Χωρίς υδρογόνο, χωρίς ηλεκτρική πρόωση: μόνο με βέλτιστη αξιοποίηση της υπάρχουσας τεχνολογίας, η αεροπορία μπορεί να γίνει αισθητά πιο «καθαρή».
Τι δείχνει η μελέτη της Οξφόρδης για τις πτήσεις και τις εκπομπές CO₂
Ανάλυση 27 εκατομμυρίων πτήσεων μεταξύ 26.000 πόλεων με 3,5 δισ. επιβάτες από ερευνητική ομάδα του University of Oxford (Ηνωμένο Βασίλειο) καταδεικνύει ότι τα αεροσκάφη (και κυρίως η χωρητικότητα τους) χρησιμοποιούνται συχνά αναποτελεσματικά.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications Earth & Environment, υποστηρίζει ότι θα μπορούσε να εξοικονομηθεί έως και 75% των παγκόσμιων εκπομπών της αεροπορίας.
Το σημαντικό: δεν απαιτείται επαναστατική τεχνολογία, ούτε απαγορεύσεις ή αυξήσεις τιμών ως προϋπόθεση. Οι ερευνητές προτείνουν τρεις βασικές κινήσεις.
Στο ιδανικό σενάριο: CO₂ όσο ένα οικονομικό αυτοκίνητο βενζίνης
Σύμφωνα με τη μελέτη, εάν:
- χρησιμοποιούνται μόνο τα πιο αποδοτικά αεροσκάφη που υπάρχουν ήδη,
- καταργηθούν οι ανώτερες κατηγορίες καθισμάτων (Business/First),
- και επιδιώκεται πληρότητα τουλάχιστον 95%,
τότε θα μπορούσε να εξοικονομηθεί 50% έως 75% των εκπομπών.
Η ομάδα κατέληξε ότι στις πιο αναποτελεσματικές πτήσεις εκπέμπονται περίπου 900 g CO₂ ανά χλμ. και επιβάτη.
Στα καλύτερα σενάρια, οι εκπομπές πέφτουν στα 30 g, τιμή που προσεγγίζει ένα πλήρως γεμάτο Ι.Χ. με κινητήρα εσωτερικής καύσης.
- 900 g ≈ μεσαίο φορτηγό πλήρως φορτωμένο με έναν μόνο επιβάτη
- 30 g ≈ αποδοτικό γεμάτο αυτοκίνητο
Κάθε μέτρο έχει σημαντική επίδραση
Μόνο τα πιο αποδοτικά αεροσκάφη στις γραμμές
Αν χρησιμοποιούνταν μόνο τα πιο αποδοτικά μοντέλα (π.χ. Boeing 787-9 ή Airbus A321neo), θα μπορούσε να επιτευχθεί μείωση έως και 28%. Ωστόσο, η πλήρης αντικατάσταση του παγκόσμιου στόλου θα πάρει δεκαετίες.
Κατάργηση Business/First Class
Ακόμη πιο αποτελεσματικό (κατά τους ερευνητές) θα ήταν να αφαιρεθούν τα Business και First καθίσματα.
Σε αυτές τις θέσεις, ο επιμερισμός CO₂ μπορεί να φτάνει έως και 5 φορές υψηλότερα από την οικονομική θέση.
Η κατάργηση θα μπορούσε να εξοικονομήσει 22% έως 57% των εκπομπών.
Αύξηση πληρότητας (load factor)
Ο μέσος παγκόσμιος δείκτης πληρότητας είναι περίπου 79%, αλλά εντοπίστηκαν πτήσεις ακόμη και με 20%. Αύξηση του μέσου όρου στο 95% θα μείωνε επιπλέον 16% των εκπομπών.
Μετρήσιμο αποτέλεσμα «εδώ και τώρα»
Οι ερευνητές θεωρούν απίθανη την ταυτόχρονη εφαρμογή όλων των μέτρων.
Εν τούτοις, αν οι αεροπορικές εταιρείες απλώς τοποθετούσαν τα πιο αποδοτικά αεροσκάφη που ήδη διαθέτουν στις γραμμές που ήδη εκτελούν, θα μπορούσαν να μειώσουν σχεδόν άμεσα περίπου 11% των εκπομπών.
