Το δικό της «Snooper’s Charter» έρχεται έναν μήνα μετά την προτεινόμενη επέκταση βιομετρικής τεχνολογίας
Η ιρλανδική κυβέρνηση σχεδιάζει να ενισχύσει τη δυνατότητα της αστυνομίας να υποκλέπτει επικοινωνίες — συμπεριλαμβανομένων κρυπτογραφημένων μηνυμάτων — και να θεσπίσει νομική βάση για τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού (spyware).
Το νομοσχέδιο Communications (Interception and Lawful Access) Bill παρουσιάζεται ως αντικατάσταση της ισχύουσας νομοθεσίας που ρυθμίζει την παρακολούθηση ψηφιακών επικοινωνιών.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης ανέφερε σε ανακοίνωσή του αυτή την εβδομάδα ότι ο υφιστάμενος νόμος Postal Packets and Telecommunications Messages (Regulation) Act 1993 «προηγείται της τηλεπικοινωνιακής επανάστασης των τελευταίων 20 ετών».
Πέρα από την επικαιροποίηση νόμων που ψηφίστηκαν πριν από πάνω από δύο δεκαετίες, η κυβέρνηση θέλησε να τονίσει ότι βασική φιλοδοξία του νομοσχεδίου είναι να δώσει στις διωκτικές αρχές τη δυνατότητα να υποκλέπτουν όλες τις μορφές επικοινωνίας.
Τι θα καλύπτει το νέο νομοσχέδιο
Το Bill θα εντάξει στο πεδίο εφαρμογής επικοινωνίες από:
- συσκευές IoT (Internet of Things)
- υπηρεσίες email
- πλατφόρμες ηλεκτρονικών μηνυμάτων
…«είτε είναι κρυπτογραφημένες είτε όχι».
Όπως συμβαίνει και με άλλες κυβερνήσεις που θέλουν να υποχρεώσουν υπηρεσίες κρυπτογραφημένων μηνυμάτων να «ξεμπερδεύουν» πακέτα δεδομένων ενδιαφέροντος, έτσι και η ανακοίνωση της Ιρλανδίας δεν εξήγησε ακριβώς πώς σκοπεύει να το πετύχει αυτό στην πράξη.
Η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα ακολουθήσει τον οδικό χάρτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EC) για τη νόμιμη πρόσβαση/υποκλοπή δεδομένων από τις διωκτικές αρχές, ο οποίος περιλαμβάνει και ενότητα για ζητήματα κρυπτογράφησης και δημοσιεύτηκε πέρυσι.
«Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για ένα νέο νομικό πλαίσιο για τη νόμιμη υποκλοπή, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση σοβαρού εγκλήματος και απειλών ασφαλείας», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Jim O’Callaghan.
Πρόσθεσε ότι η νέα νομοθεσία θα περιλαμβάνει και ισχυρές νομικές δικλίδες ασφαλείας, ώστε να διασφαλίζεται ότι η χρήση τέτοιων εξουσιών είναι αναγκαία και αναλογική.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα νομοθεσία είναι «εδώ και καιρό απαραίτητη», καθώς οι «σημαντικές αλλαγές» στις ψηφιακές επικοινωνίες τα τελευταία 20 χρόνια «δεν καλύπτονται» από την υφιστάμενη νομοθεσία.
Πρόβλεψη για spyware: νομική βάση μόνο σε περιπτώσεις «απόλυτης ανάγκης»
Η Ιρλανδία θα ακολουθήσει επίσης την κατεύθυνση της ΕΕ για το spyware, θεσπίζοντας νομική πρόβλεψη για τη χρήση του — μόνο σε περιπτώσεις αυστηρής αναγκαιότητας.
Σημείωμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2024 που εξέτασε τη νομιμότητα του spyware ανέφερε ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κράτη-μέλη, αλλά μόνο όπου οι περιστάσεις το απαιτούν απολύτως.
Τα προγράμματα πρέπει να χρησιμοποιούνται αναλογικά, με έγκριση δικαστή και με αυστηρή εποπτεία.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης δήλωσε ότι θα λάβει υπόψη αυτό το κείμενο κατά τη διαμόρφωση της ιρλανδικής νομικής πρόβλεψης για το spyware.
Ενδεικτικά παραδείγματα χρήσης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:
- πρόσβαση σε δεδομένα σε συσκευή ή δίκτυο
- μυστικές ηχογραφήσεις επικοινωνιών σε συσκευή ή μέσω δικτύου
Σάρωση ηλεκτρονικού εξοπλισμού σε συγκεκριμένη τοποθεσία (και IMSI catchers)
Πέρα από το spyware, η Ιρλανδία εξετάζει τη θέσπιση νομικής εξουσίας που θα επιτρέπει στην αστυνομία να σαρώνει ηλεκτρονικό εξοπλισμό σε συγκεκριμένη τοποθεσία, ώστε να εντοπίζει πρόσωπα ενδιαφέροντος και τους συνεργούς τους στο πλαίσιο ερευνών για σοβαρά εγκλήματα.
Παραδείγματα εφαρμογής τέτοιων τεχνολογιών περιλαμβάνουν:
- αστυνομικές ομάδες που «κατασκηνώνουν» έξω από ένα σημείο
- χρήση IMSI catchers για την ταυτοποίηση όσων βρίσκονται εντός
Αντιδράσεις: «λίστα επιτήρησης» με σοβαρές επιπτώσεις σε δικαιώματα και ελευθερίες
Η Olga Cronin, ανώτερη υπεύθυνη πολιτικής για επιτήρηση και ανθρώπινα δικαιώματα στο Irish Council for Civil Liberties (ICCL), δήλωσε ότι ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός «έχει πολύ σοβαρές ανησυχίες για αυτή τη λίστα εξουσιών επιτήρησης», παρότι οι προτάσεις βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
«Πρόκειται για εργαλεία και εξουσίες επιτήρησης εξαιρετικά εκτεταμένης εμβέλειας, με σαρωτικές επιπτώσεις στα δικαιώματα και τις ελευθερίες των ανθρώπων, και έρχονται σε ένα πλαίσιο όπου η An Garda Síochána ήδη επεκτείνει τα “μάτια και τα αυτιά” της μέσω του Recording Devices Bill», πρόσθεσε.
Το ξεχωριστό αλλά συναφές Recording Devices Bill κατατέθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και προτείνει διευρυμένη χρήση τεχνολογίας βιομετρικής αναγνώρισης από την αστυνομία.
Δεν διευκρίνισε ακριβώς πώς θα υλοποιηθεί, όμως οι υπουργοί που περιέγραψαν τις φιλοδοξίες του Bill άφησαν να εννοηθεί ότι τόσο η ζωντανή όσο και η εκ των υστέρων αναγνώριση προσώπου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ευρέως σε όλη την ιρλανδική αστυνομία.
«Μόλις εξουσίες αυτού του μεγέθους “κανονικοποιηθούν”, η ζημιά στα δικαιώματα και τις ελευθερίες μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναστραφεί», είπε η Cronin.
«Πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι μέτρα που εισάγονται για εξαιρετικά ή σοβαρά εγκλήματα τείνουν, με τον χρόνο, να χρησιμοποιούνται για πολύ λιγότερο σοβαρά εγκλήματα, επειδή υπάρχει θεσμική πίεση να χρησιμοποιούνται συχνότερα. Αυτό που κάποτε ήταν εξαιρετικό γίνεται ρουτίνα».
