Γιατί πολλοί άνθρωποι πιστεύουν στα ζώδια και αναζητούν απαντήσεις, για καθηµερινά προβλήµατα αλλά και υπαρξιακές τους ανησυχίες, σε αστρολόγους κι ερµηνευτές των πλανητών; Με αφορµή τη Διεθνή Ηµέρα Αστρολογίας που ήταν πριν λίγο καιρό, επιχειρούµε να ψυχολογήσουµε τη σχέση µας µε τα άστρα. Mια ιστορία παλιά όσο και η Πυθία και τόσο δυνατή ώστε, κάποτε, ολόκληρος πλανητάρχης Ρόναλντ Ρήγκαν, να µην κάνει βήµα χωρίς το oκ του …ανάδροµου Ερµή.
Οµολογήστε το: Πολλοί από εσάς, θα σπεύσετε να συµβουλευτείτε τους πλανήτες και ποια θέση έχουν, όταν θα πρέπει να πάρετε µια κρίσιµη απόφαση σε θέµατα εργασίας ή στα προσωπικά σας. Ή λέτε πως δεν πιστεύετε στα ζώδια, αλλά δεν αντιστέκεστε στον πειρασµό να ξεφυλλίσετε ανάποδα το περιοδικό και να ρίξτε µια κλεφτή µατιά στο ωροσκόπιο, εντρυφώντας στα τερτίπια του Άρη και του Κρόνου. Σύµφωνα µε ψυχολογικές έρευνες, οι άνθρωποι που έχουν τον ήλιο στο ζώδιό τους είναι πιο εξωστρεφείς, σε αντίθεση µε τους εσωστρεφείς που δεν έχουν αυτό το ηλιακό σηµάδι! Τυχαίο; «Όχι βέβαια», παρατηρεί η ψυχολόγος κ. Μαρία Λασσιθιωτάκη και συνεχίζει: «Διαπιστώθηκε, επίσης, ότι η συγκεκριµένη µερίδα πληθυσµού που εκδήλωναν τον εξωστρεφή χαρακτήρα γνώριζε πολλά γύρω από την αστρολογία και τις επιρροές των πλανητών, µε συνέπεια να έχουν προσαρµόσει την συµπεριφορά τους στις προβλέψεις των χαρακτηριστικών του ζωδίου τους. Δρουν, λοιπόν, οι προβλέψεις ως ενισχυτές. Αρκετοί γονείς “αναγνωρίζουν” και αποδίδουν χαρακτηριστικά του ζωδίου στο παιδί τους από πολύ νωρίς, µοιράζοντας “αβίαστα” επιθυµητούς ρόλους».
Ήξεις αφίξεις
Επιχειρώντας να απαντήσει στο ερώτηµα-γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν στα ζώδια-η ψυχολόγος σηµειώνει ότι «η αστρολογία έχει γνωρίσει εποχές µεγάλης δόξας, που φτάνουν και µέχρι τις µέρες µας. Στην αρχαία Ελλάδα, τα φηµισµένα µαντεία και οι ιεροί µάντεις είχαν καταλυτική διαµεσολάβηση στην έκβαση των πολέµων, τη βασιλική εξουσία και την τύχη των διακεκριµένων θνητών. Είναι φηµισµένη η διφορούµενη ρήση του µαντείου των Δελφών “ήξεις αφίξεις, ου εν πολέµω θνήξεις”. Η µετακίνηση του κόµµατος µέσα στην πρόταση ήταν αρκετή για να ερµηνευθεί ο χρησµός ως καταδικαστική ή χαρµόσυνη πρόβλεψη. Το κόµµα πριν το ου σηµαίνει θα φύγεις, θα γυρίσεις δεν θα πεθάνεις στον πόλεµο. Το κόµµα όµως µετά το ου σηµαίνει θα φύγεις, δεν θα γυρίσεις, θα πεθάνεις στον πόλεµο! Αλλά και ο πρόεδρος Ρίγκαν έχει παραδεχτεί ότι είχε διαβουλεύσεις µε αστρολόγους στο Λευκό Οίκο».