Με παγκόσμιες εκπομπές αεροπορίας περίπου 1 δισ. τόνους CO₂, αυτό σημαίνει 110 εκατ. τόνους λιγότερους — ισοδύναμο με τις μέσες ετήσιες εκπομπές περίπου 25 εκατ. ανθρώπων.
Επιπλέον, έρευνες της Γερμανικής Εταιρείας Αεροναυτικής και Διαστήματος υποδεικνύουν ότι η επίδραση στην υπερθέρμανση από εκπομπές σε μεγάλο ύψος μπορεί να είναι τριπλάσια σε σχέση με το έδαφος.
Πρόταση πολιτικής: φορολόγηση ανάλογα με το CO₂
Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι το πιο αποτελεσματικό κίνητρο είναι η φορολόγηση με βάση τον πραγματικό CO₂, ώστε οι εξοικονομήσεις να γίνουν οικονομικά συμφέρουσες.
Πέρα από το CO₂: οι «μη CO₂» επιδράσεις που μετράνε στην αεροπορία
Η συζήτηση για τις εκπομπές δεν αφορά μόνο το CO₂. Σε μεγάλο ύψος, η αεροπορία προκαλεί και μη-CO₂ επιδράσεις, όπως:
- σχηματισμό γραμμικών νεφών (contrails) και νέφωσης από αερολύματα,
- μεταβολές στο όζον λόγω NOx,
- επιπρόσθετη ακτινοβολιακή forcing (κλιματική επίδραση) που μπορεί να ενισχύσει το αποτύπωμα.
h3 Μικρές αλλαγές ύψους μπορούν να μειώσουν τις contrails
Σε ορισμένες καιρικές συνθήκες, μια αλλαγή ύψους πτήσης κατά μερικές χιλιάδες πόδια μπορεί να μειώσει τη δημιουργία contrails. Αυτό δεν απαιτεί νέο αεροσκάφος, αλλά:
- καλύτερη πρόγνωση περιοχών υψηλού κινδύνου contrails,
- συντονισμό με την εναέρια κυκλοφορία (ATC),
- και επιχειρησιακές διαδικασίες που ζυγίζουν καύσιμο/καθυστέρηση vs κλιματικό όφελος.
Επιχειρησιακή αποδοτικότητα: «καθαρότερες» πτήσεις με καλύτερο σχεδιασμό
Ακόμη και με τον ίδιο στόλο, υπάρχουν πρακτικές που μειώνουν άμεσα καύσιμο και εκπομπές:
h3 Βελτιστοποίηση δρομολογίων και χρόνων αναμονής
- πιο άμεσες διαδρομές (λιγότερα “zig-zag”),
- μείωση holding patterns γύρω από αεροδρόμια,
- καλύτερη διαχείριση slots για να περιορίζονται οι καθυστερήσεις.
h3 Μείωση βάρους και κατανάλωσης στο έδαφος
- λιγότερο «νεκρό» βάρος (εξοπλισμός καμπίνας/τροφοδοσία όπου γίνεται),
- καλύτερο fuel planning (όχι υπερβολικό “extra fuel”),
- single-engine taxi όταν είναι ασφαλές και εφαρμόσιμο,
- χρήση ηλεκτρικών GPU αντί APU στο έδαφος όπου υπάρχει υποδομή.
Τι μπορεί να σημαίνει για επιβάτες και εταιρείες
Η αύξηση πληρότητας στο 95% ακούγεται απλή, αλλά απαιτεί:
- πιο «έξυπνο» capacity management (συγχωνεύσεις δρομολογίων, συχνότητες),
- πιο ακριβή πρόβλεψη ζήτησης,
- και ενδεχομένως αλλαγές στην εμπειρία ταξιδιού (π.χ. λιγότερες επιλογές ωρών σε ορισμένες γραμμές).
Από την άλλη, η καλύτερη αξιοποίηση στόλου και θέσεων μπορεί να μειώσει κόστος ανά επιβάτη και να επιτρέψει πραγματικές μειώσεις εκπομπών πριν φτάσουν τα SAF/υδρογόνο/ηλεκτρικά σε μαζική κλίμακα.
