Έχει παρατηρηθεί μια κοινωνική κρίση που περιέχει κάποια στοιχεία υστερίας στον τομέα της μικροβιοφοβίας η οποία θεωρείται ότι αποτελεί μόνο την αρχή για την ανάπτυξη ενός ασταθούς και επικίνδυνου κόσμου.
Ο Simon Sassoon ήρθε αντιμέτωπος με το μέλλον σε ένα όνειρο του. Ο Sassoon, πρώην κατασκευαστής ρολογιών, ονειρεύτηκε ότι βρισκόταν σε δημόσιες γυναικείες τουαλέτες από τις οποίες η κοπέλα του είχε μόλις φύγει. Κρεμασμένο στο πόμολο της πόρτας βρισκόταν ένα πλαστικό κουτί.
Καθώς ο Sassoon παρακολουθούσε το κουτί όταν εκείνο έκανε ένα χαρακτηριστικό θόρυβο. Από το εσωτερικό του κουτιού βγήκε ένα ειδικό σπρέι το οποίο σκότωνε κάθε μικρόβιο που βρισκόταν στον αέρα.
«Ένιωσα ότι βρήκα αυτό με το οποίο ήθελα να ασχοληθώ» είπε ο Sassoon στην παρουσίαση ενός πρωτότυπο δείγματος του σπρέι, το οποίο όπως ανέφερε ήταν όμοιο με εκείνο που είδε στο όνειρο του.
Δύο χρόνια μετά, ο Sassoon έχει χωρίσει με τη κοπέλα του αλλά έχει κάνει και μια επένδυση $250,000 από την οποία έχει δημιουργηθεί η εταιρία HYSO ( λέξη κινέζικης προέλευσης που σημαίνει ευτυχισμένα χέρια).
Ο Sassoon ετών 44, ανιψιός του κομμωτή Vidal Sassoon, θεωρεί ότι υπάρχει μια αυξανόμενη τάση στην πώληση προϊόντων όπως απολυμαντικά χώρων τα οποία ψεκάζουν τους χώρους κάθε 15 λεπτά.
Είτε αυτό είναι όνειρο είτε εφιάλτης είναι αληθές. Τα μικρόβια κάθε είδους είναι στο μυαλό των ανθρώπων σήμερα, αυτό φαίνεται στην πλειάδα των απολυμαντικών προϊόντων που έχουν κατακλείσει την αγορά.
Αυτά τα προϊόντα αποτελούν φορητές συσκευές οι οποίες υπόσχονται να αποστειρώσουν τις περιοχές στις οποίες εφαρμόζονται και να καταστρέψουν κάθε γεννητική δομή που βρίσκεται στο περιβάλλον.
Οι υπέρμαχοι της υγείας θεωρούν ότι υπάρχουν χιλιάδες λόγοι για τους οποίους όλα τα ξένα σώματα είναι πιθανοί εχθροί για την υγείας μας: εποχές που κυκλοφορούν επικίνδυνες ιώσεις, εσωτερικοί χώροι αεροπλάνων ή λεωφορείων στους οποίους κανένας δεν κρύβει το πρόσωπο του όταν φταρνίζεται.
Παρόλα αυτά έχει παρατηρηθεί μια κοινωνική κρίση που περιέχει κάποια στοιχεία υστερίας στον τομέα της μικροβιοφοβίας η οποία θεωρείται ότι αποτελεί μόνο την αρχή για την ανάπτυξη ενός ασταθούς και επικίνδυνου κόσμου.
Ο Barry Glassner συγγραφέας του κειμένου “The Culture of Fear: Why Americans Are Afraid of the Wrong Things”, αναφέρει: «Οι άνθρωποι που ασχολούνται με το εμπόριο προσφέροντας ένα σύνολο από καλά διαφημισμένα προϊόντα κάνουν τους καταναλωτές να νιώθουν πιο ασφαλείς».
