Η αντίληψη του design μέσα από δεκάδες συλλογισμούς

Η αντίληψη του design μέσα από δεκάδες συλλογισμούς

Το σχήμα των πραγμάτων προσδιορίζεται από το νόημα του σύμπαντος. Αυτή η αντίληψη Ζεν γέννησε τις Καλές Τέχνες, τον Έρωτα, τον Πόλεμο αλλά και την ανάγκη αφύπνισης των αισθήσεων.

Αν η τέχνη έχει σκοπό να υπερβεί τον κόσμο, το λεγόμενο design στόχο έχει να δημιουργήσει μια κυψέλη ή καλυτέρα μια φυσαλίδα προστασίας από την καθημερινότητα.

Έτσι, ο δάσκαλος Joe Sperano λέει ότι το καλό design είναι προφανές, αλλά το υπέροχο design είναι αόρατο. Ένας καλοσχεδιασμένος κήπος είναι η προβολή του εαυτού μας μέσα στη φύση και το σύμπαν. Πρέπει να είναι κατανοητός ως ατμόσφαιρα, πλήρης ως σύνθεση, όμορφος ως ουσία και κυρίως πρωτότυπος και πλήρης ως δομή.

Στην Ιαπωνία, που είναι μητέρα των μικρών συμπάντων στον σχεδιασμό του περιβάλλοντος χώρου, το μονοπάτι του Γκέιντο, επηρεασμένο από τις αντιλήψεις του Ζεν, μιλά για συνισταμένες αυτής της ατμόσφαιρας, όπως το «αουάρε», τη θλιμμένη ομορφιά, το «γιούγκεν», τη βαθύτητα, το «μα», το κενό, το «ουάμπι», τη λιτότητα, το «σάμπι», τη μοναχικότητα, και το «σίμπου», που είναι ένα είδος σεμνότητας ή η αποφυγή του εντυπωσιασμού.

Όλη αυτή η παράδοση της τήρησης των αναλογιών, από τη δημιουργία μικρών αντικειμένων χρηστικών στην καθημερινότητα, όπως σκευών και επίπλων τσαγιού, μέχρι ποιημάτων και έργων ζωγραφικής, στόχο έχουν την αποτύπωση της «καθαρής εμπειρίας» που οδηγεί στην κομψότητα και στην καλαισθησία με στόχο τη διεύρυνση της απόλαυσης των υποκειμένων.

Το καλό design είναι προφανές, αλλά το υπέροχο design αόρατο. Ένας καλοσχεδιασμένος κήπος είναι η προβολή του εαυτού μας στο σύμπαν.

Στέλιος Θεοδωρίδης

Σχεδιάζοντας ένα προϊόν, οι δημιουργοί διαμορφώνουν κυρίως ένα πλέγμα σχέσεων, γιατί δίνουν την αφορμή να διεισδύσει το έργο τους σε όλες τις τελετουργίες της καθημερινότητας, από την πρόσκληση σε φίλους για τσάι μέχρι την ερωτική προσέγγιση των ζευγαριών ή τις άπλες σωματικές λειτουργιές όπως το φαγητό και τον ύπνο.

Η γιαπωνέζικη προσέγγιση για τη δημιουργία αισθητικών διαστάσεων στην κηπουρική, την ανθοδετική, την καλλιγραφία, στα οικιακά σκεύη, στα κεραμικά, στην ποίηση, τη ζωγραφική και το θέατρο είναι βαθιά υλιστική και αναδεικνύει την αισθησιακή νοημοσύνη , παντρεύει τη φύση με την ατέρμονη σταθερή ροη της με τις εκφάνσεις που παίρνει στον ανθρώπινο νου.

Τα πράγματα μιλούν μέσα από τις εικόνες με ρυθμό και αρμονία. Είναι το Ζεν που εκφράζεται κι ο άνθρωπος προσπαθεί να κατανοήσει τη θέση του μέσα σε όλη αυτή την ομορφιά. Το design έχει σαν μητέρα την ταοϊστική και βουδιστική αρχιτεκτονική του κόσμου. Διείσδυσε στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ στα μέσα στου 1930 και στις αρχές του 1950 όταν οι δημιουργοί, επηρεασμένοι από το προτεσταντικό Μπαουχάουζ, τον σουρεαλισμό και τον υπαρξισμό, προσπάθησαν να δημιουργήσουν έργα απαλλαγμένα από το Μπαρόκ και το Ροκοκό του 19ου αιώνα.

Από εκεί κατάγεται η επιρροή των απλών φυσικών υλικών –μέταλλο, ξύλο, πηλός–, η κυριαρχία των άδειων χώρων, ο αυστηρός τελετουργισμός της συγκέντρωσης στον εαυτό μας και κυρίως η αντίληψη ότι τα πράγματα εκπέμπουν αξίες που καθορίζουν και σηματοδοτούν το μέλλον.

Η αντίληψη των πραγμάτων, πόσο μάλλον της αισθητικής μπορεί να διαφέρει, ακόμη και από το ίδιο άτομο, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ανάλογα με τη διάθεση, τις καταστάσεις, και γενικότερα το κλίμα που επικρατεί στην εκάστοτε περιοχή που κατοικεί το άτομο, πράγμα που σημαίνει πως το design έχει πολλές όψεις και ποτέ δεν είναι μονόπλευρο, και σε αυτό παίζει καταλυτικό ρόλο η προδιάθεση.