- Η ζήτηση ρεύματος από την τεχνητή νοημοσύνη αυξάνεται ραγδαία στις ΗΠΑ, προκαλώντας πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις.
- Η Νέα Υόρκη εξετάζει νομοσχέδιο για τριετή αναστολή νέων data centers, ενώ κι άλλες πολιτείες κινούνται ανάλογα.
- Στο επίκεντρο βρίσκονται ο υψηλός ενεργειακός και υδατικός φόρτος, οι επιπτώσεις στο δίκτυο και το κόστος για τους καταναλωτές.
Η ζήτηση ρεύματος εκτοξεύεται εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης
Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνεται ραγδαία στις ΗΠΑ. Πολιτικοί και από τα δύο κόμματα εκφράζουν ανησυχία για το τι σημαίνει αυτό για τους ανθρώπους που ζουν σε άμεση γειτνίαση με κέντρα δεδομένων.
Η κατασκευή νέων data centers προκαλεί δυσαρέσκεια σε πολλές περιοχές. Οι βασικοί λόγοι είναι η έντονα αυξανόμενη ανάγκη για ενέργεια και η υψηλή κατανάλωση νερού για την ψύξη των εγκαταστάσεων.
Όπως αναφέρει το Wired, η πολιτεία της Νέας Υόρκης σκοπεύει να καταθέσει νομοσχέδιο που θα αναστέλλει την κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων για τρία χρόνια.
Αν προχωρήσει, θα είναι τουλάχιστον η έκτη πολιτεία που εξετάζει αντίστοιχα μέτρα.
Ερευνητές της Gartner είχαν προειδοποιήσει ήδη από το 2023 ότι η AI θα μπορούσε έως το 2030 να ευθύνεται για περίπου 3,5% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα κέντρα δεδομένων καταναλώνουν πολύ ρεύμα και νερό
Σύμφωνα με τον CEO της OpenAI, Sam Altman, ένα μεμονωμένο αίτημα στο ChatGPT χρειάζεται κατά μέσο όρο 0,34 Wattstunden (Wh) ηλεκτρικής ενέργειας.
Από την αρχή του AI boom, οι ενεργειακές ανάγκες έχουν αυξηθεί τεράστια — και δεν αυξάνονται γραμμικά, αλλά εκθετικά. Ο λόγος είναι ότι τα μοντέλα γίνονται ολοένα πιο ισχυρά και αναλαμβάνουν όλο και πιο σύνθετες εργασίες.
Η ανάγκη σε νερό είναι επίσης σημαντική. Πρόσφατα, περιβαλλοντικοί ακτιβιστές στο χιλιανό Quilicura, προάστιο του Σαντιάγο, τράβηξαν την προσοχή στο πρόβλημα με μια ασυνήθιστη δράση: λειτούργησαν ένα chatbot εξ ολοκλήρου χειροκίνητα, για να δείξουν παραστατικά πόσους πόρους απαιτεί ένα μόνο αίτημα σε AI. Στην περιοχή βρέχει σπάνια.
Η Χιλή έχει υποφέρει για πάνω από μια δεκαετία από έντονη ξηρασία, η οποία — σύμφωνα με ειδικούς — συνέβαλε και στις πρόσφατες δασικές πυρκαγιές. Καθώς στο Quilicura φιλοξενούνται πολλά μεγάλα κέντρα δεδομένων, η έλλειψη νερού επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο.
Η μέση κατανάλωση 0,34 Wh ανά αίτημα είναι ενδεικτική και μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το μοντέλο, το μήκος απάντησης και την υποδομή.