Είναι σύμπτωση το ότι τα ίδια μέρη για τα οποία υπάρχει ο μεγαλύτερος φόβος απόπειρας τρομοκρατικών ενεργειών όπως αεροπλάνα, σχολεία, μέσα μαζικής μεταφοράς, υπηρεσίες ύδρευσης και υπολογιστές είναι τα ίδια μέρη στα οποία υπάρχει φόβος ανάπτυξης εστιών μόλυνσης;
Νέες έρευνες έχουν αποκαλύψει την ύπαρξη νέων απειλών για την υγεία μας λόγω μικροβίων. Σε μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από την ένωση Αμερικάνων μικροβιολόγων, σε μια από τις αναφορές που σχετίζονταν με τα μικρόβια, το 91% του πληθυσμού των ενηλίκων ατόμων δήλωσαν ότι πλένουν τα χέρια τους μετά από τη χρήση δημόσιας τουαλέτας αλλά οι μελέτες που έγιναν με κανόνα την παρατήρηση έδειξαν ότι μονάχα το 83% του πληθυσμού κάνει κάτι τέτοιο.
Υπάρχουν παντού παραδείγματα αυτής της θεωρίας. Ο τηλεοπτικός ήρωας ντέντεκτιβ Μόνκ ο οποίος αποτελεί το πρότυπο του καταναγκαστικού και μικροφοβιακού χαραχτήρα, το πολύ γνωστό τηλεοπτικό παιχνίδι του παρουσιάζει ο Howie Mandel το σήμα του οποίου αποτελείται από μια χειραψία στην οποία υπάρχει μια εκδορά και τον μικροβιοφοβικό Howard Hughes.
Ο Tierno Jr συγγραφέας του”The Secret Life of Germs”, αναφέρει ότι δεν είναι όλα τα είδη των μικροβίων βλαβερά για το άτομο. Καθώς κάποια από τα 10,000 είδη των μικροοργανισμών, βακτηρίων, ιών και μυκήτων είναι ωφέλιμα για τον άνθρωπο, όπως τα βακτήρια τα οποία βοηθούν στη χώνεψη. Μονάχα 600 από αυτά τα είδη είναι επικίνδυνα όπως η σαλμονέλα, το E. coli και οι ιοί για το κρύωμα.
Η εταιρία Georgia-Pacific που ασχολείται με το χαρτί, άρχισε να λαμβάνει γραπτές αναφορές για μυστηριώδης συλλογές χρησιμοποιημένου χαρτιού κοντά στις πόρτες από τις τουαλέτες. Μετά από μια διερεύνηση του φαινόμενου αποκαλύφθηκε ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν χαρτί για να αγγίξουν τα πόμολα της πόρτας και μετά τα πετούσαν κάτω, καθώς ο κάδος βρισκόταν μακριά.
Το καλοκαίρι η εταιρία παρουσίασε κάποια καινούργια προϊόντα, μαντιλάκια για πόμολα πόρτας και κάδους οι οποίοι θα μπορούν να αναρτηθούν στους τοίχους δίπλα από τις πόρτες.
Ο Bill Sleeper, γενικός διευθυντής της εταιρίας Georgia-Pacific, αναφέρει ότι ο φόβος των καταναλωτών για τα μικρόβια έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία 5 χρόνια.
Λέει χαρακτηριστικά: «Όλα αυτά τα θέματα των μολύνσεων στα νοσοκομεία, ο κίνδυνος της γρίπης των πουλερικών κτλ κάνουν τον κόσμο να ανησυχεί όλο και περισσότερο για θέματα υγείας».
«Παρόλα αυτά κάποιες από τις συμπεριφορές δεν δικαιολογούνται». Οι μελέτες της εταιρίας αποκάλυψαν πως κάποιοι άνθρωποι όταν πηγαίνουν στο μπάνιο καλύπτουν τα δάχτυλα τους με χαρτί τουαλέτας πριν χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα ενώ δεν υπάρχει λόγος να γίνει κάτι τέτοιο αφού αμέσως έπειτα θα πλύνουν τα χέρια τους με σαπούνι και νερό.
Μια άλλη εταιρία, η Fulkerson, προσεγγίζει το θέμα διαφορετικά. Το προϊόν της SanitGrasp, το οποίο παρουσιάστηκε το Μάιο στη διεθνή έκθεση National Restaurant Association στο Σικάγο, αντικαθιστά τα παραδοσιακά χερούλια της πόρτας με ειδικές συσκευές σχήματος U οι οποίες βοηθούν στο άνοιγμα της πόρτας.
