Η Amazon χρησιμοποιεί εξελιγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για να αντλεί αυτόματα προϊόντα από εξωτερικούς ιστότοπους και να τα διαθέτει προς πώληση στη δική της πλατφόρμα, χωρίς οι αρχικοί πωλητές να έχουν δώσει την απαραίτητη έγκριση για αυτή την ενέργεια.
Αυτή η αμφιλεγόμενη τακτική έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια σε μεγάλο αριθμό εμπόρων, οι οποίοι αισθάνονται ότι παραβιάζονται τα δικαιώματά τους και η επιχειρηματική τους αυτονομία.
Η εταιρεία δοκιμάζει από πέρυσι μια νέα λειτουργία με την ονομασία Shop Direct, η οποία επιτρέπει στους πελάτες να περιηγούνται και να βλέπουν προϊόντα που στην πραγματικότητα πωλούνται σε άλλους ιστότοπους.
Σε ορισμένα από αυτά τα προϊόντα εμφανίζεται το κουμπί “Buy for Me“, το οποίο, όταν πατηθεί, ενεργοποιεί ένα σύστημα AI που αναλαμβάνει να μεταβεί στο αρχικό ηλεκτρονικό κατάστημα και να ολοκληρώσει την αγορά εκ μέρους του χρήστη.
Η Amazon αντλεί αυτόματα όλες τις απαραίτητες πληροφορίες των προϊόντων, καθώς και τις τιμές τους, απευθείας από τις ιστοσελίδες των άλλων πωλητών χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση.
Η κεντρική ιδέα πίσω από αυτή την κίνηση είναι να μπορούν οι πελάτες να βρίσκουν οτιδήποτε ψάχνουν σε ένα μόνο μέρος, ακόμη και αν η ίδια η Amazon δεν διαθέτει το συγκεκριμένο προϊόν στις αποθήκες της.
Αν και αυτή η δυνατότητα φαντάζει εξαιρετικά βολική για τον τελικό καταναλωτή, οι ανεξάρτητοι καταστηματάρχες εκφράζουν την έντονη δυσαρέσκειά τους για τον τρόπο που χρησιμοποιούνται τα δεδομένα τους.
Προϊόντα που δεν υπάρχουν
Πολυάριθμα ηλεκτρονικά καταστήματα έχουν ήδη προχωρήσει σε καταγγελίες, αναφέροντας ότι τα προϊόντα τους εμφανίστηκαν στην Amazon χωρίς την άδειά τους, όπως επισημαίνουν διάφορα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.
Ορισμένοι έμποροι ανακάλυψαν το πρόβλημα μόνο όταν άρχισαν να λαμβάνουν παραγγελίες για είδη τα οποία δεν διέθεταν προς πώληση ή που δεν είχαν καν στον κατάλογό τους.
Άλλοι πωλητές παρατήρησαν έκπληκτοι ότι στην πλατφόρμα της Amazon εμφανίζονταν προϊόντα τα οποία είχαν εξαντληθεί εδώ και πολύ καιρό, αποδεικνύοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν ελέγχει πάντα σωστά τη διαθεσιμότητα.
Η Amazon ισχυρίζεται ότι τα καταστήματα μπορούν να εξαιρεθούν από τη διαδικασία στέλνοντας απλώς ένα e-mail, μετά το οποίο τα προϊόντα τους θα αφαιρεθούν άμεσα από την πλατφόρμα.
Ωστόσο, πολλοί χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζουν έντονα ότι η διαδικασία θα έπρεπε να λειτουργεί αντίστροφα, ζητώντας δηλαδή πρώτα τη συγκατάθεση των πωλητών πριν οικειοποιηθούν τα προϊόντα τους.
Η “Σκιώδης” οικονομία της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η κίνηση της Amazon με το Shop Direct δεν είναι απλώς μια νέα λειτουργία, αλλά το προάγγελος μιας τεράστιας αλλαγής στον τρόπο που λειτουργεί το ηλεκτρονικό εμπόριο, δημιουργώντας σοβαρά ηθικά και νομικά διλήμματα για το μέλλον της ψηφιακής αγοράς.
Στην ουσία, βλέπουμε τη μετάβαση από το παραδοσιακό μοντέλο αγορών σε αυτό που οι αναλυτές ονομάζουν “Agentic Commerce” (Εμπόριο μέσω Πρακτόρων), όπου η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, καταργώντας την άμεση επαφή του πελάτη με το κατάστημα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν είναι μόνο η πώληση προϊόντων χωρίς άδεια, αλλά η πλήρης απώλεια της ιδιοκτησίας της σχέσης με τον πελάτη (Customer Relationship Ownership).
Όταν η τεχνητή νοημοσύνη της Amazon πραγματοποιεί την αγορά, το κατάστημα βλέπει ως “πελάτη” την Amazon ή μια γενική διεύθυνση, χάνοντας πολύτιμα δεδομένα:
- Δεν μπορούν να κάνουν επαναληπτικό μάρκετινγκ (retargeting) στον πραγματικό αγοραστή, καθώς δεν έχουν τα στοιχεία του.
- Χάνεται η δυνατότητα εξυπηρέτησης πελατών μετά την πώληση, αφού ο αγοραστής νομίζει ότι αγόρασε από την Amazon.
- Αλλοιώνεται η εμπειρία της μάρκας (brand experience), καθώς το προϊόν φτάνει ως μια απρόσωπη συναλλαγή μέσω τρίτου.
Επιπλέον, υπάρχει ένα τεράστιο νομικό κενό όσον αφορά τη χρήση των δεδομένων των ιστοσελίδων (web scraping). Ενώ οι πληροφορίες τιμών είναι δημόσιες, η μαζική αντιγραφή καταλόγων και φωτογραφιών για εμπορική χρήση σε ανταγωνιστική πλατφόρμα ακροβατεί στα όρια της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν αυτή η πρακτική καθιερωθεί, θα οδηγήσει σε έναν “πόλεμο αλγορίθμων”. Τα ηλεκτρονικά καταστήματα θα αναγκαστούν να επενδύσουν σε ακριβά συστήματα ασφαλείας για να μπλοκάρουν τα bots της Amazon, ενώ η Amazon θα αναπτύσσει όλο και πιο έξυπνα bots που θα μιμούνται την ανθρώπινη συμπεριφορά για να παρακάμπτουν τα εμπόδια.
Τέλος, ελλοχεύει ο κίνδυνος της τιμολογιακής στρέβλωσης. Αν η Amazon ελέγχει τη διεπαφή, μπορεί θεωρητικά να εμφανίζει το προϊόν ενός ανταγωνιστή, αλλά να προτείνει δικά της παρόμοια προϊόντα (“Amazon Basics”) σε χαμηλότερη τιμή ακριβώς δίπλα, χρησιμοποιώντας τον κατάλογο του ανταγωνιστή ως δόλωμα για να κρατήσει τον πελάτη στο οικοσύστημά της.
Αυτό δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού που πιθανότατα θα απασχολήσουν τις ρυθμιστικές αρχές σε Ευρώπη και Αμερική τα επόμενα χρόνια.
