- Μελέτη σε 81 μοντέλα ακουστικών βρήκε δισφαινόλες, φθαλικές ενώσεις και επιβραδυντικά φλόγας σε όλα τα δείγματα.
- Το BPA ανιχνεύθηκε στο 98% των δειγμάτων, ενώ το BPS σε πάνω από 75%.
- Οι ερευνητές προτείνουν μείωση χρήσης και, όπου γίνεται, ηχεία αντί ακουστικών, ειδικά σε έντονη εφίδρωση.
Τι βρήκε η έρευνα στα ακουστικά
Apple, Beats, Bose, Huawei, Jabra, JBL, Sennheiser, Sony και άλλοι κατασκευαστές: σε πολλά ακουστικά εντοπίστηκαν ουσίες επιβλαβείς για την υγεία.
Το εύρημα αφορά μεγάλο μέρος της αγοράς, και όχι μόνο ανώνυμα προϊόντα.
Σε μια εκτεταμένη μελέτη, 81 μοντέλα ακουστικών εξετάστηκαν για επιβλαβείς χημικές ουσίες.
Σε όλα ανιχνεύθηκαν ουσίες όπως δισφαινόλες, φθαλικές ενώσεις και επιβραδυντικά φλόγας.
Στη λίστα των συσκευών περιλαμβάνονταν και μοντέλα από μεγάλες μάρκες όπως Apple, Beats, Bose, Huawei, Jabra, JBL, Logitech, Marshall, Samsung, Sennheiser, Razer, Sony και άλλες.
Αυτό δείχνει ότι το θέμα αφορά ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και τα υλικά.
Το BPA ανιχνεύθηκε στο 98% των δειγμάτων, παρότι είναι σε μεγάλο βαθμό απαγορευμένο σε αρκετές χρήσεις.
Τα πιο ανησυχητικά σημεία για τις δισφαινόλες
Ιδιαίτερα κακή επίδοση είχαν προϊόντα από online marketplaces όπως το Temu, όπου βρέθηκε ιδιαίτερα υψηλή επιβάρυνση.
Οι ερευνητές εντόπισαν σχεδόν παντού δισφαινόλες που μπορούν να διαταράξουν το ορμονικό σύστημα.
Ακόμη και η σε μεγάλο βαθμό απαγορευμένη δισφαινόλη Α (BPA) ανιχνεύθηκε στο 98% των δειγμάτων.
Ο αντικαταστάτης δισφαινόλη S (BPS) βρέθηκε σε πάνω από 75% των μοντέλων.
Οι μέγιστες συγκεντρώσεις έφτασαν τα 351 mg/kg, τιμή που είναι πολύ πάνω από το όριο 10 mg/kg που είχε αρχικά προτείνει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Χημικών (ECHA).
Αυτό ενισχύει την ανησυχία για «αντικαταστάσεις» που δεν λύνουν το πρόβλημα, απλώς το μεταφέρουν.
Πίνακας: βασικά ευρήματα της μελέτης (σε αριθμούς)
| Δείκτης | Τι βρέθηκε | Τι σημαίνει πρακτικά |
|---|---|---|
| Μοντέλα ακουστικών | 81 | Ευρεία κάλυψη της αγοράς |
| Συνολικά δείγματα υλικών | 180 | Έλεγχος σε σκληρά/μαλακά πλαστικά μέρη |
| Ανίχνευση BPA | 98% | Παρουσία ουσίας με ενδοκρινική δράση |
| Ανίχνευση BPS | >75% | Συχνή χρήση «αντικατάστασης» του BPA |
| Μέγιστη συγκέντρωση BPS | 351 mg/kg | Πολύ πάνω από την πρόταση ECHA: 10 mg/kg |
Επικίνδυνες χημικές ουσίες σε όλες τις τιμές
Στο πλαίσιο της έρευνας, εξετάστηκαν 180 δείγματα από εξαρτήματα σκληρού και μαλακού πλαστικού σε 81 προϊόντα ακουστικών.
Η έρευνα έγινε πέρυσι, άρα ελέγχθηκαν μόνο προϊόντα που κυκλοφόρησαν πριν τις αρχές του 2025.
