Είχα προϊδεάσει για το σημερινό άρθρο, για να δω κατά πόσο φαίνεται ενδιαφέρον, και να που βρέθηκα να γράφω άρθρο αποκλειστικά για το θέμα, έτσι ώστε να γνωρίσουμε και να μελετήσουμε λίγο καλύτερα αυτή την πάθηση, που είναι αρκετά σπάνια αλλά και άγνωστη στους πολλούς. Έχει μουσικό χαρακτήρα και γι’ αυτό καταπιανόμαστε μαζί της. Για να καταλάβουμε λίγο περισσότερο το πώς παράγει μουσική ο εγκέφαλος, το πώς σκεπτόμαστε μουσικά αλλά και τα αρνητικά αυτής της πάθησης.
Είχα διαβάσει για τις ακουστικές παραισθήσεις πριν απο πολλά χρόνια, όταν είχα αρχίσει να χρησιμοποιώ το διαδίκτυο για να μπορώ να ανακαλύπτω τις σκοτεινές πτυχές του ήχου, της μουσικής αλλά και της ακουστικής αντίληψης του ανθρώπου. Δεν αργήσα να κάνω τον κατάλληλο συνδυασμό στο search box και voila! Βρήκα ακόμα μια πτυχή που είχε να κάνει με την ασχολία μου και δεν γνώριζα τίποτα γι’ αυτήν.
Βέβαια δεν είναι κάτι ευχάριστο το να βιώνεις ακουστικές παραισθήσεις, γνωρίζοντας πως το πιο πιθανό που θα σου συμβεί θα είναι να χειροτερεύσουν, αλλά από την άλλη, υπάρχουν και περιπτώσεις που γνωρίζεις ότι θα το βιώσεις γιατί εκείνη ακριβώς την στιγμή απέχεις πολύ από την πραγματικότητα και σε κάποιες ώρες θα επιστρέψεις σε αυτό που έχεις ορίσει ως πραγματικότητα.
Auditory hallucinations. Paracusia
Η ακουστική παραίσθηση ή παρακουσία είναι μια μορφή παραίσθησης που, κατά κύριο λόγο, περιορίζεται στο ν’ αντιλαμβάνεται κάποιος ήχους, χωρίς να υπάρχει η αναγκαία πηγή ήχου. Με άλλα λόγια, ακούμε ήχους χωρίς να υπάρχουν. Μια κοινή μορφή παρακουσίας είναι αυτή που ο παθών ακούει μία ή περισσότερες φωνές, ψιθύρους, ομιλίες. Αυτή η κατάσταση μπορεί να συσχετισθεί με ψυχωτικές διαταραχές, όπως αυτη της σχιζοφρένιας — σε τέτοιο βαθμό που οι ακουστικές παραισθήσεις είναι απο τους κυριότερους παράγοντες διάγνωσής της.
Στον κόσμο της ιατρικής, οι ακουστικές παραισθήσεις διαχωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Η πρώτη περίπτωση είναι αυτή κατά την οποία ο ασθενής ακούει μια φωνή να “συμβάλει” στις σκέψεις του. Στην δεύτερη περίπτωση έχουμε μια αντιπαράθεση μεταξύ διαφόρων φωνών και στην τρίτη περίπτωση ο ασθενής βιώνει έναν εσωτερικό αφηγητή, άντρα ή γυναίκα, της κάθε κίνησής του. Υπάρχει όμως και περίπτωση που κάποιος μπορεί να βιώσει την παρακουσία χωρίς να του έχει διαγνωστεί κάποια ψυχική ασθένεια. Αυτή η κατάσταση είναι που με παρακίνησε να ασχοληθώ παραπάνω με αυτή την πάθηση.