Πολιτείες «σηκώνουν φρένο» στα data centers
Η Νέα Υόρκη διαθέτει σήμερα πάνω από 130 κέντρα δεδομένων. Πολλά μεγάλα έργα είναι προγραμματισμένα ή ήδη κατασκευάζονται. Ένας πάροχος ενέργειας ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή σχεδιάζεται να συνδεθεί στο δίκτυο πρόσθετη ζήτηση περίπου δέκα Gigawatt — κυρίως από κέντρα δεδομένων.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για τη σταθερότητα του δικτύου, τις περιβαλλοντικές συνέπειες και την αύξηση του κόστους για τους καταναλωτές.
Και σε άλλες πολιτείες έχουν κατατεθεί φέτος νομοσχέδια που προβλέπουν προσωρινές αναστολές στην κατασκευή data centers, όπως σε:
- Georgia
- Maryland
- Oklahoma
- Vermont
- Virginia
Η στήριξη προέρχεται και από τα δύο πολιτικά στρατόπεδα.
Παρεμβάσεις και σε ομοσπονδιακό επίπεδο
Τον Δεκέμβριο, ο γερουσιαστής Bernie Sanders από το Vermont, ως ο πρώτος πολιτικός εθνικού βεληνεκούς, ζήτησε ένα πανεθνικό μορατόριουμ για νέα κέντρα δεδομένων. Στόχος του, όπως είπε, είναι να διασφαλιστεί ότι τα οφέλη της τεχνολογίας θα ωφελούν όλους — και «όχι μόνο το ένα τοις εκατό».
Λίγο νωρίτερα, περισσότερες από 200 περιβαλλοντικές οργανώσεις υπέγραψαν επιστολή προς το Κογκρέσο, χαρακτηρίζοντας την επέκταση των κέντρων δεδομένων ως «μία από τις μεγαλύτερες οικολογικές και κοινωνικές απειλές της γενιάς μας».
Κριτική διατύπωσε και ο κυβερνήτης της Φλόριντα Ron DeSantis: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θέλουν να δεχτούν υψηλότερους λογαριασμούς ρεύματος μόνο και μόνο για να μπορεί ένα chatbot να χειραγωγεί έναν 13χρονο online».
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί αναζητούν λύσεις
Υπάρχουν πάντως πρώτες ενδείξεις ότι ο κλάδος αντιδρά στη διογκούμενη κριτική. Η Microsoft, για παράδειγμα, παρουσίασε πρόσφατα — με υποστήριξη του Λευκού Οίκου — μέτρα ώστε να λειτουργεί ως «καλός γείτονας» σε κοινότητες που επηρεάζονται.
Παράλληλα, και ο δισεκατομμυριούχος της τεχνολογίας Elon Musk αναζητά λύσεις για την αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση.
Η πιο πρόσφατη πρότασή του προβλέπει να τεθούν σε τροχιά ένα εκατομμύριο ηλιακά τροφοδοτούμενα AI κέντρα δεδομένων με τη μορφή δορυφόρων. Το αν ένα τέτοιο σχέδιο είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, παραμένει ανοιχτό.
