- Η SpaceX κατέθεσε αίτηση στην FCC για την ανάπτυξη ενός δικτύου 1 εκατομμυρίου δορυφόρων που θα λειτουργούν ως κέντρα δεδομένων σε τροχιά.
- Το σχέδιο στοχεύει στη μείωση της κατανάλωσης νερού και ενέργειας στη Γη, χρησιμοποιώντας ηλιακή ενέργεια και ψύξη στο διάστημα.
- Εγείρονται σοβαρές ανησυχίες για τον συνωστισμό σε τροχιά και τον κίνδυνο διαστημικών συντριμμιών.
Η SpaceX υπέβαλε αίτηση στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC) για μια νέα δορυφορική συστοιχία, η οποία προορίζεται να λειτουργήσει ως κέντρα δεδομένων σε τροχιά.
Η εταιρεία στοχεύει στην εκτόξευση ενός εκατομμυρίου δορυφόρων.
Η αίτηση, η οποία κατατέθηκε την Παρασκευή, περιγράφει κέντρα δεδομένων σε χαμηλή γήινη τροχιά, τα οποία θα συνδέονται μεταξύ τους μέσω συστημάτων επικοινωνίας λέιζερ και θα παράγουν την ενέργειά τους μέσω φωτοβολταϊκών.
Η SpaceX χαρακτηρίζει την πρόταση ως ένα πρώτο βήμα προς έναν πολιτισμό τύπου Kardashev-II, μια θεωρητική έννοια για τη μέτρηση της τεχνολογικής ανάπτυξης με βάση την κατανάλωση ενέργειας.
Ένας πολιτισμός Τύπου II στην κλίμακα Kardashev είναι αυτός που μπορεί να εκμεταλλευτεί και να ελέγξει το σύνολο της ενέργειας που παράγεται από το μητρικό του άστρο (π.χ. μέσω μιας σφαίρας Dyson).
Για σύγκριση: Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), αυτή τη στιγμή περιφέρονται γύρω από τη Γη περίπου 15.000 δορυφόροι.
Περισσότεροι από 9.600 από αυτούς ανήκουν ήδη στο υφιστάμενο δίκτυο Starlink της SpaceX, σύμφωνα με το “Jonathan’s Space Report”.
Ακόμη και η μερική υλοποίηση της σχεδιαζόμενης συστοιχίας θα αύξανε δραματικά τον αριθμό των τεχνητών αντικειμένων σε τροχιά.
Το επιχείρημα της κατανάλωσης πόρων
Η SpaceX τοποθετεί την ιδέα ως απάντηση στην κριτική που δέχονται τα επίγεια κέντρα δεδομένων. Αυτά επικρίνονται έντονα λόγω της υψηλής κατανάλωσης νερού και ηλεκτρικής ενέργειας.
Τους τελευταίους μήνες, αρκετές κοινότητες στις ΗΠΑ έχουν μπλοκάρει με επιτυχία κατασκευαστικά έργα για νέα κέντρα δεδομένων.
Στην αίτηση υποστηρίζεται ότι τα διαστημικά κέντρα δεδομένων θα μπορούσαν να παρακάμψουν αυτά τα προβλήματα.
Η θερμότητα θα μπορούσε να αποβάλλεται απευθείας στο διάστημα, χωρίς να απαιτούνται τοπικοί υδάτινοι πόροι για συστήματα ψύξης.
Η παροχή ρεύματος θα γινόταν κυρίως μέσω ηλιακής ενέργειας, συμπληρωμένης από συστήματα μπαταριών.
Σύγκριση επίγειων και διαστημικών κέντρων δεδομένων
| Χαρακτηριστικό | Επίγεια Κέντρα Δεδομένων | Διαστημικά Κέντρα Δεδομένων (SpaceX) |
|---|---|---|
| Πηγή Ενέργειας | Δίκτυο ηλεκτροδότησης (μείγμα πηγών) | 100% Ηλιακή Ενέργεια |
| Ψύξη | Υδρόψυξη / Κλιματισμός (Υψηλή κατανάλωση νερού) | Ακτινοβολία θερμότητας στο κενό |
| Συντήρηση | Εύκολη φυσική πρόσβαση | Αδύνατη ή εξαιρετικά δαπανηρή |
| Κίνδυνοι | Τοπικές αντιδράσεις, κατανάλωση πόρων | Διαστημικά σκουπίδια, Συνωστισμός |
Ο Συνωστισμός σε Τροχιά ως Κίνδυνος
Οι διαστημικές υπηρεσίες και οι αστρονόμοι εκφράζουν ήδη ανησυχίες για τον αυξανόμενο όγκο των διαστημικών σκουπιδιών και τον κίνδυνο σύγκρουσης των δορυφόρων.
Ένας μεγάλος αριθμός επιπλέον δορυφόρων θα μπορούσε να οξύνει αυτά τα προβλήματα.
