Πληροφορίες για τις τέσσερις εποχές του χρόνου

Πληροφορίες για τις τέσσερις εποχές του χρόνου

Χειμώνας

Ο Χειμώνας είναι άτυπα ο πρώτος στη σειρά από τις τέσσερις εποχές του έτους (αν υποθέσουμε ότι ο πρώτος μήνας του ημερολογιακού μας έτους είναι ο Ιανουάριος). Είναι η εποχή που επικρατεί το περισσότερο κρύο σε αντίθεση με το καλοκαίρι. Ο χειμώνας περιλαμβάνει τους μήνες Δεκέμβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο. Κατά την αστρονομία, ο χειμώνας αρχίζει στις 21 Δεκεμβρίου όταν ο ήλιος περνάει το χειμερινό ηλιοστάσιο και τελειώνει στις 20 Μαρτίου όταν περνάει από το εαρινό ηλιοστάσιο.

Στην περίοδο του χειμώνα η γη βρίσκεται πιο κοντά στον ήλιο, όμως οι ακτίνες του πέφτουν πλάγια στη Γη και γι’ αυτό τον καθιστά αρκετά κρύο.

Το χειμώνα η μέση ατμοσφαιρική πίεση είναι μεγαλύτερη, αλλά η θερμοκρασία είναι μικρότερη από κάθε άλλη εποχή. Το μεγαλύτερο κρύο το κάνει συνήθως τον Ιανουάριο, αλλά οι ψυχρές μέρες διακόπτονται από τις ηλιόλουστες αλκυονίδες ημέρες οπότε ο καιρός γίνεται γλυκός.

Ο χειμώνας παρουσιάζει διακυμάνσεις στα διάφορα μέρη της γης. Όσο προχωρούμε προς τους πόλους ο χειμώνας γίνεται πιο βαρύς και κοντά στους πόλους έχει μεγαλύτερη διάρκεια. Στις χώρες του Ισημερινού δεν ξεχωρίζει σαν ιδιαίτερη εποχή. Αλλά και στην Ελλάδα ο χειμώνας παρουσιάζει διαφορές. Είναι ψυχρός με χιόνια, χαλάζι και βροχές στα ορεινά μέρη και στο εσωτερικό της χώρας, ενώ είναι γλυκός με πολλές βροχές στα παράλια μέρη και στα νησιά, γιατί εκεί επιδρά η θάλασσα.

Ο χειμώνας φέρνει μεταβολές στη φύση και στον άνθρωπο. Τα φυλλοβόλα δέντρα ρίχνουν τα φύλλα τους και μένουν γυμνά. Τα μονοετή φυτά παύουν να υπάρχουν και τα πολυετή σταματούν την ανάπτυξή τους.

Παρόλη όμως τη φαινομενική ηρεμία, η φύση προετοιμάζεται και περιμένει την άνοιξη για να δείξει την ανάπτυξή της. Οι γεωργοί οργώνουν τα χωράφια και τα τακτοποιούν για να φυτέψουν την άνοιξη. Οι κτηνοτρόφοι κατεβάζουν τα κοπάδια τους στα χειμαδιά, στους κάμπους. Οι άνθρωποι προετοιμάζουν τη θέρμανσή τους για τα σπίτια και ντύνονται με πιο ζεστά ρούχα για να μην κρυώνουν. Αναγκάζονται να μένουν πιο πολλές ώρες στο σπίτι, αλλά τη μονοτονία του χειμώνα τη διακόπτουν πολλές γιορτές, όπως τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και οι Απόκριες. Τέλος το χειμώνα, εξαιτίας του μεγάλου κρύου, σκοτώνονται πολλά μικρόβια και διάφορα βλαβερά ζιζάνια.

Άνοιξη

Η Άνοιξη είναι άτυπα η δεύτερη στη σειρά από τις τέσσερις εποχές του χρόνου. Περιλαμβάνει τους μήνες Μάρτη, Απρίλη, Μάη. Είναι η καλύτερη και ωραιότερη εποχή, γιατί με τον ερχομό της ξαναγεννιέται η ζωή που πεθαίνει, κατά κάποιο τρόπο, το χειμώνα. Τη φτώχεια, το κρύο και τη μιζέρια του χειμώνα, διαδέχεται το άνοιγμα του καιρού, (γι’ αυτό και άνοιξη), το “άνοιγμα των δέντρων”, ξαναρχίζει η κίνηση, η φύση οργιάζει, η ατμόσφαιρα ζεσταίνεται.

Με λίγα λόγια μια ανάσταση πραγματοποιείται σε όλες τις εκδηλώσεις της φύσης και της ζωής. Γι’ αυτό και άνοιξη είναι η περισσότερο τραγουδημένη εποχή απ’ όλους τους λαούς που γνώρισαν έστω και για λίγο καιρό την ευεργετική της ύπαρξη.

Η λαϊκή μούσα σ’ όλο τον κόσμο αφιέρωσε αθάνατα δημιουργήματα σ’ αυτήν την περίοδο του έτους, έφτιαξε τους δικούς της μύθους γύρω από την παρουσία της, που ζωντάνεψαν μέσα από την ποίηση και τη μουσική.

