Τόσο η Gigabyte όσο και η MSI αναπτύσσουν μητρικές κάρτες που μπορούν να
διαχειριστούν μεγάλες μονάδες μνήμης των 128GB σε υψηλές ταχύτητες.
Τα modules CQDIMM καθιστούν εφικτά τα 256GB γρήγορης RAM
με τη χρήση δύο μόνο modules.
Οι μητρικές της Gigabyte και της MSI το πετυχαίνουν αυτό επειδή
υποστηρίζουν CQDIMM.
Το CQDIMM είναι η νέα προδιαγραφή που ο οργανισμός τυποποίησης
JEDEC αναπτύσσει από τα τέλη Νοεμβρίου.
Πρόκειται για παραλλαγή του ήδη υπάρχοντος προτύπου CUDIMM.
Αυτά τα modules διαθέτουν ενσωματωμένο clock driver, ώστε να
είναι δυνατή η πρόσβαση στη μνήμη σε πολύ υψηλές ταχύτητες.
Οι περισσότερες CUDIMM είναι single‑rank ή dual‑rank μονάδες,
όμως για μεγαλύτερες χωρητικότητες απαιτείται quadrank μνήμη.
Το πρότυπο CQDIMM επιτρέπει γρήγορη quadrank μνήμη με υψηλή
χωρητικότητα και υψηλή ταχύτητα.
Η Gigabyte χρησιμοποιεί για την επίδειξή της στην CES μια ειδική
έκδοση της μητρικής Z890 Aorus Tachyon Ice: την Cqdimm Edition.
Η μητρική αυτή εξοπλίστηκε με δύο sticks μνήμης των 128GB το καθένα,
και έτσι επιτεύχθηκαν ταχύτητες 7200MT/s.
Η μητρική της MSI βρίσκεται ακόμη σε πλήρη ανάπτυξη και προς το παρόν
είναι ένα πρωτότυπο.
Τanto η Gigabyte όσο και η MSI τονίζουν ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο
να οδηγηθούν sticks quadrank των 128GB σε υψηλές ταχύτητες.
Αυτό απαιτεί πολλά από τον memory controller του επεξεργαστή,
αλλά και το firmware και το hardware της μητρικής πρέπει να αντέχουν.
Για παράδειγμα, χρειάζεται προσεκτικό routing των διαδρομών στο PCB,
και το BIOS να ελέγχει με ακρίβεια ρολόγια, τάσεις και timings.
Οι κατασκευαστές μητρικών συνεργάζονται στενά με εταιρείες μνήμης όπως
οι Adata, Kingston και TeamGroup για ανάπτυξη και επικύρωση.
Προς το παρόν δεν υπάρχουν στην αγορά σετ CQDIMM των 2×128GB.
Το πότε θα αλλάξει αυτό δεν είναι γνωστό.
Ενδέχεται να συμπέσει με τους νέους επεξεργαστές Nova Lake‑S της Intel
ή με το φημολογούμενο refresh της σειράς Arrow Lake.
Με δεδομένη την έλλειψη μνήμης, οι τιμές αυτή τη στιγμή θα έπρεπε να είναι
σχεδόν αστρονομικές, αλλά ίσως στο δεύτερο μισό του έτους γίνουν ελκυστικότερες.
Πρακτική εικόνα για CQDIMM και DDR5 modules 128GB
Η ιδέα των CQDIMM/CUDIMM στη DDR5 είναι να υπάρχει επάνω στο module ένας
clock driver που «καθαρίζει» και επαναχρονίζει το ρολόι, ώστε το σήμα να
παραμένει σταθερό σε πολύ υψηλά MT/s.
Αυτό δεν αυξάνει από μόνο του τη χωρητικότητα, αλλά διευκολύνει τη λειτουργία
όταν τα DIMM έχουν πολλά chips και περισσότερα ranks, κάτι συνηθισμένο στα
128GB sticks.
Στη λογική του rank, τα ολοκληρωμένα μνήμης χωρίζονται σε ομάδες που
προσπελαύνονται εναλλάξ, και ένα quadrank DIMM μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη
πυκνότητα χωρίς να απαιτείται τεράστιο chip ανά θέση.
Το τίμημα είναι ότι ο memory controller της CPU βλέπει πιο σύνθετο ηλεκτρικό
φορτίο, οπότε η σταθερότητα εξαρτάται έντονα από την ποιότητα του PCB, το μήκος
των διαδρομών και το σωστό memory training στο BIOS.
Σε πρακτικό επίπεδο, τα κιτ των 2×128GB θα απευθύνονται κυρίως σε χρήστες που
τρέχουν πολλά VM, κάνουν μεγάλα compilations, επεξεργάζονται 8K/RAW video ή
δουλεύουν με τεράστια αρχεία φωτογραμμετρίας και CAD.
Εκεί, η επιπλέον RAM μειώνει το paging προς SSD και κρατάει περισσότερα
δεδομένα «ζεστά» στην cache του λειτουργικού, κάτι που συχνά βελτιώνει τη
συνολική απόκριση περισσότερο από λίγα επιπλέον GHz στην CPU.
Αν ο στόχος είναι η μέγιστη ταχύτητα, συνήθως βοηθά να χρησιμοποιούνται δύο
DIMM αντί για τέσσερα, να επιλέγονται προφίλ XMP/EXPO με συντηρητικά timings και
να υπάρχει επαρκής ψύξη γύρω από τις θέσεις μνήμης.
Μερικές πρακτικές που κάνουν τη διαφορά στη σταθερότητα είναι οι εξής:
- Να ενημερώνεται το BIOS στην τελευταία έκδοση, επειδή οι νέοι αλγόριθμοι
training βελτιώνουν συχνά τη συμβατότητα με μεγάλα modules. - Να ελέγχεται η QVL της μητρικής και το revision του DIMM, γιατί μικρές
αλλαγές σε DRAM IC ή PCB μπορούν να αλλάξουν τα επιτεύξιμα MT/s. - Να αποφεύγονται υπερβολικές τάσεις μόνο για «νούμερα», γιατί το κέρδος σε
bandwidth μπορεί να χαθεί από θερμικό throttling ή sporadic σφάλματα σε μακρά φορτία.
Τέλος, αξίζει να ξεκαθαριστεί ότι το on‑die ECC που υπάρχει σε DDR5 chips
δεν αντικαθιστά το «πραγματικό» ECC σε επίπεδο συστήματος, το οποίο απαιτεί
συμβατή CPU, μητρική και DIMM.
Με λίγα λόγια, τα 2×128GB στα 7.200MT/s είναι εντυπωσιακό τεχνολογικό επίτευγμα,
αλλά θα χρειαστούν ώριμα firmware και προσεκτική επιλογή εξαρτημάτων για να
αποδώσουν όπως υπόσχονται, πραγματικά.
