Bear Stearns: Οι ομοιότητες της με την Ελλάδα

Bear Stearns: Οι ομοιότητες της με την Ελλάδα

Ανέκαθεν, οι οικονομικές κρίσεις του καπιταλιστικού συστήματος και ιδιαίτερα αυτές των οποίων ο αντίκτυπος ήταν παγκόσμιος, αντιμετωπίζονταν και με την λογική του «ουδέν κακό αμιγές καλού», καθώς εκτός από τις προφανείς επιπτώσεις που είχαν στο επίπεδο διαβίωσης των κοινωνιών που έπλητταν, έδιναν ταυτόχρονα και την ευκαιρία της διδαχής από την μελέτη των ατοπημάτων που οδήγησαν σε αυτές και συνεπώς, μπορούσαν να παίξουν ρόλο μαθημάτων προς αποφυγή για το μέλλον.

Η μεγάλη οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008 από τις ΗΠΑ και έχει ήδη χαρακτηριστεί ως «Η Μεγάλη Υφεση» (The Great Recession), μεταγγίστηκε σε όλες σχεδόν τις παγκόσμιες οικονομίες, μετεξελίχθηκε σε διάφορες μορφές και βρίσκεται 4 και πλέον χρόνια μετά το ξέσπασμά της σε πλήρη εξέλιξη. Μάλιστα, η τελευταία μορφή της, αυτή της κρίσης κρατικού χρέους στην Ευρώπη, απειλεί ήδη να καταδικάσει εκ νέου το παγκόσμιο οικοδόμημα σε περίοδο ύφεσης (Double-Dip Recession).

Το «σημείο μηδέν» για το ξέσπασμα της κρίσης του 2008, δεν υπήρξε, όπως ορισμένοι οικονομολόγοι ισχυρίζονται, η κατάρρευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβρη εκείνης της χρονιάς, αλλά ένα γεγονός που έλαβε χώρα 6 μήνες νωρίτερα και αφορούσε την 5η μεγαλύτερη επενδυτική τράπεζα των ΗΠΑ, την Bear Stearns. Όταν η τελευταία έφθασε τον Μάρτιο του 2008 στα πρόθυρα της κατάρρευσης, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (FED), με την «αναγκαστική» υποβοήθηση της JP Morgan, επέλεξε την οδό της διάσωσης (bailout) της τράπεζας, υπό τον φόβο ενδεχόμενων συνεπειών που θα μπορούσε να έχει η κατάρρευσή της.

Η συγκεκριμένη επιλογή της FED να μην αφήσει την Bear Stearns να οδηγηθεί στην πτώχευση, είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία ενός διχτιού ασφαλείας, το οποίο καθησύχασε το σύνολο των «παικτών» του διογκωμένου χρηματοπιστωτικού τομέα των ΗΠΑ που επιδίδονταν στα γνωστά πλέον υψηλού ρίσκου παίγνια στο σκιώδες τμήμα του συστήματος.

Αυτή η βάναυση παρέμβαση στην «δημιουργική καταστροφή» (creative destruction) -μία από τις βασικότερες λειτουργίες του καπιταλιστικού συστήματος, βαπτισθείσα από τον Paul Samuelson- και ο εφησυχασμός που προκάλεσε, ήταν μαθηματικώς βέβαιο ότι θα είχαν ως απότοκο μία ανωμαλία. Μόνο που ούτε και οι πεφωτισμένοι αρχιτέκτονες του εγχειρήματος δεν θα μπορούσαν να διανοηθούν το μέγεθός της. Η φθινοπωρινή κατάρρευση της Lehman Brothers κι όλα όσα ακολούθησαν αυτής, αποτελούν πλέον ένα από τα μελανότερα σημεία στην ιστορία της διαχείρισης οικονομικών κρίσεων.

Όταν την άνοιξη του 2010 οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βρέθηκαν -τηρουμένων των αναλογιών- μπροστά σε μία παρόμοια κατάσταση με την Ελλάδα, αποφάσισαν, συνεπικουρούμενοι και από το ΔΝΤ, να συνδράμουν στην σωτηρία της χώρας με ένα πρωτοφανές για τα έως τότε δεδομένα πακέτο βοήθειας, δρώντας κατά αυτόν τον τρόπο εντός των πλαισίων της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, αλλά και ταυτοχρόνως φοβούμενοι με την σειρά τους, τις ενδεχόμενες συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μία κατάρρευση της Ελλάδας στο υπόλοιπο ευρωπαϊκό οικοδόμημα (contagion effect).

