- Η EUROCONTROL συμμετέχει σε 21 από τα 42 επιλεγμένα έργα του SESAR 3, συντονίζοντας 6 από αυτά.
- Τα έργα ενισχύουν τη μετάβαση προς έναν πράσινο, κλιματικά ουδέτερο και ψηφιακό ευρωπαϊκό ουρανό.
- Η έναρξη τοποθετείται από τα μέσα του 2026, με διάρκεια έως το 2029 και συνολική χρηματοδότηση κλήσης €254M.
Αποτελέσματα του Digital European Sky Call 2025
Μετά την ολοκλήρωση της πρόσκλησης 2025 Digital European Sky Call για την επόμενη φάση του προγράμματος SESAR, η SESAR 3 Joint Undertaking (SJU) ανακοίνωσε τα αποτελέσματα, σύμφωνα με τα οποία η EUROCONTROL θα συμμετάσχει σε 21 από τα 42 επιλεγμένα έργα Industrial Research (IR) ή Exploratory Research (ER) — με τον Οργανισμό να συντονίζει πέντε έργα IR και ένα έργο ER, και να συνεισφέρει σε ακόμη 15 (13 IR και 2 ER).
Οι κατηγορίες IR και ER καλύπτουν από ώριμη βιομηχανική έρευνα έως πιο πρώιμη/διερευνητική καινοτομία, αντίστοιχα.
Δέσμευση στο SESAR και στο Digital European Sky
Ως ένα από τα ιδρυτικά μέλη της SJU, η EUROCONTROL εκφράζει την ικανοποίησή της που ανανεώνει τη δέσμευσή της στη σύμπραξη και στο πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας Digital European Sky, το οποίο στοχεύει στην επιτάχυνση της μετάβασης προς μια πράσινη, κλιματικά ουδέτερη και ψηφιακή Ευρώπη, και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, δημιουργώντας ουσιαστική αξία για κάθε ενδιαφερόμενο στην αλυσίδα αξίας της αεροπορίας.
Trajectory 2030: Η καινοτομία ως βασικός μοχλός για το μέλλον του ATM
Η τελευταία αυτή απόφαση αποτελεί σημαντική ενίσχυση της στρατηγικής καινοτομίας του Οργανισμού σχετικά με το μέλλον της καινοτομίας στο ATM (Air Traffic Management), έναν από τους βασικούς μοχλούς πίσω από τη νέα στρατηγική Trajectory 2030.
Τα έργα θα αποτελέσουν σημαντικό μέρος της ερευνητικής και καινοτομικής δραστηριότητας της EUROCONTROL τα επόμενα χρόνια, αξιοποιώντας ιδιαίτερα την τεχνογνωσία του EUROCONTROL Innovation Hub (EIH), μαζί με την εξειδίκευσή μας στη βιωσιμότητα, την αεροπορική ευφυΐα (aviation intelligence), τον πολιτικο-στρατιωτικό συντονισμό, την αρχιτεκτονική και απόδοση ATM, καθώς και την εκτεταμένη εμπειρία του EUROCONTROL Network Manager.
Παράλληλα, θα υπάρξει στενή συνεργασία με ένα ευρύ φάσμα εταίρων, συμπεριλαμβανομένων παρόχων υπηρεσιών αεροναυτιλίας (ANSPs), αεροδρομίων, αεροπορικών εταιρειών, φορέων υψηλού ύψους πλατφορμών (HAPS), ερευνητικών οργανισμών, ακαδημαϊκής κοινότητας και βιομηχανίας, με στόχο απτά αποτελέσματα.
Δήλωση του Γενικού Διευθυντή της EUROCONTROL
Ο Γενικός Διευθυντής της EUROCONTROL, Raúl Medina, υπογράμμισε ότι: «Η νέα στρατηγική μας Trajectory 2030 θέτει την καινοτομία ανάμεσα στις κορυφαίες προτεραιότητες της EUROCONTROL, και είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι από τα αποτελέσματα της πρόσκλησης, τα οποία αντανακλούν την εμπιστοσύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της SESAR Joint Undertaking στην τεχνογνωσία μας».
Χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα (2026–2029)
Για τα έργα — για τα οποία διατέθηκαν €254M σε ευρωπαϊκούς πόρους στην πρόσκληση (με €230M να προορίζονται για IR) — η έναρξη προβλέπεται από τα μέσα του 2026, ενώ θα διαρκέσουν έως το 2029.
Το ~91% της χρηματοδότησης της πρόσκλησης (€230M από €254M) κατευθύνεται σε έργα Industrial Research (IR).
