Για περισσότερα από δέκα χρόνια ο δορυφόρος Sentinel‑2A καταγράφει εικόνες της Γης. Ο αντικαταστάτης του βρίσκεται ήδη στο Διάστημα, γι’ αυτό και τώρα του επιτράπηκε να δοκιμάσει πειραματικές λήψεις φωτογραφιών… τη νύχτα.
Νυχτερινές δοκιμές μετά από 10+ χρόνια σε τροχιά
Μετά από πάνω από δέκα χρόνια σε τροχιά, ο δορυφόρος παρατήρησης Γης Sentinel‑2A του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus ξεκίνησε να πραγματοποιεί δοκιμαστικές νυχτερινές απεικονίσεις της επιφάνειας της Γης.
Αυτό ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA), εξηγώντας ότι στόχος ήταν απλώς να διαπιστωθεί πόσο καλά ανταποκρίνεται ο «βετεράνος» δορυφόρος στο σκοτάδι.
Σύμφωνα με την ESA, τα αποτελέσματα ήταν «εντυπωσιακά θετικά» και ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για μελλοντικά προγράμματα παρατήρησης της Γης. Οι δοκιμαστικές εικόνες που δόθηκαν στη δημοσιότητα αποτυπώνουν, μεταξύ άλλων:
- δασικές πυρκαγιές,
- εγκαταστάσεις άντλησης πετρελαίου στη Μέση Ανατολή,
- αλιευτικά σκάφη στα ανοικτά των ακτών της Νότιας Κορέας.
Η ESA σημειώνει ακόμη ότι στο μέλλον οι νυχτερινές λήψεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν, για παράδειγμα, στη μελέτη της ανάπτυξης των πόλεων.
Ο αντικαταστάτης είναι ήδη ενεργός (και όμως… πετάνε όλοι μαζί)
Ο Sentinel‑2A εκτοξεύτηκε στα μέσα του 2015 ως ο πρώτος δορυφόρος του δεύτερου σκέλους του Copernicus. Δύο χρόνια αργότερα ακολούθησε ο «δίδυμός» του, Sentinel‑2B.
Το 2024 προστέθηκε ο Sentinel‑2C, ο οποίος προοριζόταν να αντικαταστήσει τον Sentinel‑2A.
Ωστόσο, επειδή ο Sentinel‑2A παραμένει λειτουργικός, και οι τρεις δορυφόροι συνεχίζουν να περιστρέφονται γύρω από τη Γη και να συλλέγουν δεδομένα.
Πρόκειται για οπτικές απεικονίσεις της επιφάνειας της Γης, οι οποίες αξιοποιούνται, μεταξύ άλλων, για:
- ανάλυση βλάστησης,
- παρακολούθηση εδάφους,
- μελέτη υδάτων.
Έτσι, οι τρεις δορυφόροι ενισχύουν τη τεράστια δεξαμενή δεδομένων του Copernicus, στην οποία έχουν συγκεντρωθεί ήδη πολλές δεκάδες petabyte πληροφοριών.
Τα δεδομένα αυτά μπορούν να ανακτηθούν όχι μόνο από οργανισμούς, αλλά και από κάθε ενδιαφερόμενο.
Γιατί οι κάμερες «σβήνουν» τη νύχτα – και τι άλλαξε στις δοκιμές
Όπως διευκρίνισε η ESA, οι κάμερες των δορυφόρων συνήθως είναι απενεργοποιημένες όταν ο δορυφόρος βρίσκεται πάνω από τη νυχτερινή πλευρά της Γης.
Οι Sentinel‑2 δεν έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τέτοιου είδους λήψεις.
Παρόλα αυτά, σχεδιάζεται οι μελλοντικές αποστολές να μπορούν να συλλέγουν δεδομένα σε συγκεκριμένες περιοχές και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Γι’ αυτό πραγματοποιήθηκαν οι δοκιμές.
Ο Simon Proud από την ESA τόνισε ότι τα αποτελέσματα ανοίγουν τον δρόμο για αποστολές Sentinel‑2 επόμενης γενιάς. Η προετοιμασία ήταν «εξαιρετικά απαιτητική», αλλά άξιζε απόλυτα, καθώς απέδειξε τι ακόμη μπορεί να κάνει ένας δορυφόρος που βρίσκεται σε υπηρεσία εδώ και χρόνια.
Τι σημαίνει η νυχτερινή απεικόνιση για την παρατήρηση της Γης (επιπλέον πληροφορίες)
Η δυνατότητα για νυχτερινές λήψεις σε μια αποστολή που βασίζεται κυρίως σε οπτικούς αισθητήρες αποτελεί σημαντικό βήμα, γιατί επεκτείνει το «παράθυρο παρατήρησης» πέρα από το φυσικό φως της ημέρας.
Αν και οι Sentinel‑2 δεν είναι κλασικοί δορυφόροι «νυχτερινών φώτων», οι δοκιμές δείχνουν ότι μπορούν να ανιχνεύσουν ισχυρές πηγές φωτός ή φαινόμενα με μεγάλη αντίθεση, όπως οι φλόγες ή ο έντονος φωτισμός βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
Τεχνικές προκλήσεις: θόρυβος, έκθεση και ποιότητα σήματος
Τη νύχτα, το διαθέσιμο φως μειώνεται δραματικά, άρα ο αισθητήρας πρέπει να λειτουργήσει με:
- μεγαλύτερο χρόνο έκθεσης ή/και
- υψηλότερη ευαισθησία,
Αυτό είναι κάτι που μπορεί να αυξήσει τον ψηφιακό θόρυβο και να επηρεάσει την ευκρίνεια. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην επηρεαστεί η «κανονική» ημερήσια λειτουργία (π.χ. διαχείριση ενέργειας, θερμικό προφίλ οργάνων, προγραμματισμός λήψεων).
Πρακτικές εφαρμογές: από πυρκαγιές έως θαλάσσια επιτήρηση
Οι νυχτερινές λήψεις μπορούν να ενισχύσουν:
- την έγκαιρη χαρτογράφηση δασικών πυρκαγιών, ειδικά όταν ο καπνός ή οι συνθήκες δυσκολεύουν την παρατήρηση την ημέρα,
- την παρακολούθηση βιομηχανικών δραστηριοτήτων (π.χ. έντονα φωτισμένες εγκαταστάσεις),
- την επιτήρηση αλιείας και την ανίχνευση φωτισμένων σκαφών σε περιοχές ενδιαφέροντος,
- τη μελέτη της αστικής εξάπλωσης μέσω της νυχτερινής φωτεινότητας, ως συμπληρωματικός δείκτης ανθρώπινης δραστηριότητας.
Πως να αξιοποιήσετε τα δεδομένα Copernicus (για ερευνητές & πολίτες)
Ένα μεγάλο πλεονέκτημα του Copernicus είναι η πολιτική ανοικτών δεδομένων. Αν θέλετε να εξερευνήσετε δορυφορικές λήψεις:
- χρησιμοποιήστε πλατφόρμες προβολής όπως το EO Browser (Sentinel Hub) για γρήγορη επισκόπηση,
- αναζητήστε προϊόντα ανά περιοχή, ημερομηνία και νεφοκάλυψη,
- συνδυάστε δεδομένα Sentinel‑2 με άλλες αποστολές (π.χ. ραντάρ), ώστε να έχετε πληρέστερη εικόνα σε δύσκολες συνθήκες.