Όταν προτιµάµε αστρολόγο από ψυχολόγο…
«Ο κόσµος πίστευε στην αστρολογία πολύ πριν κάνει την εµφάνισή της η Ψυχολογία ως επιστήµη. Είναι, λοιπόν, φυσικό οι άνθρωποι να ακολουθήσουν µια µακρά παράδοση, όσο κι αν σχεδόν πάντα διαψεύδονται οι προβλέψεις και εξηγήσεις της. Παράλληλα, είναι πιο εύκολη αλλά και απενοχοποιητική η αστρολογική εξήγηση ότι ένας γάµος, για παράδειγµα, απέτυχε γιατί η Σελήνη βρίσκεται σε διαφορετικές όψεις ή ότι η δύσκολη εργασιακή σχέση εξαρτάται άµεσα από το γεγονός ότι ο κυρίαρχος του ζωδίου Ερµής δεν ταιριάζει µε το είδος της εργασίας που κάποιος ασκεί», εξηγεί η ψυχολόγος κ. Λασσιθιωτάκη.
«Ένα άλλο παράδειγµα. Μπορεί να είναι δυσάρεστο και πιεστικό να χρειάζεται ένας γονιός να βάλει όρια και κανόνες στην ανατροφή ενός παιδιού, ενώ απαλλάσσεται από κάθε δυσκολία αν αποδεχτεί ότι ο Άρης στο ζώδιό του ευθύνεται για την παρορµητικότητά του. Αυτό, προσφέρει σηµαντική ανακούφιση σε ζητήµατα ευθύνης, αλλά και άµεση και γρήγορη εξήγηση». Όπως επισηµαίνει η ψυχολόγος, «ο δρόµος της Ψυχολογίας είναι πιο δύσβατος και µακρύς, µιας και υποδεικνύει την ευθύνη, την προσαρµοστικότητα του ατόµου στις πραγµατικές και όχι τις ζωδιακές συνθήκες, άρα παρεµβαίνει και προτείνει αλλαγές συµπεριφοράς και αντίληψης των πραγµάτων, γεγονός καθόλου εύκολο και, συχνά, πολύ δυσάρεστο».
Τίποτα δεν είναι τυχαίο
Είναι ισχυρή η αντίληψη ότι κάθε γεγονός έχει λόγο για να συµβαίνει, ότι ο άνθρωπος δεν είναι «µόνος στην άκρη του σύµπαντος» αλλά ενώνεται µε αυτό, ότι συνδέεται µε µια υπέρτατη δύναµη που ρυθµίζει την τύχη του και τον φροντίζει προσωπικά. Έτσι, «η αστρολογία, προσφέροντας αυτή τη θεώρηση της ζωής, έχει τριπλή δράση», εξηγεί η κ. Λασσιθιωτάκη. «Είναι καταπραϋντική, δίνοντας κάποιες εξηγήσεις για τα ανθρώπινα βάσανα που συνήθως συµβαίνουν για καλό σκοπό, ανταλλακτική, δηλαδή πως ό,τι και να κάνεις τα πράγµατα θα συµβούν, η µοίρα, “το πεπρωµένο φυγείν αδύνατον” και παντοδύναµη, αφού η ανθρώπινη ύπαρξη είναι το κέντρο του συµπαντικού ενδιαφέροντος».
Ο φόβος για το άγνωστο
Θα προτιµούσαν όµως οι άνθρωποι να έχουν βεβαιότητες ως απαντήσεις, αντί για τις προβλέψεις που κάνουν τα ζώδια; «Και ναι και όχι», απαντά η ψυχολόγος. «Και ποιος δεν θα ήθελε η αστρολογία να µπορεί αυτό που υπόσχεται, να καταστήσει το τροµακτικό και απρόβλεπτο µέλλον, ορατό, διαφανές, γνωστό και οικείο, αλλά πάνω από όλα αισιόδοξο; Ακόµα και η πιο δυσάρεστη πρόβλεψη, ένας θάνατος αγαπηµένου προσώπου, ένας χωρισµός, χάνει µέρος του τρόµου του και αποκτά πιο “πραγµατικές” διαστάσεις, πριν το γεγονός γίνεται µια “προσοµοίωση” µέσω µιας πρόβλεψης».