Όμως, ακριβώς επειδή τα κράτη δεν είναι τράπεζες, στα δύο έτη που πέρασαν από τότε, η πολιτική ηγεσία της χώρας μας ακολούθησε μία κάθε άλλο παρά ορθολογική οδό διαχείρισης της κατάστασης. Δρώντας υπό τον συνεχή φόβο του περιώνυμου πολιτικού κόστους και χρησιμοποιώντας ως αποδιοπομπαίο τράγο τα «ξενόφερτα μνημόνια», διάλεξε να μην «σπάσει αβγά», μένοντας μακριά από δομικές μεταρρυθμίσεις, μείωση κρατικής σπατάλης, κλείσιμο δημοσίων οργανισμών, αντιμετώπιση φοροδιαφυγής κλπ., επιλέγοντας την «εύκολη οδό» των οριζόντιων περικοπών μισθών και συντάξεων και καταδικάζοντας την ελληνική οικονομία σε μία ατέρμονη σπείρα ύφεσης. Ουσιαστικά, για δύο ολόκληρα χρόνια, η Ελλάδα –με την παροιμιώδη ανικανότητα και δειλία των πολιτικών της ηγεσιών- πασχίζει να αποδεικνύει συνεχώς στους εταίρους της πως δεν θέλει να σωθεί –και για αυτό το «κατόρθωμα», δεν φέρει ευθύνη κανένα μνημόνιο και καμία τρόικα.

Εν τω μεταξύ, στο ίδιο χρονικό διάστημα και παρά το πακέτο διάσωσης της Ελλάδας, το contagion effect δεν αποφεύχθηκε. Πρώτα η Ιρλανδία και εν συνεχεία η Πορτογαλία κατέφυγαν με την σειρά τους στον μηχανισμό στήριξης και ταυτόχρονα, η κρίση εξαπλώθηκε σε χώρες οικονομικούς ογκόλιθους όπως η Ισπανία και η Ιταλία. Όμως, οι ομοιότητες αυτών των περιπτώσεων με την δική μας, τελειώνουν κάπου εδώ.

Εν αντιθέσει με την Ελλάδα, σε όλες τις προαναφερθείσες χώρες, προωθήθηκαν άμεσα και παρά τις κοινωνικές αντιδράσεις τολμηρές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Από την πάταξη της φοροδιαφυγής του Μόντι, την με ευρύτατη πλειοψηφία υπερψήφιση «δημοσιονομικού φρένου» από την ισπανική Βουλή, μέχρι και την δραστική περιστολή κρατικής σπατάλης στην Πορτογαλία, όλοι φρόντισαν να επιδείξουν με σθένος ότι είναι αποφασισμένοι να ανατρέψουν την κατάσταση.

Όλα αυτά σε καμία περίπτωση δεν σημαίνουν ότι οι χώρες αυτές έχουν ξεπεράσει την μπόρα –η πρόσφατη άλλωστε διάσωση της Bankia από την ισπανική κυβέρνηση μιλά από μόνη της. Άλλωστε, οι γνωστοί ράθυμοι ρυθμοί με τους οποίους κινούνται οι εξελίξεις στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, κάθε άλλο παρά βοήθησαν τις χώρες αυτές στο να ξεπεράσουν οριστικά τον κάβο της κρίσης και της ύφεσης. Όμως, η αντίθεσή τους με την ελληνική περίπτωση είναι πασίδηλη και έχει ως συνέπεια την εδώ και καιρό διαμόρφωση στη διεθνή κοινή γνώμη του «ελληνικού παραδόξου», της πεποίθησης για την εγγενή διαφορετικότητα της ελληνικής περίπτωσης.

Ταυτόχρονα, έστω και με τους συγκεκριμένους αργούς ρυθμούς, οι εξελίξεις στη γηραιά Ήπειρο προχωρούν και ήδη τα γεγονότα σηματοδοτούν την εκκίνηση της διαδικασίας της ευρύτερης οικονομικής ολοκλήρωσης, που θα αποτελέσει και την απαραίτητη ασπίδα προστασίας του ευρωπαϊκού οικοδομήματος από την παρούσα αλλά και παρόμοιες μελλοντικές κρίσεις.

Το συμπέρασμα είναι προφανές και αναντίρρητο. Η στιγμή κατά την οποία η Ελλάδα θα σταματήσει να είναι για την Ευρωζώνη «too big to fail», είναι πιο κοντά από ποτέ. Και όσο επιλέγουμε την εθελοτυφλία και τον στρουθοκαμηλισμό από την συνειδητοποίηση αυτής της πραγματικότητας και την ανάλογη προσαρμογή των πράξεων μας σε αυτήν, τόσο εγγύτερα θα βρισκόμαστε στο «GRexit». Και τότε, αντί να απολαμβάνουμε τα οφέλη της οικονομικής ολοκλήρωσης της Ευρωζώνης, θα έχουμε καταδικάσει εαυτούς σε μία πρωτοφανή για τα ιστορικά της χώρας οπισθοδρόμηση που θα ισοδυναμεί με εθνική αυτοκτονία.

Πρέπει επιτέλους να δοθεί ένα οριστικό τέλος στις αυταπάτες. Όσο και εάν πορεύονται με όρους αλληλεγγύης οι εταίροι μας, δεν πρόκειται να ρισκάρουν νέα πακέτα σωτηρίας για ένα «καμένο χαρτί», καθώς αυτά θα ισοδυναμούν με την μεταμόρφωση π.χ. της Ισπανίας σε νέα «Lehman» της Ευρώπης. Και συνήθως, για τους «κουτόφραγκους» της Δύσης, εν αντιθέσει με εμάς, τα παθήματα γίνονται μαθήματα…

Προηγούμενο άρθροΤο κράτος επιχειρηματίας (κρατικοκεντρικός καπιταλισμός)
Επόμενο άρθροYamaha MT-07 (review)
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας