Η Γερμανία επιτρέπεται να κατασκευάσει 12 γιγαβάτ νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, ώστε να αντισταθμίσει το κλείσιμο των μονάδων παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα (λιγνιτικών/λιθανθρακικών).
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση λαμβάνει από τις Βρυξέλλες άδεια να κατασκευάσει έως το 2031 δώδεκα γιγαβάτ νέας ισχύος από μονάδες φυσικού αερίου.
Η υπουργός Οικονομίας Katherina Reiche ήθελε αρχικά να επιβάλει τουλάχιστον 20 γιγαβάτ – και τελικά πετυχαίνει μόνο την ποσότητα που είχε ήδη διαπραγματευτεί ο προκάτοχός της Robert Habeck, όπως αναφέρει το Spiegel.
Η ενεργειακή μετάβαση χρειάζεται εφεδρική ισχύ. Όμως πόση ακριβώς; Μετά από μήνες διαπραγματεύσεων, η απάντηση είναι πλέον σαφής: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκρίνει στη Γερμανία την κατασκευή 12 γιγαβάτ κατανεμόμενων (ελεγχόμενων) μονάδων έως το 2031.
Πρόκειται εξ ολοκλήρου ή σχεδόν εξ ολοκλήρου για μονάδες φυσικού αερίου. Οι απαραίτητοι διαγωνισμοί αναμένεται να ξεκινήσουν ακόμη μέσα στο τρέχον έτος.
Δύο παράλληλα συστήματα για την ασφάλεια εφοδιασμού
Πέρα από τα 12 γιγαβάτ νέων μονάδων φυσικού αερίου, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση σχεδιάζει έναν πρόσθετο μηχανισμό ισχύος ύψους 29 γιγαβάτ. Αυτός θα καλύπτει όλες τις κατανεμόμενες δυνατότητες: από συσσωρευτές (μπαταρίες) και μονάδες βιοαερίου έως βιομηχανικές επιχειρήσεις που μπορούν να μειώνουν την παραγωγή τους όταν υπάρχει έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τρεις πηγές του κλάδου, η συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σε μεγάλο βαθμό ήδη διαμορφωμένη. Το υπουργείο Οικονομίας δεν σχολιάζει εν εξελίξει διαδικασίες.
Η Reiche δεν καταφέρνει να περάσει περισσότερα από τις Βρυξέλλες
Τα 12 γιγαβάτ αντιστοιχούν ακριβώς στην ποσότητα για την οποία είχε ήδη συμφωνήσει ο Robert Habeck με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2024. Η Reiche, μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, ξεκίνησε νέες διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες – προφανώς με την πεποίθηση ότι θα μπορούσε να εξασφαλίσει τουλάχιστον 20 γιγαβάτ. Ήδη από τις αρχές Οκτωβρίου φαινόταν ότι δεν θα το πετύχαινε.
Προστασία από περιόδους χαμηλής αιολικής ενέργειας και σταδιακή κατάργηση του άνθρακα
Η Γερμανία διαθέτει σήμερα εξασφαλισμένη ισχύ λίγο πάνω από 90 γιγαβάτ – ανάμεσά τους περίπου 30 γιγαβάτ από ανθρακικούς σταθμούς, οι οποίοι πρόκειται να κλείσουν το αργότερο έως το 2038.
Οι νέες μονάδες φυσικού αερίου θα πρέπει να αντισταθμίσουν αυτή την απώλεια και ταυτόχρονα να προστατεύσουν από τις λεγόμενες Dunkelflauten, δηλαδή παρατεταμένες περιόδους με λίγο άνεμο και χαμηλή ηλιοφάνεια.
Η στρατηγική για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στοχεύει να προστατεύσει τη Γερμανία από έλλειψη ρεύματος και μπλακ-άουτ.