Hearing voice movement
To φιλοσοφικό κίνημα “Hearing Voices Movement” είναι μια υποστηρικτική ομάδα για άτομα τα οποία έχουν ακουστικές παραισθήσεις που δεν συνδέονται με κάποια ψυχική ασθένεια ή διαταραχή, έτσι ώστε τα άτομα που πάσχουν από αυτές να μπορούν να απευθυνθούν στην ομάδα για να μάθουν περισσότερα για την πάθησή τους και να βελτιώσουν την ψυχολογία τους, αλλά και να βρούνε τρόπους ίασης. Η όλη ιδέα ξεκίνησε από τον Marius Romme, καθηγητή κοινωνικής ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Limburg στο Maastricht και την Sandra Escher, επιστημονική δημοσιογράφο. Οι δυο τους ξεκίνησαν την όλη ιδέα όταν μια παθών τους προκάλεσε να δεχτούν ως δεδομένο πως αυτή ζούσε απλώς μια δικιά της πραγματικότητα.
Υποστηριχτές της ομάδας στηρίζουν τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την ίαση των παθόντων που ποικίλουν σε δράση και συμπεριλαμβάνουν την αποδοχή ή και διαπραγμάτευσή με τις «φωνές».
Συνεχίζοντας λοιπόν, άλλοι τύποι ακουστικής παραίσθησης είναι τα σύνδρομα “exploding head” και “musical ear”.
Exploding head syndrome
Είναι μια μορφή υπναγωγικής ακουστικής παραίσθησης, κατά την οποία ο παθών μερικές φορές βιώνει δυνατούς ήχους οι οποίοι προέρχονται μέσα απο το κεφάλι του. Οι ήχοι είναι σύντομοι και μπορεί να περιλαμβάνουν: έκρηξη, βρυχηθμό, πυροβολισμό, πόρτες να βαράνε, κραυγή ή ήχο που θυμίζει… ηλεκτρισμό. Ο θόρυβος αυτός συνήθως εμφανίζεται κατά την αρχή της υπναγωγικής περιόδου ή περίπου μία με δύο ώρες αφού έχει κοιμηθεί ο ασθενής.
Έχει ανακαλυφθεί όμως ότι αυτή η αντίληψη του σύντομου ήχου δεν είναι προϊόν ονειρέματος και, αν και πολύ δυνατός, δεν συνοδεύεται από κάποιο είδος πόνου. Οι φορές εμφάνισης του θορύβου ποικίλουν και εμφανίζονται σε περίοδο εβδομάδων ή μηνών, με αποτέλεσμα μετά το πέρας της κατάστασης ο ασθενής να εμφανίζει τάσεις φόβου και μεγάλου άγχους. Μερικές φορές οι θόρυβοι ακολουθούνται από σύντομο και έντονο φως, δυσκολία αναπνοής, αδυναμία στο να εκφέρουν οποιαδήποτε φωνητική εντολή ή σύντομη παράλυση.
Musical ear syndrome
Ένας άλλος τύπος ακουστικής παραίσθησης είναι και αυτός του συνδρόμου MES (Musical Ear Syndrome). Χαρακτηρίζει μια κατάσταση κατά την οποία κάποιος έχει απώλεια ακοής και σταδιακά αναπτύσσει ακουστικές παραισθήσεις. Είναι συγκρίσιμο με το σύνδρομο Charles Bonnet (οπτικές παραισθήσεις σε άτομα με κινητικά προβλήματα). Το σύνδρομο αυτό έχει παρατηρηθεί ότι είναι αρκετά κλασικό σε άτομα με προβλήματα ακοής.
Οι παθόντες συνήθως ακούνε μουσική η κάποιον/α να τραγουδά και έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζεται περισσότερο στις γυναίκες. Η μεγαλύτερη όμως διαφορά από οποιοδήποτε άλλο σύνδρομο που έχει σχέση με την ακοή, είναι πως ο παθών γνωρίζει πάντα πως η μουσική που ακούει δεν είναι αληθινή, οπότε έχουμε να κάνουμε με παραίσθηση και όχι με ψευδαίσθηση. Εκτός απο την ελαφριά αντιληπτική δυσλειτουργία που εμφανίζεται παράλληλα με τις ακουστικές ψευδαισθήσεις, δεν έχει αντιληφθεί κάποιου άλλου είδους δυσλειτουργία, όπως ψυχωτικά συμπτώματα.