Η Julie Zagars 34 ετών, διαιτολόγος, αναφέρει στο τηλέφωνο: «Ταξιδεύω συχνά και απλά δεν έχω χρόνο να αρρωστήσω».
Όταν η Zagars επιβιβάζεται σε αεροπλάνα βάζει γύρω από το λαιμό της ένα προϊόν καθαρισμού της ατμόσφαιρας, το οποίο της υπόσχεται ότι θα τη προστατέψει από ιούς και αλλεργίες, έπειτα καθαρίζει το κάθισμα της και το τραπεζάκι της με ειδικά απολυμαντικά μαντηλάκια και στη συνέχεια απλώνει στο κάθισμα της την προσωπική της πετσέτα για να καθίσει.
Η Allison Janse συγγραφέας του βιβλίου “The Germ Freak’s Guide to Outwitting Colds and Flu: Guerrilla Tactics to Keep Yourself Healthy at Home, at Work and in the World” αναφέρει πως είναι καλό να τηρούνται κάποιοι οι βασικοί κανόνες υγιεινής οι οποίοι μπορούν να μας απαλλάξουν από το άγχος της απουσίας από την δουλεία μας.
Το θέμα της εμφύτευσης του φόβου στο κοινό το έχουν αναλάβει οι διαφημιστικές εταιρίες. Οι πρώτες ανησυχίες για τα μικρόβια ξεκίνησαν το 1997 με την παρουσίαση του προϊόντος Purell, ένα αντισηπτικό ζελέ για τα χέρια.
Η Pfizer, κατασκευάστρια εταιρία του προϊόντος, αναβαθμίζει το προϊόν αυτό συνεχώς. Η προηγούμενη εταιρία έχει προωθήσει μια καινούργια σειρά από πολύχρωμα απολυμαντικά (Purell-2-Go), τα οποία αποτελούνται από μικρά μπουκαλάκια με ειδικά ελάσματα για να προσαρμόζονται σε μπρελόκ, τσάντες και παντελόνια.
Η Erica Johnson, εκπρόσωπος της εταιρίας Pfizer αναφέρει: «Προσπαθήσαμε να το κάνουμε να φαίνεται διασκεδαστικό».
Ένα παιδικό βιβλίο από την Elizabeth Verdick που εκδόθηκε φέτος από την εταιρία Free Spirit και ονομάζεται “Germs Are Not for Sharing” έχει σχέδια με παιδιά που παίζουν αγγίζοντας το ένα το άλλο.
Μέσα στο κείμενο αναφέρεται: «Όταν τα μικρόβια φτάσουν στα χέρια μας μπορούν να μεταδοθούν και σε άλλους ανθρώπους. Αυτό γίνεται όταν αγγίζετε άλλα χέρια ή παίζετε παιχνίδια ή ακόμα όταν δίνετε τα χέρια με τους φίλους σας ».
Ο Δρ. Michael Bell, διευθυντής του κέντρου ελέγχου και πρόληψης ασθενειών, αναφέρει πως αμφιβάλει αν τα παιδιά θα σταματήσουν να αγγίζονται. Ο Bell προτείνει πως τόσο τα παιδιά αλλά και τα ενήλικα άτομα θα πρέπει διδάσκονται κάποιους βασικούς κανονισμούς υγιεινής.
Δεν υπάρχουν σοβαρές επιστημονικές ενδείξεις για την αποτελεσματικότητα των σπρέι που κυκλοφορούν στην αγορά.
Παρόλα αυτά το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μονάχα στον τρόπο που αντιμετωπίζει η αγορά το θέμα. Πριν κάποια χρόνια, η εταιρία Hydro-Photon παρουσίασε το προϊόν SteriPEN, μια κινητή συσκευή η οποία απολυμαίνει το νερό.
Ο Ed Volkweinm, πρόεδρος της εταιρίας, αναφέρει ότι ο κόσμος θέλει να έχει αυτή τη συσκευή πάνω του. Τα Χριστούγεννα αναμένεται να κυκλοφορήσει το προϊόν SteriPEN σε διάφορα χρώματα με 130 δολάρια.