Το σκεπτικό πίσω από την απόφαση
Η απόφαση της Κομισιόν δεν αφορά μόνο έναν αριθμό γιγαβάτ, αλλά και το πως θα λειτουργεί το μελλοντικό σύστημα ηλεκτρισμού. Οι νέοι σταθμοί φυσικού αερίου αναμένεται να είναι «ευέλικτοι», δηλαδή να ξεκινούν και να σταματούν γρήγορα, ώστε να καλύπτουν αιχμές ζήτησης όταν οι ΑΠΕ υποχωρούν.
Για να περιοριστούν οι εκπομπές, η Γερμανία συζητά να απαιτήσει από μέρος των μονάδων να είναι “H2-ready”, με δυνατότητα μετατροπής σε καύση πράσινου υδρογόνου, αν και η διαθεσιμότητα και το κόστος του υδρογόνου παραμένουν αβέβαια.
Παράλληλα, ο σχεδιαζόμενος μηχανισμός ισχύος μπορεί να αλλάξει τα κίνητρα της αγοράς. Σε ένα ενεργειακό μοντέλο, οι παραγωγοί αμείβονται μόνο για τις κιλοβατώρες που πωλούν.
Στους μηχανισμούς ισχύος αμείβονται και για το ότι παραμένουν διαθέσιμοι, κάτι που μειώνει τον κίνδυνο επενδύσεων, αλλά απαιτεί αυστηρούς κανόνες, ώστε να μην επιδοτούνται παλιές, ρυπογόνες μονάδες χωρίς πραγματική ανάγκη.
Για την Ελλάδα και την ευρύτερη Ευρώπη, παρόμοιες συζητήσεις συνδέονται με την ενίσχυση διασυνδέσεων, την αποθήκευση και τη διαχείριση ζήτησης. Η αύξηση των μπαταριών, η αντλησιοταμίευση και τα “έξυπνα” τιμολόγια μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για νέες θερμικές μονάδες.
Επίσης, οι βιομηχανίες μπορούν να συμμετέχουν σε προγράμματα απόκρισης φορτίου, προσφέροντας προσωρινή μείωση κατανάλωσης αντί για παραγωγή.
Τέλος, κρίσιμη είναι η χωροθέτηση και η τροφοδοσία καυσίμου. Νέες μονάδες κοντά σε λιμάνια LNG ή σε κόμβους δικτύου αερίου έχουν χαμηλότερο ρίσκο εφοδιασμού, ενώ η δυνατότητα μελλοντικής δέσμευσης και αποθήκευσης CO₂ (CCS) θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτική για τμήμα του στόλου, εφόσον υπάρξουν υποδομές και κοινωνική αποδοχή.
Σημαντικό ρόλο θα παίξουν και οι διαδικασίες αδειοδότησης. Αν οι διαγωνισμοί τρέξουν γρήγορα αλλά οι άδειες καθυστερήσουν, η ισχύς θα υπάρχει «στα χαρτιά» χωρίς να συμβάλει στην επάρκεια. Γι’ αυτό εξετάζονται πρότυπες περιβαλλοντικές μελέτες, χρονικά όρια στις εγκρίσεις και κίνητρα για εγκατάσταση σε ήδη βιομηχανικές περιοχές.
Επιπλέον, η ευελιξία μπορεί να προέλθει από την ηλεκτροπαραγωγή με συμπαραγωγή θερμότητας, από εφεδρικές γεννήτριες σε κτίρια και από υβριδικά έργα ΑΠΕ‑αποθήκευσης που συμμετέχουν στις αγορές εξισορρόπησης. Όλα αυτά μειώνουν το κόστος για τους καταναλωτές.
Τέλος, η παρακολούθηση των εκπομπών με ανώτατα όρια CO₂ ανά παραγόμενη κιλοβατώρα και η σταδιακή αύξηση της τιμής άνθρακα θα κατευθύνουν τις επιλογές καυσίμου χωρίς να υπονομεύεται η ασφάλεια.
