BaFin: Προειδοποίηση για «πλάνη» στις αγορές – AI hype, κρυπτο-ρίσκο, BNPL και finfluencers στο μικροσκόπιο

Σύνοψη:

• Η γερμανική εποπτική αρχή BaFin προειδοποιεί ότι οι διεθνείς αγορές είναι «εύθραυστες και αβέβαιες» και ότι ενδεχομένως οι πολίτες να πέσουν σε πλάνη.
• Στο επίκεντρο μπαίνουν BNPL (Buy Now, Pay Later), finfluencers και κρυπτο-πάροχοι, μαζί με τους κινδύνους από AI υπερβολές.
• Η BaFin εξετάζει επίσης «κλασικά» προϊόντα όπως οι κεφαλαιοποιητικές ασφαλίσεις ζωής, που συχνά κρίνονται ακριβές.

Η BaFin προειδοποιεί για «φούσκα» στις χρηματοπιστωτικές αγορές

Στις αγορές μετοχών τα πράγματα πάνε καλά παρά τις γεωπολιτικές κρίσεις και τον φόβο υπερβολών γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) — ίσως, όμως, υπερβολικά καλά, προειδοποιεί η γερμανική χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή BaFin.

Η κατάσταση στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές είναι «εύθραυστη και αβέβαιη», δήλωσε την Τετάρτη στη Φρανκφούρτη ο πρόεδρος της BaFin, Mark Branson, παρουσιάζοντας τις θεματικές προτεραιότητες της αρχής για το επόμενο έτος.

Αν η αισιοδοξία της αγοράς συνεχιστεί παρά τις παγκόσμιες αβεβαιότητες, «κάποια στιγμή θα γίνει κρότος», είπε ο Branson. Οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.

Μεταξύ των παραγόντων που ανησυχούν την BaFin περιλαμβάνονται:

• Εμπορικές και στρατιωτικές συγκρούσεις
• Υψηλό δημόσιο χρέος σε πολλές βιομηχανικές χώρες
• Απώλεια σημασίας του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού/κυρίαρχου νομίσματος
• Υπερβολικές προσδοκίες για την AI, που «φουσκώνουν» αποτιμήσεις και προβλέψεις ανάπτυξης

Πίνακας 1: Τι παρακολουθεί στενά η BaFin

BNPL: Προσοχή στα «μικροδάνεια»

Παράλληλα με τους συστημικούς κινδύνους, η BaFin κρατά στο επίκεντρο και την προστασία του καταναλωτή. Φέτος θέλει να εξετάσει πιο εντατικά finfluencers, κρυπτο-παρόχους και προσφορές «Buy-now-pay-later» (BNPL).

Ήδη από πέρυσι, έρευνα της BaFin έδειξε ότι η εύκολη πρόσβαση και οι χαμηλές δόσεις των BNPL οδηγούν σε παρορμητικές αγορές με πίστωση. Πολλοί καταναλωτές χάνουν την εικόνα του συνολικού τους χρέους.

Info Box – Προειδοποίηση:
Το «Buy now, pay later» μπορεί να σημαίνει και «Buy now, owe now»: αγοράζεις τώρα, χρωστάς τώρα.

Για κάποιους είναι μια πρακτική μέθοδος κατανομής πληρωμών. «Άλλοι, όμως, μπαίνουν σε ολισθηρή πορεία προς την υπερχρέωση», τόνισε ο Branson.

Info Box – Στατιστικό:
Στα τέλη του 2025, 5,7 εκατ. άνθρωποι στη Γερμανία δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν πλήρως τα δάνειά τους — περίπου 8% των ενηλίκων (18+).

Μέχρι σήμερα, οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών μπορούν να χορηγούν μικροδάνεια χωρίς έλεγχο πιστοληπτικής ικανότητας. Αυτό αλλάζει στα τέλη του 2026 με τη νέα οδηγία για την καταναλωτική πίστη.

Πίνακας 2: Χρονολόγιο & δεδομένα για BNPL/χρέος

Finfluencers στο στόχαστρο

Και οι influencers που δίνουν χρηματοοικονομικές συμβουλές θα πρέπει να περιμένουν αυξημένη προσοχή. Παρότι δεν εποπτεύονται άμεσα από την BaFin, ισχύουν και για αυτούς κανόνες εποπτικού χαρακτήρα — για παράδειγμα, όταν διαπράττουν επενδυτική απάτη ή όταν προβαίνουν σε συστάσεις επενδύσεων.

Επιπλέον, υπάγονται στους κανόνες κατάχρησης αγοράς της κρυπτο-ρύθμισης MiCAR, άρα πρέπει να τηρούν την απαγόρευση χειραγώγησης αγοράς και insider trading.

Info Box – Πληροφορία:
Η MiCAR ενισχύει τους κανόνες διαφάνειας και κατάχρησης αγοράς στα crypto, φέρνοντας πιο «χρηματιστηριακή» λογική σε μια μέχρι πρότινος χαλαρότερη αγορά.

Σύμφωνα με έρευνα της BaFin, πάνω από τους μισούς επενδυτές 18–45 ετών αντλούν πληροφορίες από finfluencers — και περίπου οι μισοί αγοράζουν στη συνέχεια τα προϊόντα που προτείνονται. «Ορισμένοι ενημερώνουν σοβαρά και τεκμηριωμένα», είπε ο Branson. Υπάρχουν, όμως, και «σαρλατάνοι και άνθρωποι με αμφίβολα κίνητρα».

