Οι προγραμματιστές πίσω από το multimedia framework FFmpeg έχουν καταφέρει να μπλοκαριστεί στο GitHub μέρος του κώδικα του Rockchip Linux λόγω παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων.
Προγραμματιστές του λογισμικού πολυμέσων ανοικτού κώδικα FFmpeg υπέβαλαν στο GitHub ειδοποίηση κατάργησης (takedown) βάσει DMCA, ζητώντας να αφαιρεθεί ο πηγαίος κώδικας του module Media Process Platform (MPP) του Rockchip Linux. Στο GitHub, το αποθετήριο github.com/rockchip-linux/mpp είναι μπλοκαρισμένο με παραπομπή στη σχετική καταγγελία DMCA.
Οι προγραμματιστές κατηγορούν τη Rockchip ότι στη multimedia‑middleware MPP αντέγραψε κώδικα υπό άδεια LGPL από το FFmpeg/libavcodec, αφαίρεσε παρανόμως τις ενδείξεις πνευματικών δικαιωμάτων και επαναδημοσίευσε τον κώδικα υπό την άδεια Apache 2.0, η οποία δεν είναι συμβατή με την LGPL.
Σύμφωνα με το κείμενο της καταγγελίας, οι προγραμματιστές του FFmpeg είχαν ήδη εδώ και αρκετό καιρό επισημάνει το πρόβλημα στη Rockchip και υπέβαλαν την καταγγελία DMCA λόγω της απουσίας οποιασδήποτε αντίδρασης.
Το έργο ανοικτού κώδικα FFmpeg αναπτύσσει προγράμματα, βιβλιοθήκες και codecs για αποδοτική και εν μέρει με επιτάχυνση από το hardware επεξεργασία δεδομένων πολυμέσων.
Το λογισμικό αποτελεί μέρος σχεδόν κάθε διανομής Linux, συμπεριλαμβανομένου και του Rockchip Linux. Σε αυτό το πλαίσιο, η Rockchip, κατασκευαστής οικονομικών ARM συστημάτων‑σε‑chip (SoC) για, μεταξύ άλλων, TV‑ και streaming‑boxes, φθηνά Android tablets και Chromebooks, single‑board υπολογιστές και βιομηχανικά IoT συστήματα, συντηρεί μια προσαρμοσμένη στις δικές της chip έκδοση του Linux.
Κατασκευαστές πλακετών (boards) και OEMs χρησιμοποιούν το Rockchip Linux ως βάση για το λογισμικό των συσκευών τους. Κοινοτικές διανομές για συσκευές με SoC της Rockchip, όπως οι Armbian και postmarketOS, αξιοποιούν επίσης κώδικα από το Rockchip Linux. Ο πηγαίος κώδικας του Rockchip Linux είναι διαθέσιμος στο GitHub.
Αν το ζήτημα δεν μπορέσει να επιλυθεί, πολλοί κατασκευαστές συσκευών με SoC της Rockchip που βασίζονται σε Linux και Android θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα, καθώς σε αυτές η βασισμένη στο FFmpeg Media Process Platform (MPP) φροντίζει για την αναπαραγωγή βίντεο με επιτάχυνση από το hardware. Θα πρέπει τότε να στραφούν σε άλλο, λιγότερο αποδοτικό λογισμικό.
Επιπλέον, διακινδυνεύουν να βρεθούν και οι ίδιοι αντιμέτωποι με κατηγορίες για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, όσο συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το MPP στις συσκευές τους.
Ένα ευρύτερο ζήτημα συμμόρφωσης με άδειες ανοικτού κώδικα
Η υπόθεση FFmpeg–Rockchip φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται στην πράξη οι άδειες ανοικτού κώδικα. Ο μηχανισμός DMCA takedown, αν και είναι αμερικανικός νομικός θεσμός, επηρεάζει παγκοσμίως έργα που φιλοξενούνται σε πλατφόρμες όπως το GitHub: όταν υποβληθεί τεκμηριωμένη καταγγελία, ο πάροχος συχνά αφαιρεί τον κώδικα προληπτικά, μέχρι να διευκρινιστεί η διαφορά.
Η LGPL, κάτω από την οποία αδειοδοτείται μέρος του FFmpeg, επιτρέπει τη χρήση και τροποποίηση βιβλιοθηκών, αλλά απαιτεί να διατηρούνται οι ειδοποιήσεις πνευματικών δικαιωμάτων και να παρέχεται η δυνατότητα αντικατάστασης της βιβλιοθήκης από τον τελικό χρήστη.
Δεν επιτρέπει απλή «μετα-αδειοδότηση» του ίδιου κώδικα σε άλλη, ασύμβατη άδεια. Αντίθετα, η Apache 2.0 είναι πιο «επιτρεπτική» άδεια, όμως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καλύψει κώδικα που προέρχεται από έργο υπό copyleft όρους χωρίς τη συναίνεση των κατόχων των δικαιωμάτων.
Για κατασκευαστές SoC και OEM, ο πειρασμός να ενσωματωθεί ώριμος κώδικας όπως το FFmpeg είναι μεγάλος: εξοικονόμηση χρόνου ανάπτυξης, καλύτερη απόδοση και ευρεία συμβατότητα.
Ωστόσο, η έλλειψη εξειδικευμένων νομικών και ομάδων συμμόρφωσης σε πολλές εταιρείες οδηγεί σε «γκρίζες ζώνες», όπου χάνεται το ιστορικό προέλευσης (provenance) του κώδικα και παραβιάζονται, άθελα ή συνειδητά, οι αρχικοί όροι άδειας.
Παρόμοιες διαμάχες έχουν υπάρξει στο παρελθόν με το BusyBox, τον Linux kernel και άλλα έργα, συχνά σε ενσωματωμένες συσκευές όπως routers, τηλεοράσεις και set‑top boxes. Σε πολλές περιπτώσεις, η λύση ήταν εξωδικαστική: ο κατασκευαστής δημοσίευσε τον πηγαίο κώδικα, επανέφερε τις ειδοποιήσεις Copyright και βελτίωσε τις εσωτερικές διαδικασίες συμμόρφωσης.
Η υπόθεση αυτή υπενθυμίζει ότι ο ανοικτός κώδικας δεν σημαίνει «χωρίς κανόνες». Αντίθετα, πρόκειται για ένα συμβόλαιο εμπιστοσύνης: οι δημιουργοί προσφέρουν τον κόπο τους δωρεάν ή με ελάχιστους περιορισμούς, με αντάλλαγμα τον σεβασμό σε ορισμένους σαφείς όρους.
Για τους κατασκευαστές hardware, η επένδυση σε καταγραφή εξαρτήσεων (software bill of materials – SBOM), σε ελέγχους αδειών και σε διαφανή συνεργασία με τις upstream κοινότητες μπορεί να αποτρέψει συγκρούσεις και να οδηγήσει σε πιο σταθερό, ασφαλές και βιώσιμο οικοσύστημα λογισμικού.
Αν η Rockchip επιλέξει τελικά τον δρόμο της συνεργασίας, είναι πιθανό μέρος της τεχνογνωσίας της για επιτάχυνση βίντεο να επιστρέψει upstream στο FFmpeg, προς όφελος ολόκληρης της κοινότητας.