Η αύξηση των αντικειμένων σε τροχιά αυξάνει τον κίνδυνο του συνδρόμου Kessler, ενός σεναρίου όπου μια σύγκρουση δημιουργεί θραύσματα που προκαλούν αλυσιδωτές συγκρούσεις, καθιστώντας την τροχιά άχρηστη.
Η FCC καλείται να αξιολογήσει εάν τα οφέλη που αναφέρονται στην αίτηση υπερτερούν των πιθανών μειονεκτημάτων.
Η διαδικασία ελέγχου περιλαμβάνει συνήθως γνωμοδοτήσεις από διάφορες ομάδες συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων άλλων φορέων εκμετάλλευσης δορυφόρων, επιστημονικών οργανισμών και κυβερνητικών υπηρεσιών.
Δεν αναφέρθηκε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη λήψη της απόφασης.
Είναι εφικτό το “Διαδίκτυο του Διαστήματος”;
Η πρόταση της SpaceX για τη δημιουργία ενός δικτύου ενός εκατομμυρίου δορυφόρων που θα λειτουργούν ως κέντρα δεδομένων (Data Centers) δεν είναι απλώς μια επέκταση του Starlink, αλλά μια θεμελιώδης αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την υπολογιστική ισχύ και τη διαχείριση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI).
Πέρα από την αρχική είδηση, υπάρχουν κρίσιμες τεχνικές και οικονομικές παράμετροι που πρέπει να εξεταστούν.
Τεχνικές Προκλήσεις και “Radiation Hardening”
Η λειτουργία υπολογιστών υψηλής απόδοσης στο διάστημα διαφέρει ριζικά από τη Γη. Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η κοσμική ακτινοβολία. Στη Γη, η ατμόσφαιρα προστατεύει τα ευαίσθητα μικροτσίπ.
Στο διάστημα, οι επεξεργαστές πρέπει να είναι “σκληραγωγημένοι” (radiation-hardened), κάτι που αυξάνει δραματικά το κόστος και συχνά μειώνει την απόδοση σε σχέση με τα τελευταίας τεχνολογίας τσιπ εμπορίου.
- Αξιοπιστία: Αν ένας server χαλάσει στη Γη, ένας τεχνικός τον αντικαθιστά. Στο διάστημα, ο δορυφόρος αχρηστεύεται.
- Latency (Καθυστέρηση): Αν και το λέιζερ στο κενό είναι ταχύτερο από την οπτική ίνα, η απόσταση προσθέτει καθυστέρηση. Για εφαρμογές AI πραγματικού χρόνου, αυτό αποτελεί πρόκληση.
Το οικονομικό παράδοξο της “Πράσινης” Λύσης
Ενώ η SpaceX προβάλλει το περιβαλλοντικό όφελος (χρήση ηλιακής ενέργειας και μηδενική κατανάλωση νερού), υπάρχει ένας αντίλογος: το περιβαλλοντικό κόστος των εκτοξεύσεων.
Για να τεθούν σε τροχιά 1.000.000 δορυφόροι, θα απαιτηθούν δεκάδες χιλιάδες εκτοξεύσεις πυραύλων Starship.
Οι εκπομπές ρύπων στην ανώτερη ατμόσφαιρα από έναν τέτοιο αριθμό εκτοξεύσεων είναι άγνωστης κλίμακας και θα μπορούσαν να εξουδετερώσουν τα οφέλη από τη χρήση “καθαρής” ενέργειας στο διάστημα.
Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, αν η υπολογιστική ισχύς της ανθρωπότητας μεταφερθεί εκτός πλανήτη, η μείωση του θερμικού φορτίου στη Γη θα μπορούσε να είναι σημαντική.
Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2027, η βιομηχανία της Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσε να καταναλώνει τόση ηλεκτρική ενέργεια όση ολόκληρη η Ολλανδία ετησίως.
Γεωπολιτικές επιπτώσεις και κυριαρχία δεδομένων
Ένα ζήτημα που σπάνια συζητείται είναι το νομικό καθεστώς των δεδομένων. Σε ποια δικαιοδοσία ανήκουν τα δεδομένα που επεξεργάζονται και αποθηκεύονται σε διεθνή ύδατα… του διαστήματος;
Η δημιουργία μιας παγκόσμιας υποδομής AI που ελέγχεται από μία μόνο ιδιωτική εταιρεία δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το μονοπώλιο και την ασφάλεια των δεδομένων εθνικής σημασίας.
Συμπέρασμα
Το σχέδιο της SpaceX είναι φιλόδοξο και θα μπορούσε να λύσει το ενεργειακό αδιέξοδο της βιομηχανίας AI.
Εν τούτοις, η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη απαιτεί την υπερπήδηση τεράστιων τεχνικών εμποδίων και, κυρίως, την εξασφάλιση ότι ο ουρανός μας δεν θα μετατραπεί σε ένα απροσπέλαστο πεδίο διαστημικών συντριμμιών.