Κρυπτονομίσματα: Δελεασμοί και ρίσκα

Ειδικά στον χώρο των κρυπτονομισμάτων, η BaFin προειδοποιεί για δελεαστικές προσφορές και κενές υποσχέσεις.

Πολλοί επενδυτές παρασύρονται από το FOMO (Fear of Missing Out) χωρίς να κατανοούν το προϊόν ή τους κινδύνους μιας ιδιαίτερα ευμετάβλητης αγοράς.

Ένα ακόμη ζήτημα: η ταχύτητα και η ανωνυμία της κρυπτοαγοράς την καθιστούν ευάλωτη σε ξέπλυμα χρήματος και χρηματοδότηση τρομοκρατίας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα stablecoins (κρυπτονομίσματα «δεμένα» σε σταθερές τιμές αναφοράς). Κατά την BaFin, κρύβουν κινδύνους που συχνά υποτιμώνται: αν χαθεί η εμπιστοσύνη των αγοραστών, μπορεί να συμβεί ένα «de-peg event» — συγκρίσιμο με bank run.

Τότε ο εκδότης θα έπρεπε να πουλήσει γρήγορα αποθεματικά (π.χ. κρατικά ομόλογα), κάτι που θα μπορούσε να ταράξει την κρυπτοαγορά και πιθανώς και την παραδοσιακή αγορά.

Ακριβές ασφαλίσεις ζωής και έλεγχοι σε «κλασικά» προϊόντα

Η BaFin δεν στοχεύει μόνο νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα, αλλά και παραδοσιακά — όπως τις κεφαλαιοποιητικές ασφαλίσεις ζωής. Συχνά, αναφέρει, είναι πολύ ακριβές. Η αρχή παρακολουθεί εδώ και καιρό πόσο μειώνουν τα κόστη την ετήσια απόδοση.

Σε αποτελεσματικό κόστος άνω του 4%, «το κατάλληλο όφελος για τον πελάτη είναι αμφίβολο».

Στο εξής, η BaFin θέλει επίσης να εξετάσει πόσο ουσιαστικές είναι οι ασφαλίσεις ζωής κατά τη φάση σύνταξης. Επιπλέον, θα ελεγχθούν πιο προσεκτικά οι ασφαλίσεις ζημιών και οι ασφαλίσεις ατυχημάτων.

Μην ακολουθείτε τις τάσεις στις αγορές

Η προειδοποίηση της BaFin δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες της αγοράς. Μεταφράζεται σε πολύ συγκεκριμένες κινήσεις που μπορεί να κάνει ένας ιδιώτης επενδυτής ή καταναλωτής, ώστε να μειώσει την έκθεση του σε «μόδες» και κρυφά κόστη.

1) Πως να αξιολογείτε το AI hype χωρίς να μένετε εκτός

Οι υπερβολικές προσδοκίες για την AI συχνά ανεβάζουν αποτιμήσεις επειδή «όλοι μιλούν γι’ αυτήν». Πριν επενδύσετε σε μετοχές/ETF με έντονο AI αφήγημα:

1. Ελέγξτε αν η εταιρεία έχει πραγματικά έσοδα από AI προϊόντα ή μόνο «υποσχέσεις».
2. Αναζητήστε δείκτες ποιότητας όπως περιθώρια κέρδους, ρυθμό αύξησης πωλήσεων και ανθεκτικότητα σε ύφεση.
3. Αποφύγετε την υπερσυγκέντρωση: θέστε όριο (π.χ. ποσοστό χαρτοφυλακίου) για θεματικές επενδύσεις.

2) BNPL: Κανόνας «μία δόση = ένα χρέος»

Τα BNPL γίνονται επικίνδυνα όταν πολλαπλασιάζονται. Μια πρακτική μέθοδος είναι να κρατάτε λίστα με:

• συνολικό ποσό οφειλής,
• ημερομηνίες δόσεων,
• επιτόκια/προμήθειες καθυστέρησης.
  Αν δεν μπορείτε να το παρακολουθείτε σε μία σελίδα, πιθανότατα έχετε ξεπεράσει το «ασφαλές» επίπεδο χρήσης.

3) Finfluencers: Ελέγξτε κίνητρα και συγκρούσεις

Πριν ακολουθήσετε μια «σίγουρη» πρόταση:

• Ζητήστε σαφή αποκάλυψη χορηγίας/αμοιβής.
• Προτιμήστε περιεχόμενο που εξηγεί ρίσκο, χρονικό ορίζοντα και εναλλακτικές, όχι μόνο αποδόσεις.
• Μην βασίζεστε σε ένα πρόσωπο: διασταυρώστε πληροφορίες από επίσημες πηγές και ενημερωτικά δελτία.

4) Crypto & stablecoins: τρεις ερωτήσεις πριν την αγορά

• Ποιος είναι ο εκδότης/πάροχος και ποια εποπτεία τον καλύπτει;
• Πώς λειτουργούν τα αποθεματικά (ειδικά στα stablecoins);
• Τι θα κάνετε σε περίπτωση απότομης πτώσης: έχετε σχέδιο εξόδου;

Πίνακας 3: Γρήγορος έλεγχος κινδύνου πριν απόφαση

Η μεγάλη εικόνα: όταν οι αγορές φαίνονται «ατσαλάκωτες» σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, η πειθαρχία (κόστη, ρίσκο, διαφοροποίηση) αξίζει περισσότερο από την ταχύτητα.