Ειδικά όσον αφορά τον υπαρξιακό φόβο του θανάτου, «το δέος για το αναπόφευκτο και το χρονικά απρόβλεπτο ζήτηµα του θανάτου ταλαιπωρούν την ανθρώπινη ζωή. Οι άνθρωποι επενδύουν τις εµµονές τους σε δεισιδαιµονίες, φυλακτά, µάγια, βαρύγδουπες προβλέψεις µε ένα επίµονο, ανά τους αιώνες τρόπο, αν και όλα αυτά θεωρούνται ρεαλιστικά ανίσχυρα. Προβάλλουν σε αυτά τα αντικείµενα τα σχέδια, τα όνειρα και τις επιθυµίες τους αλλά και το αίσθηµα φόβου για τυχόν ανεπιθύµητες και ανεξέλεγκτες συνθήκες και γεγονότα».
Είναι κακό να συµβουλεύοµαι έναν αστρολόγο;
«Στα ζητήµατα της ζωής, η όποια οπτική χρειάζεται έρευνα και αποδεικτικά στοιχεία µέσω της επιστήµης. Παρόλα αυτά, δεν είναι τυχαίο να θεωρούνται κάποια πράγµατα ως περιφρονηµένα. Με την επιφύλαξη, λοιπόν, της επιστηµονικής εξακρίβωσης, κάθε πρόταση µπορεί να ισχύει, µπορεί και όχι. Θα ήταν εποµένως αδικαιολόγητη υπεροψία να λεχθεί ότι µόνο οι ακαλλιέργητοι, οι αµόρφωτοι πιστεύουν στην αστρολογία. Από την άλλη όµως, µας αξίζει µια ζωή απελευθερωµένη από φόβους και προκαταλήψεις. Μια ζωή όπου θα ανθεί η βούληση και η επιλογή, η αυτενέργεια και τα προσωπικά κίνητρα. Η υπερβολή, η εξάρτηση ή η παράλυση της βούλησης δείχνει να είναι το όριο για το πόσο κάποιες επιλογές είναι ή δεν είναι ζηµιογόνες», καταλήγει η ψυχολόγος κ. Λασσιθιωτάκη.
Προφίλ: οι «φαν» των ζωδίων
Προσωπικότητες που επιθυµούν να αφήσουν τον έλεγχο της ζωής τους σε µια εξωτερική δύναµη (locus of control external) είναι οι πιο επιρρεπείς στη δύναµη της αστρολογίας. Μια άλλη µερίδα του πληθυσµού, που επιλέγουν να είναι κυρίαρχοι των επιλογών τους (locus of control internal), µπορούν κι αυτοί να καταφύγουν στην αστρολογία, σε µια υπερβολική προσπάθεια να ελέγξουν τις συνθήκες της ζωής τους, σύµφωνα µε την ψυχολόγο κ. Λασσιθιωτάκη. Διάσηµος «φαν» της αστρολογίας ήταν ο Τσόρτσιλ. Φανατικοί των ζωδίων είναι επίσης οι: Ρόµπερτ Ντάουνι τζούνιορ, Μπρίτνεϋ Σπήαρς, Σίρλεϋ Μακ Λέιν και η συγγραφέας του «Χάρι Πότερ» J.K. Rowling.
Facts & figures
- 31% των Αµερικανών πιστεύουν στην αστρολογία, ενώ το 90% των ηλικίας έως 30 ετών γνωρίζουν το ζώδιό τους.
- 10.000 οι αστρολόγοι στις Η.Π.Α., µε ετήσιο τζίρο 200 εκατ.δολάρια
- 5 δις ευρώ ξόδεψαν οι Ιταλοί σε αστρολόγους το 2009.
- Το 22% των Βρετανών πιστεύει στα ζώδια ενώ το 75% διαβάζει τις προβλέψεις σε περιοδικά, εφηµερίδες.
- Η στήλη ζωδίων της Daily Mail έχει καθηµερινά 12 εκατ. αναγνώστες
