Τα όπλα λέιζερ εισέρχονται όλο και συχνότερα στη συζήτηση για την άμυνα του μέλλοντος και τώρα η Γερμανία ετοιμάζεται να κάνει ένα συγκεκριμένο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Δύο κολοσσοί της ευρωπαϊκής στρατιωτικής βιομηχανίας, η Rheinmetall και η MBDA Deutschland, ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να δημιουργήσουν μια κοινοπραξία (joint venture) στις αρχές του 2026 με στόχο την ανάπτυξη και παραγωγή ναυτικών οπλικών συστημάτων λέιζερ που προορίζονται για το Γερμανικό Ναυτικό (Deutsche Marine).
Πρόκειται για μια κίνηση που στοχεύει στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων των πολεμικών πλοίων, κυρίως ενάντια σε drones και μικρούς, ευέλικτους στόχους.
Από το εργαστήριο στην ανοιχτή θάλασσα
Το έργο δεν προέκυψε από το πουθενά. Οι δύο εταιρείες συνεργάζονται ήδη από το 2019 και, τα τελευταία χρόνια, εργάστηκαν πάνω σε ένα πρωτότυπο επίδειξης λέιζερ εγκατεστημένο σε πλοίο του Γερμανικού Ναυτικού.
Αυτό το σύστημα δοκιμάστηκε στη θάλασσα για περίπου δώδεκα μήνες, σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες, μια πτυχή κρίσιμη για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας μιας τεχνολογίας που πρέπει να λειτουργεί όχι μόνο στο εργαστήριο αλλά και ανάμεσα σε κύματα, κραδασμούς και ατμοσφαιρικές παρεμβολές.
Στο τέλος της φάσης των δοκιμών στη θάλασσα, το σύστημα μεταφέρθηκε στο κέντρο ικανότητας λέιζερ των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, το WTD 91 στο Meppen, όπου χρησιμοποιείται ακόμη για πρόσθετες δοκιμές, συμπεριλαμβανομένων σεναρίων άμυνας κατά drones από το έδαφος.
Συμπληρωματική ισχύς και χειρουργική ακρίβεια
Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν από τις εταιρείες, το σύστημα λέιζερ έχει σχεδιαστεί για να ενσωματωθεί, και όχι να αντικαταστήσει, τα όπλα που υπάρχουν ήδη στα ναυτικά σκάφη, όπως τα πυροβόλα και οι κατευθυνόμενοι πύραυλοι.
Η ιδέα είναι να προστεθεί ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας μικρής και πολύ μικρής εμβέλειας, ιδιαίτερα χρήσιμο ενάντια σε γρήγορες απειλές που είναι δύσκολο να αναχαιτιστούν με συμβατικά πυρομαχικά.
Τα λέιζερ, στην πραγματικότητα, επιτρέπουν υψηλή ακρίβεια και μειώνουν τον κίνδυνο παράπλευρων απωλειών, πέρα από το ότι εξαλείφουν την εξάρτηση από φυσικά πυρομαχικά.
Μία από τις πιο εντυπωσιακές πτυχές που αναδείχθηκαν κατά τη διάρκεια των δοκιμών αφορά την ικανότητα ιχνηλάτησης.
Οι τεχνικοί μιλούν για πάνω από εκατό δοκιμές εμπλοκής και καταδίωξης, συμπεριλαμβανομένων των λεγόμενων επιχειρήσεων σε ανοιχτό ουρανό, όπου η δέσμη λέιζερ διατηρεί τη σταθερότητα χωρίς να εκμεταλλεύεται το φόντο του εδάφους για την αντιστάθμιση των ταλαντώσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, το σύστημα κατάφερε να ακολουθήσει σταθερά εξαιρετικά μικρούς στόχους σε μεγάλες αποστάσεις, φτάνοντας στο σημείο να διατηρεί τη στόχευση σε αντικείμενα με μέγεθος συγκρίσιμο με ένα κέρμα του ενός ευρώ. Ένα αποτέλεσμα που μαρτυρά το επίπεδο τεχνολογικής ωριμότητας που έχει επιτευχθεί.