Πίνακας: Συμμετοχή EUROCONTROL στα επιλεγμένα έργα
| Δείκτης | Τιμή |
|---|---|
| Σύνολο επιλεγμένων έργων (IR/ER) | 42 |
| Έργα με συμμετοχή EUROCONTROL | 21 |
| Έργα που συντονίζει η EUROCONTROL | 6 (5 IR + 1 ER) |
| Έργα στα οποία συνεισφέρει (ως εταίρος) | 15 (13 IR + 2 ER) |
Τα 6 έργα που συντονίζει η EUROCONTROL: οι μεγάλες προκλήσεις του εκσυγχρονισμού
Τα έξι έργα υπό ηγεσία EUROCONTROL θα αντιμετωπίσουν κρίσιμες προκλήσεις στον εκσυγχρονισμό της αεροπορίας και της διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας τα επόμενα χρόνια, όπως οι περιορισμοί χωρητικότητας, η ανθεκτικότητα και κλιμάκωση του δικτύου, η παροχή πιο πράσινων τροχιών, καθώς και η ενσωμάτωση drones, διαστημικών μεταφορών και επιχειρήσεων σε υψηλότερα ύψη, αξιοποιώντας παράλληλα αυτοματισμό και τεχνητή νοημοσύνη.
Η υιοθέτηση αυτοματισμών/AI στο ATM απαιτεί σαφή πλαίσια ασφάλειας, εξηγησιμότητας και πιστοποίησης, ώστε να μην αυξάνονται οι επιχειρησιακοί κίνδυνοι.
Αναλυτικά τα έργα
- NET-TBO 2 – Καλύπτει διαδικασίες διαχείρισης τροχιάς (trajectory management), από τον σχεδιασμό έως την εκτέλεση, με ισχυρή εστίαση στους φορείς του δικτύου. Αναπτύσσει ένα παγκόσμιο έγγραφο SESAR global TBO ως θεμέλιο για την ενοποίηση δραστηριοτήτων TBO και τη διασφάλιση παγκόσμιας διαλειτουργικότητας, επικυρώνοντας τέσσερις επιχειρησιακές λύσεις που στοχεύουν σε TRL6.
- ATC-TBO 2 – Επικυρώνει τέσσερις λύσεις επιχειρήσεων βασισμένων σε τροχιά (trajectory-based operations) για πτήσεις στη φάση τακτικής εκτέλεσης, σε επιχειρήσεις en-route και TMA.
- SCAN – Επανεξετάζει, προσαρμόζει και αναπτύσσει υποδομές και υπηρεσίες CNS ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής ενσωμάτωση επιχειρήσεων High-Altitude Operations (HAO) και οχημάτων Space Transport Operations (STO).
- IRINA 2 – Επιτρέπει την ασφαλή και αποδοτική ενσωμάτωση Remotely Piloted Aircraft Systems (RPAS) σε εναέριους χώρους με και χωρίς διαχωρισμό από τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας (ATC-separated και non-ATC-separated).
- APOLLO – Παράγει και συντηρεί την SESAR Architecture, παρέχοντας καθοδήγηση “top-down”, ενοποιώντας αποτελέσματα σε επίπεδο προγράμματος και εξασφαλίζοντας ευθυγράμμιση με διεθνή πρότυπα και κανονιστικές ανάγκες, ενώ παραδίδει αναφορές για την παρακολούθηση της ωριμότητας λύσεων και της προόδου σε βασικές διαστάσεις του ATM Master Plan.
- DiFeRent – Αντιμετωπίζει την επείγουσα ανάγκη για ένα νέο σύνολο κανόνων πτήσης, τους Digital Flight Rules (DFR), ώστε να ενσωματωθούν με ασφάλεια αναδυόμενες τεχνολογίες αεροπορίας, όπως UAS (συμπεριλαμβανομένων RPAS), VCA και πτήσεις IAM σε κοινό εναέριο χώρο.
Πίνακας: Τα έργα υπό ηγεσία EUROCONTROL με σύντομη στόχευση
| Έργο | Κύρια εστίαση | Ενδεικτικά αποτελέσματα |
|---|---|---|
| NET-TBO 2 | Διαχείριση τροχιάς σε επίπεδο δικτύου | Global TBO document, 4 λύσεις προς TRL6 |
| ATC-TBO 2 | TBO στην τακτική εκτέλεση (en-route/TMA) | Επικύρωση 4 TBO solutions |
| SCAN | CNS για HAO & STO | Ασφαλής ενσωμάτωση υψηλού ύψους/διαστήματος |
| IRINA 2 | Ενσωμάτωση RPAS | Ασφαλείς/αποδοτικές διαδικασίες σε mixed airspace |
| APOLLO | SESAR Architecture & ευθυγράμμιση με standards | Καθοδήγηση, ενοποίηση αποτελεσμάτων, maturity reporting |
| DiFeRent | Νέοι κανόνες πτήσης DFR | Πλαίσιο για ασφαλή συνύπαρξη UAS/VCA/IAM |
Τα 15 επιπλέον έργα όπου συμβάλλει η EUROCONTROL
Τα 15 έργα στα οποία θα συμβάλλει η EUROCONTROL καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, όπως:
- μελλοντικές επιχειρήσεις αεροδρομίων,
- υποδομές CNS,
- μετεωρολογικές υπηρεσίες και υπηρεσίες κλίματος/περιβαλλοντικών επιπτώσεων για την αεροπορία,
- κλιματικές επιπτώσεις των contrails,
- λειτουργίες ανάκτησης ενέργειας από ίχνη στροβιλισμού (wake energy retrieval operations),
- U-space, καινοτόμος αστική αεροκινητικότητα (innovative air mobility) και vertiports,
- αξιολόγηση απόδοσης και αναφορά δεικτών (performance assessment and reporting).
