιο, τη σχέση με τον παραλήπτη και τον στόχο του μηνύματος. Όσο πιο σοβαρό είναι το περιβάλλον, τόσο πιο φειδωλή πρέπει να είναι η χρήση τους.