Εκτός απο αυτά τα δυο σύνδρομα, πρόσφατες μελέτες έχουν αναφέρει πως είναι δυνατόν να προκαλέσουμε μουσικές παραισθήσεις ακούγοντας μουσική για μεγάλες χρονικές περιόδους. Γι’ αυτό είναι πολύ βασικό να κάνουμε διαλείμματα από την μουσική που ακούμε.
Διάσημοι άνθρωποι που υπέφεραν από τις ακουστικές παραισθήσεις
Robert Schuman
Γνωστός μουσικοσυνθέτης, που μέχρι και το τέλος της ζωής του βίωνε ακουστικές παραισθήσεις.
Στο ημερολόγιο του, ο Schumann αναφέρει πως σε διάφορα στάδια της ημέρας άκουγε την νότα ΛΑ και πιο συγκεκριμένα την Α5 (Λά πέμπτης οκτάβας) στ’ αυτιά του. Η κατάσταση αυτή όμως έγινε πιο πολύπλοκη και οι παραισθήσεις γίνανε πιο σύνθετες. Ισχυρίστηκε, επίσης, πως ένα βράδυ είχε επίσκεψη από το φάντασμα του Schubert και έγραψε σε χαρτί την μουσική που ακουγόταν εκείνη την στιγμή.
Από ‘κει και πέρα με το πέρασμα του χρόνου, τη θέση της μουσικής πήρε μια… αγγελική χορωδία που του τραγουδούσε και, όταν πλέον η κατάσταση έγινε χειρότερη, οι αγγελικές φωνές μετατράπηκαν σε φωνές δαιμόνων.
Joan of Arc
Η Ιωάννα της Λωραίνης ισχυριζόταν πως άκουγε φωνές αγίων και πως αυτές ήταν η δύναμη δύναμη πίσω απο της μεγαλύτερες αποφάσεις και δράσεις της, μιας και πίστευε ότι αυτά τα μηνύματα προέρχονταν κατ’ ευθείαν από τον Θεο τον ίδιο.
Πρώτη φορά ξεκίνησε να ακούει φωνές στα 13 της και πολύ σύντομα άρχισε να έχει “επισκέψεις” από τους αγίους St. Francis, St. Catherine και St. Margaret.
Βέβαια, στην εποχή μας η κατάσταση θα περιγραφόταν πολύ άνετα ως σχιζοφρένια με τάσεις ακουστικών παραισθήσεων…
Σε διαφορετικές εποχές, οι παθήσεις αντιμετωπίζονταν διαφορετικά, έχοντας άλλοτε το ενδιαφέρον του κόσμου και της επιστημονικής κοινότητας και άλλοτε όχι. Πάρτε για παράδειγμα τις δυο καταστάσεις που έχουν αρκετά χρόνια διαφορά. Την ομάδα Hearing Voice Movement και την περίπτωση της Ιωάννας της Λωραίνης. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε κάποιους που γνωρίζουν αυτό το σύνδρομο και προσπαθούν να βοηθήσουν τον κόσμο με το να το αποδεχτεί και να γίνει μέρος της πραγματικότητάς τους και στην δευτερη περίπτωση έχουμε μια γυναίκα που πίστευε και αυτή αλλα και ένα ολόκληρο έθνος πως ο Θεός της έδινε μηνύματα.
Στην τελική, όμως, το θέμα είναι κατά πόσο ένας άνθρωπος νιώθει άνετα με την πάθησή του, αν θέλει να την «προσθέσει», με όσο το δυνατόν πιο υγιή τρόπο, στην δικιά του πραγματικότητα και να συμφιλιωθεί με την όλη κατάσταση ή αν θα ήταν πιο σοφό αυτός ο άνθρωπος να μην γνώριζε απολύτως τίποτα και να έβγαζε τα δικά του συμπεράσματα.