Η ζωή στην πόλη κρύβει πολλούς κινδύνους. Η Emily Beck, η εφευρέτρια των City Mitts, αντιβακτηριδιακών γαντιών τα οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι ταξιδιώτες, έχει δημιουργήσει ένα πρωτότυπο προϊόν για να κρατήσει μακριά τους πιθανούς μολυσματικούς παράγοντες.
Είναι μια μικρή κίτρινη ταμπέλα που αναγράφει τη φράση «Με συγχωρείτε». Η ταμπελίτσα στηρίζεται σε μια ελαφριά θήκη ώστε να εφαρμόζεται μπροστά από τη μέση κάποιου. Κάθε άλλος πεζός που προχωράει κοντά σε αυτό το άτομο θα αντικρύσει την μικρή κίτρινη ταμπελίτσα που αναγράφει «Με συγχωρείτε».
Η Beck, πρώην κάτοικος της Ν. Υόρκης, εξηγεί: «Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται γύρω σου μια τετραγωνική περίμετρος ελευθερίας, είναι πολύ εύκολο πια για σένα να προχωράς στους δρόμους χωρίς να στριμώχνεσαι ή να ακουμπάς κάποιον άλλο».
Η εμπορική εκμετάλλευση της μικροφοβίας
Εκτός από το θέμα της καθαρής παράνοιας και της καταναλωτικής εκμετάλλευσης της μικροβιοφοβίας απαιτείται να θίξουμε ένα επιπλέον θέμα: αυτό του πραγματικού κινδύνου για την υγεία μας που προκύπτει ζώντας σε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον.
Οι μηχανισμοί προστασίας και άμυνας που έχει ο οργανισμός μας σε συνδυασμό με στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής είναι υπεραρκετοί για το μεγαλύτερο ποσοστό των παθογόνων μικροβίων, ιών, μυκήτων κλπ. Ίσα-ίσα η μόλυνση με μικρόβια σε πολλές περιπτώσεις είναι ευεργετική γιατί δημιουργεί ανοσία. Το στόμα, το δέρμα, το έντερο μας είναι “ζούγκλες” εκατομμυρίων μικροβίων που ζουν “αρμονικά” πάνω, μέσα, μαζί μας χωρίς να μας αρρωσταίνουν. Αυτή η συμβίωση είναι σίγουρο ότι υπήρχε ήδη στους πρωτόγονους προγόνους μας, προϊόν εξέλιξης εκατομμυρίων ετών, απαραίτητο “αξεσουάρ” για την επιβίωσή μας.
Όλα αυτά βέβαια ίσχυαν μέχρι…χθες. Τώρα τελευταία μας την κάπνισε να “καθαρίσουμε” χωρίς διακρίσεις όλους αυτούς τους “απρόσκλητους”, από τα χέρια μας, το σώμα μας, τα σπίτια μας, τα πατώματα μας (λες και θα φάμε ποτέ από το πάτωμα…).Το να σκοτώνεις όλα τα μικρόβια ακόμα και τους συμμάχους αυτούς είναι μια εξαιρετικά υπερβολική τακτική, όμως ελάχιστοι άνθρωποι γνωρίζουν πόσο ωφέλιμα είναι ορισμένα μικρόβια για την υγεία μας.
Όσο περισσότερο μεγαλώνουν τα παιδιά μέσα στα αποστειρωμένα και σε σταθερή θερμοκρασία νοικοκυριά, παιδικούς σταθμούς, τάξεις, φροντιστήρια, τόσο λιγότερο έρχονται τα πρώτα χρόνια της ζωής τους αντιμέτωπα με συνθήκες πραγματικού περιβάλλοντος (να “φάνε και λίγο χώμα” που λένε και οι παππούδες), τόσο πιο ευάλωτοι θα γινόμαστε από γενιά σε γενιά στις ασθένειες σαν είδος. Και θα πρέπει να κάνουμε δεκάδες εμβόλια, να πίνουμε συνθετικές βιταμίνες και πρόσθετα τροφών, να παίρνουμε φάρμακα, να καταναλώνουμε γιαούρτια με “prebiotics” (την εμπορική δηλαδή ονομασία που εφηύραν οι διαφημιστές για κάποια στελέχη μικροβίων, γιατί αν κάποιος πάει να πουλήσει “γιαούρτι με μικρόβια” όλοι οι παρανοϊκοί θα φρικάρουν)