Πίνακας: Χρονοδιάγραμμα και χρηματοδότηση της πρόσκλησης
| Παράμετρος | Τι ισχύει |
|---|---|
| Συνολική χρηματοδότηση κλήσης | €254M |
| Εκ των οποίων για Industrial Research (IR) | €230M |
| Έναρξη έργων | Από τα μέσα του 2026 |
| Διάρκεια | Έως 2029 |
Η σημασία του εγχειρήματος
Η αυξημένη συμμετοχή της EUROCONTROL στο SESAR 3 δεν είναι απλώς «ακόμη ένα πακέτο έργων R&I».
Στην πράξη, δείχνει ότι ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός για το ATM κινείται προς ένα μοντέλο όπου η ανταλλαγή δεδομένων, η διαλειτουργικότητα και οι κοινές επιχειρησιακές έννοιες (όπως το TBO και τα DFR) θα γίνουν προαπαιτούμενα για αποδοτικές λειτουργίες σε ένα ολοένα πιο σύνθετο εναέριο περιβάλλον.
Τι να κρατήσουν ως “next steps” οι επιχειρησιακοί φορείς
- Ετοιμότητα για TBO σε επίπεδο δεδομένων: Επενδύστε σε ποιότητα, συνέπεια και έγκαιρη διάθεση δεδομένων πτήσης/τροχιάς. Η αξία του TBO πέφτει δραστικά όταν τα δεδομένα είναι καθυστερημένα, ελλιπή ή ασύμβατα μεταξύ συστημάτων.
- AI με κανόνες, όχι ως “black box”: Όπου εφαρμόζεται AI (π.χ. πρόβλεψη ροών, συγκρούσεων χωρητικότητας, υποστήριξη αποφάσεων), χρειάζονται μηχανισμοί ελέγχου: τεκμηρίωση, έλεγχοι μεροληψίας, διαδικασίες fallback και σαφής κατανομή ευθυνών.
- Διαχείριση αλλαγής (change management): Οι νέες έννοιες λειτουργίας απαιτούν εκπαίδευση, νέα SOPs και σταδιακή εισαγωγή. Η τεχνολογία χωρίς επιχειρησιακή υιοθέτηση δεν παράγει απόδοση.
- Συνύπαρξη επανδρωμένων–μη επανδρωμένων: Με έργα όπως IRINA 2 και DiFeRent, γίνεται σαφές ότι RPAS/UAS και νέες κατηγορίες πτήσεων θα μοιράζονται ολοένα και περισσότερο κρίσιμους εναέριους όγκους. Αυτό προϋποθέτει κοινή εικόνα κατάστασης (situational awareness) και σαφή “κανόνες ψηφιακής συμπεριφοράς” στον αέρα.
Πίνακας: Ποιοι επηρεάζονται και πώς να προετοιμαστούν
| Φορέας | Πιθανή επίδραση από SESAR 3 | Πρακτική ενέργεια |
|---|---|---|
| ANSPs | Νέες διαδικασίες TBO, ενσωμάτωση RPAS, resilience δικτύου | Οδικός χάρτης αναβάθμισης συστημάτων/δεδομένων & εκπαίδευση ATCOs |
| Αεροδρόμια | Μελλοντικές airport operations, CDM, περιβαλλοντικοί δείκτες | Ενίσχυση A-CDM πρακτικών και data-sharing με αεροπορικές/ANSP |
| Αεροπορικές εταιρείες | Πιο “πράσινες” τροχιές, καλύτερη προβλεψιμότητα | Βελτιστοποίηση flight planning & παρακολούθηση KPI καυσίμου/καθυστερήσεων |
| Drone/RPAS operators | Νέοι κανόνες DFR και ενσωμάτωση σε shared airspace | Συμμόρφωση με απαιτήσεις digital identification, C2 links, διαδικασίες ATM |
Τέλος, αξίζει να παρακολουθείται στενά η δουλειά γύρω από την SESAR Architecture (έργο APOLLO), επειδή λειτουργεί ως “σκελετός” που συνδέει τεχνικά πρότυπα, κανονιστικές απαιτήσεις και επιχειρησιακές λύσεις.
Για οργανισμούς που θέλουν να επενδύσουν σωστά (σε συστήματα, ανθρώπους και διαδικασίες), η ευθυγράμμιση με αυτή την αρχιτεκτονική μειώνει τον κίνδυνο ακριβών αναβαθμίσεων που «δεν κουμπώνουν» με τη μελλοντική ευρωπαϊκή κατεύθυνση.
Με δεδομένη την έναρξη από τα μέσα του 2026, το παράθυρο προετοιμασίας είναι συγκεκριμένο: όποιος ξεκινήσει τώρα με data governance, ωρίμανση διεπαφών και επιχειρησιακή ετοιμότητα, θα μπορέσει να απορροφήσει τα αποτελέσματα των έργων γρηγορότερα και να δει νωρίτερα οφέλη σε χωρητικότητα, καθυστερήσεις και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