Πολλά από αυτά είχαν ήδη κυκλοφορήσει το 2024 ή και νωρίτερα. Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί δείχνει ότι το ζήτημα αφορά προϊόντα που πολλοί ήδη χρησιμοποιούν.
Οι επικίνδυνες χημικές ουσίες βρέθηκαν σε ακουστικά όλων των κατηγοριών τιμής.
Άρα, όποιος πληρώνει περισσότερο δεν μπορεί να βασιστεί ότι παίρνει αυτόματα πιο ασφαλές προϊόν.
Η Emese Gulyás, επικεφαλής του έργου Toxfree Life for All, άσκησε κριτική λέγοντας ότι οι σημερινοί νόμοι είναι πολύ αργοί και ξεπερασμένοι.
Τόνισε ότι χρειάζονται άμεσοι, εναρμονισμένοι κανόνες στην ΕΕ που να απαγορεύουν ολόκληρες κατηγορίες τοξικών χημικών.
Η μελέτη επιβεβαιώνει επίσης μια ευρύτερη τάση στη βιομηχανία. Συχνά, απαγορευμένες ουσίες αντικαθίστανται από ελαφρώς τροποποιημένα «συγγενικά» χημικά, με παρόμοια συμπεριφορά.
Οι «αντικαταστάσεις» τύπου BPA → BPS μπορεί να μειώνουν μια νομική συμμόρφωση, αλλά όχι απαραίτητα τον βιολογικό κίνδυνο.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την υγεία
«Αυτές οι χημικές ουσίες δεν είναι απλώς πρόσθετα, μπορούν να μετακινηθούν από τα ακουστικά στο σώμα μας», εξήγησε η χημικός Karolina Brabcová, που συμμετείχε στην έρευνα.
«Η καθημερινή χρήση, ειδικά κατά την άσκηση όταν υπάρχει ζέστη και ιδρώτας, επιταχύνει αυτή τη μετανάστευση απευθείας στο δέρμα».
Πρόσθεσε ότι, παρότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την υγεία, η μακροχρόνια έκθεση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.
Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για ευάλωτες ομάδες όπως οι έφηβοι.
Δεν υπάρχει «ασφαλές» όριο για ενδοκρινικούς διαταράκτες που μιμούνται τις φυσικές ορμόνες.
Αυτό κάνει το θέμα πιο περίπλοκο από μια απλή σύγκριση μεμονωμένων ορίων.
Ακόμη κι όταν οι ποσότητες σε ένα προϊόν είναι μικρές, οι ερευνητές βλέπουν κίνδυνο από τη συνολική έκθεση.
Ο λόγος είναι ότι οι άνθρωποι εκτίθενται ταυτόχρονα σε πολλά διαφορετικά χημικά, που έχουν χαρακτηριστεί επιβλαβή.
Ο συνδυασμός διαφορετικών επικίνδυνων ουσιών μπορεί δυνητικά να οδηγήσει σε σοβαρό μακροχρόνιο κίνδυνο.
Η «μίξη» είναι συχνά πιο ρεαλιστική από την έκθεση σε μία μόνο ουσία.
Η χρήση ακουστικών σε ζέστη και με ιδρώτα μπορεί να αυξήσει τη μεταφορά ουσιών στο δέρμα.
Συστημική αποτυχία και τι προτείνουν οι ερευνητές
Οι συγγραφείς θεωρούν τα αποτελέσματα ένδειξη συστημικής αποτυχίας των κανόνων προστασίας καταναλωτή σε όλη τη βιομηχανία ηλεκτρονικών.
Γι’ αυτό προτείνεται, όπου είναι δυνατόν, να προτιμώνται ηχεία αντί ακουστικών.
Προτείνεται επίσης τα ακουστικά να φοριούνται μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητα.
Η λογική είναι η μείωση χρόνου επαφής και άρα της πιθανής έκθεσης.
Ποιοι συμμετείχαν στη μελέτη και πότε δημοσιεύτηκε
Στη μελέτη συμμετείχαν πέντε οργανώσεις προστασίας καταναλωτή. Ήταν ο αυστριακός VKI, η τσεχική Arnika, η dTest (Τσεχία), η TVE (Ουγγαρία) και η ZPS (Σλοβενία).