Εάν το πρόγραμμα προχωρήσει σύμφωνα με τα σχέδια, το Γερμανικό Ναυτικό και, γενικότερα, η Bundeswehr θα μπορούσαν σύντομα να διαθέτουν ένα σύστημα έτοιμο για επιχειρησιακή χρήση.
Η οικονομία του πολέμου και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στα όπλα ενέργειας
Η κίνηση της Γερμανίας με τη σύμπραξη Rheinmetall και MBDA δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά μια στρατηγική απάντηση σε ένα από τα πιο πιεστικά προβλήματα του σύγχρονου πολέμου: την ασυμμετρία κόστους.
Στις πρόσφατες συγκρούσεις, όπως στην κρίση της Ερυθράς Θάλασσας, ναυτικές δυνάμεις αναγκάστηκαν να χρησιμοποιούν πυραύλους αναχαίτισης αξίας 2 εκατομμυρίων δολαρίων για να καταρρίψουν drones που κοστίζουν λιγότερο από 20.000 δολάρια.
Αυτή η οικονομική ανισορροπία είναι μακροπρόθεσμα μη βιώσιμη.
Τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας (DEW), όπως τα λέιζερ υψηλής ενέργειας, υπόσχονται να ανατρέψουν αυτή την εξίσωση, προσφέροντας ένα «κόστος ανά βολή» που μετριέται σε λίγα ευρώ (το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας), αντί για εκατομμύρια.
Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός
Η Γερμανία δεν είναι μόνη σε αυτή την κούρσα.
- Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ήδη πραγματοποιήσει επιτυχημένες δοκιμές με το σύστημα DragonFire, ένα λέιζερ ικανό να χτυπήσει στόχους με ακρίβεια χιλιοστών.
- Το Ισραήλ αναπτύσσει το Iron Beam, ως συμπλήρωμα του Iron Dome, για την εξουδετέρωση ρουκετών και όλμων με ελάχιστο κόστος.
- Οι ΗΠΑ έχουν ήδη εγκαταστήσει το σύστημα Helios της Lockheed Martin σε αντιτορπιλικά, πειραματιζόμενοι με την ενσωμάτωση λέιζερ στο σύστημα μάχης Aegis.
Οι τεχνικές προκλήσεις και ο «απεριόριστος γεμιστήρας»
Παρά τον ενθουσιασμό, η τεχνολογία αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια. Το κυριότερο είναι η λεγόμενη «θερμική άνθιση» (thermal blooming), όπου η ατμόσφαιρα απορροφά την ενέργεια του λέιζερ, θερμαίνεται και διαστρεβλώνει τη δέσμη, μειώνοντας την ισχύ της στον στόχο.
Επιπλέον, καιρικά φαινόμενα όπως η ομίχλη, η βροχή και η άμμος μπορούν να καταστήσουν τα λέιζερ σχεδόν άχρηστα, γι’ αυτό και τονίζεται στο κείμενο πως λειτουργούν συμπληρωματικά με τα κλασικά πυροβόλα.
Ωστόσο, το μεγάλο πλεονέκτημα παραμένει η logistics. Ένα πλοίο με όπλο λέιζερ δεν χρειάζεται να αποθηκεύει εκρηκτικά πυρομαχικά για αυτό το σύστημα, μειώνοντας τον κίνδυνο εσωτερικών εκρήξεων σε περίπτωση χτυπήματος.
Όσο το πλοίο έχει καύσιμα για τις γεννήτριές του και μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια, το όπλο έχει ουσιαστικά έναν «απεριόριστο γεμιστήρα».
Η γερμανική προσέγγιση, που εστιάζει στη σταθεροποίηση της δέσμης πάνω σε μικρούς στόχους (όπως το κέρμα), δείχνει ότι η βιομηχανία έχει λύσει το πρόβλημα της στόχευσης και πλέον επικεντρώνεται στην αύξηση της ισχύος (από τα 50kW στα 100kW και άνω) για να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για την καταστροφή του στόχου.