Πίνακας: Ποιες πολιτείες εξετάζουν προσωρινό «πάγωμα» νέων data centers
| Πολιτεία | Τι εξετάζεται/έχει προταθεί | Κύριες ανησυχίες |
|---|---|---|
| New York | Νομοσχέδιο για αναστολή 3 ετών νέων data centers | Δίκτυο, περιβάλλον, κόστος, νερό |
| Georgia | Κατάθεση νομοσχεδίων για προσωρινά stop | Υποδομές, πόροι, κοινωνική πίεση |
| Maryland | Κατάθεση νομοσχεδίων για προσωρινά stop | Ενέργεια, χωροθέτηση, τοπικές επιπτώσεις |
| Oklahoma | Κατάθεση νομοσχεδίων για προσωρινά stop | Δίκτυο, κόστος, νερό |
| Vermont | Τοπικές κινήσεις + πρόταση Sanders για εθνικό μορατόριουμ | Δικαιοσύνη οφελών, περιβάλλον |
| Virginia | Κατάθεση νομοσχεδίων για προσωρινά stop | Ενέργεια/νερό, τοπικές αντιδράσεις |
Πίνακας: Ενδεικτικοί υπολογισμοί κατανάλωσης από AI αιτήματα
| Μετρική (ενδεικτική) | Τιμή | Τι σημαίνει πρακτικά |
|---|---|---|
| Μ.Ο. ενέργειας ανά αίτημα ChatGPT | 0,34 Wh | Ισοδυναμεί με 0,00034 kWh ανά αίτημα |
| 1.000.000 αιτήματα (με βάση 0,34 Wh) | 340 kWh | Χρήσιμο για τάξη μεγέθους· δεν περιλαμβάνει όλες τις υποστηρικτικές καταναλώσεις |
| Πρόσθετη ισχύς προς σύνδεση (NY, αναφορά παρόχου) | ~10 GW | Μεγάλη πίεση σε παραγωγή, μεταφορά, σταθερότητα δικτύου |
Οι ανησυχίες για τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης
Η συζήτηση για τα AI κέντρα δεδομένων δεν είναι μόνο τεχνολογική· είναι πρωτίστως ζήτημα υποδομών, τοπικής αποδοχής και διαφάνειας.
Σε πολλές περιοχές, οι κάτοικοι δεν αντιδρούν επειδή «δεν θέλουν την πρόοδο», αλλά επειδή οι επιπτώσεις (θόρυβος από γεννήτριες/ψύξη, χρήση νερού, νέες γραμμές μεταφοράς, αύξηση τιμών ρεύματος) γίνονται ορατές άμεσα, ενώ τα οφέλη μοιάζουν αόριστα ή άνισα κατανεμημένα.
Τι μπορούν να ζητούν οι κοινότητες από έναν νέο επενδυτή data center
Αν ένας δήμος ή μια περιφέρεια βρίσκεται μπροστά σε νέο έργο, υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που αξίζει να ζητηθούν εγγράφως:
- PUE (Power Usage Effectiveness): δείκτης ενεργειακής αποδοτικότητας του κέντρου (όσο χαμηλότερο, τόσο καλύτερο).
- WUE (Water Usage Effectiveness): δείκτης χρήσης νερού για ψύξη/λειτουργία.
- Σχέδιο ψύξης: αερόψυξη, υδρόψυξη, κλειστά κυκλώματα, χρήση ανακυκλωμένου/μη πόσιμου νερού.
- Σύνδεση στο δίκτυο & ώρες αιχμής: αν θα εφαρμόζεται demand response (μείωση φορτίου όταν πιέζεται το δίκτυο).
- Κοινωνικό αντιστάθμισμα: επενδύσεις σε τοπικές υποδομές, εκπαίδευση, θέσεις εργασίας με σαφείς δεσμεύσεις.
Τι μπορούν να κάνουν οι πολιτείες χωρίς «ολικό φρένο»
Ένα μορατόριουμ δίνει χρόνο, αλλά υπάρχουν και πιο στοχευμένα εργαλεία πολιτικής:
- Κλιμακωτά τέλη για κατανάλωση νερού/ρεύματος όταν ξεπερνιούνται όρια περιοχής.
- Υποχρέωση δημοσιοποίησης βασικών δεικτών (PUE/WUE, πηγή ενέργειας, εκπομπές).
- Κίνητρα για εγκατάσταση κοντά σε πηγές ανανεώσιμης ενέργειας ή αξιοποίηση απορριπτόμενης θερμότητας (π.χ. τηλεθέρμανση).
Τέλος, για τις ίδιες τις εταιρείες, η «άδεια κοινωνικής λειτουργίας» γίνεται κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Όσο η AI κλιμακώνεται, η αγορά θα ξεχωρίσει όσους μπορούν να αποδείξουν με μετρήσεις ότι χτίζουν υποδομές με χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, προβλέψιμη επίδραση στο δίκτυο και πραγματικά οφέλη για τις κοινότητες που τους φιλοξενούν.