Και οι πέντε οργανώσεις συνεργάζονται στο έργο Toxfree Life for All, που υποστηρίζεται από κονδύλια της ΕΕ.
Στόχος του έργου είναι να ενημερώνει για τους κινδύνους χημικών σε προϊόντα καθημερινής χρήσης και να εκπαιδεύει τους πολίτες.
Τα πρώτα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν τον Οκτώβριο του 2025 από το VKI, και τότε καλύφθηκαν κυρίως από αυστριακά μέσα.
Τέσσερις μήνες αργότερα, η Arnika δημοσίευσε την πλήρη μελέτη με αναλυτικά αποτελέσματα δοκιμών.
Συμβουλές και ανάλυση για πιο ασφαλή χρήση
Η πλήρης αποφυγή χημικών στην καθημερινότητα είναι δύσκολη, αλλά η μείωση της έκθεσης είναι ρεαλιστικός στόχος.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στα ακουστικά, επειδή ακουμπούν στο δέρμα για ώρες και συχνά χρησιμοποιούνται σε άσκηση.
Ένα πρώτο πρακτικό βήμα είναι να δώσετε προτεραιότητα σε μοντέλα που έχουν σαφή δήλωση συμμόρφωσης και τεκμηρίωση υλικών.
Αναζητήστε στις σελίδες του κατασκευαστή αναφορές σε REACH, RoHS ή πολιτικές για SVHC (ουσίες πολύ υψηλής ανησυχίας), ακόμη κι αν αυτό δεν εγγυάται μηδενικό κίνδυνο.
Πως να μειώσετε την έκθεση στην πράξη (checklist)
- Προτιμήστε ηχεία στο σπίτι, όταν δεν χρειάζεται ιδιωτική ακρόαση.
- Περιορίστε τον χρόνο χρήσης και κάντε διαλείμματα ώστε να μειώνεται η συνολική επαφή.
- Στην προπόνηση, προτιμήστε ακουστικά που δεν «σφραγίζουν» πλήρως και αφήνουν το δέρμα να αναπνέει.
- Καθαρίζετε τα μαξιλαράκια με ήπιο πανί, γιατί ο ιδρώτας μπορεί να αυξήσει την τριβή και την επαφή.
- Αν παρατηρείτε έντονη οσμή πλαστικού, αφήστε τα να «αεριστούν» και αποφύγετε πολύωρη χρήση τις πρώτες ημέρες.
<div style=”background-color:#e7f3fe; padding:10px; border-left:5px solid #2196F3; margin:20px 0;”> <strong>Συμβουλή:</strong><br> Για παιδιά και εφήβους, προτιμήστε μικρότερο χρόνο χρήσης και περισσότερη ακρόαση από <strong>ηχεία</strong>, ειδικά σε κλειστούς χώρους. </div>
Πίνακας: ενέργειες χρήστη και τι κερδίζετε
| Ενέργεια | Τι μειώνει | Πότε βοηθά περισσότερο |
|---|---|---|
| Διαλείμματα χρήσης | Συνολική έκθεση από επαφή | Πολύωρη δουλειά/μελέτη |
| Αποφυγή σε έντονη εφίδρωση | Μετανάστευση ουσιών μέσω ιδρώτα | Γυμναστήριο, καλοκαίρι |
| Αερισμός νέων ακουστικών | Πιθανές πτητικές εκπομπές και οσμές | Πρώτες 3–7 ημέρες |
| Εναλλαγή με ηχεία | Χρόνος επαφής με πλαστικά μέρη | Σπίτι και γραφείο |
Τέλος, αν θέλετε να πιέσετε για περισσότερη διαφάνεια, μπορείτε να ζητήσετε από τον πωλητή ή τον κατασκευαστή γραπτή ενημέρωση για SVHC.
Στην ΕΕ, οι καταναλωτές έχουν δικαίωμα να ρωτούν αν ένα προϊόν περιέχει ουσίες πολύ υψηλής ανησυχίας πάνω από συγκεκριμένα όρια, κάτι που βοηθά να κινηθεί η αγορά προς καθαρότερα υλικά.