Ιδιαίτερα τιμήθηκε η άνοιξη από κείνους τους λαούς που έχουν πολύ βαρύ χειμώνα και που ο ερχομός της άνοιξης είναι πραγματικά μια ανάσταση. Στους λαούς της βόρειας Ευρώπης (Σκανδιναβία, Ρωσία) η άνοιξη, συνήθως παρουσιάζεται σαν κόρη του χειμώνα και της φύσης, που, κάθε φορά, τον ίδιο καιρό δίνει σκληρή μάχη με τον κακό άντρα της, προσπαθώντας να του αποσπάσει την όμορφη θυγατέρα τους και να τη βγάλει στο φως και στη ζωή.

Αλλά και σε κείνες τις χώρες, που ο χειμώνας δεν είναι πολύ βαρύς, η άνοιξη κατέχει ιδιαίτερη θέση ανάμεσα στις εποχές.

Στην Ελλάδα επίσης η λαϊκή μούσα συχνοτραγούδησε την άνοιξη και τις ομορφιές της. Πολλοί νεότεροι ποιητές της εμπνεύστηκαν απ’ αυτήν και την ύμνησαν στα έργα τους. Ένας απ’ αυτούς, ο Χριστοβασίλης, τη χαιρετά ως εξής:

Γεια σου χαρά σου, άνοιξη,
χιλιοχαριτωμένη,
βασίλισσα των εποχών και
καύχημα του πλάστη,
ας ήταν δώδεκα φορές
ναρχόσουνα το χρόνο.

Και όχι μόνο οι Έλληνες, αλλά και πολλοί ξένοι γνωστοί λογοτέχνες αφιέρωσαν αρκετά από τα δημιουργήματά τους στην άνοιξη. Χαρακτηρίζοντάς την ο Τέννυσον έλεγε ότι είναι “η παιδική ηλικία του έτους, δηλ. η ζωή, το μέλλον, η χαρά, η ανεμελιά, η ομορφιά, η δροσιά κι ότι άλλο συνοδεύει την παιδική ανθρώπινη ηλικία”. Και ο Τορώ γράφει: “Η άνοιξη είναι μια φυσική ανάσταση, είναι η υλοποιημένη ιδέα της αθανασίας”. Ο γνωστός Γερμανός ποιητής του περασμένου αιώνα, ο Γκαίτε, την είπε “πανηγύρι της φύσης”.

Μα εκτός από τους λογοτέχνες, την εποχή αυτή ύμνησαν μέσα από τα έργα τους αρκετοί ζωγράφοι: ο Τορ, ο Μιλλέ, ο Μπαίκλιν. Η γνωστότερη όμως “Άνοιξη” είναι εκείνη του Ιταλού ζωγράφου της Αναγέννησης του Μποτιτσέλι, όπου παρουσιάζει την Άνοιξη σαν μια υπέροχη γυναίκα ανάμεσα σε μια φύση γεμάτη από ζωή και λουλούδια.

Όμως η αναφορά στην άνοιξη γινόταν από τους Έλληνες και όταν αυτοί ήθελαν να χαρακτηρίσουν ένα μεγάλο, ευχάριστο, εθνικό γεγονός.

Επικράτησε τώρα αυτό, στην περίοδο των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων που διεξήγαγε ο λαός μας ενάντια στην Οθωμανική αυτοκρατορία.

Σαν την άνοιξη φανταζόντουσαν τη στιγμή που θα ‘ρχόταν και που θάταν η στιγμή της απελευθέρωσης, η στιγμή της Ανάστασης του Έθνους. Ιδίως η κλεφτουριά μας πολύ τραγούδησε αυτή την Άνοιξη της φύσης και του Γένους. Εξάλλου ήταν η μοναδική εποχή του χρόνου που τους διευκόλυνε στη δύσκολη ζωή που περνούσαν στα βουνά. Κι όταν το κίνημα ενάντια στους Τούρκους φούντωσε περίμεναν, ετοίμαζαν εκείνη την Άνοιξη που θα ‘ταν και η αποφασιστική στον αγώνα τους.

Ακόμ’ αυτή την άνοιξη, ραγιάδες, ραγιάδες τούτο το καλοκαίρι…
τραγουδούσαν περιμένοντας τη νίκη.

Εξάλλου υπάρχουν πολλές ελληνικές παροιμίες με θέμα τους την άνοιξη, όπως: “το χελιδόνι δε φέρνει πάντα την άνοιξη”, “ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη”, “άλλο δε με εμάρανε, της άνοιξης το κρύο” κ.ά.

Καλοκαίρι

Το καλοκαίρι είναι άτυπα η τρίτη στη σειρά από τις τέσσερις εποχές του χρόνου, η περίοδος που, για το βόρειο ημισφαίριο, διαρκεί από το θερινό ηλιοστάσιο, γύρω στις 22 Ιουνίου μέχρι τη φθινοπωρινή ισημερία, γύρω στις 23 Σεπτεμβρίου.

Ο λαός μας ονομάζει την εποχή αυτή και καλοκαίρι, εξαιτίας του πραγματικά καλού καιρού που επικρατεί κατά τη χρονική διάρκεια της εποχής. Όπως όλες οι εποχές, το καλοκαίρι διαρκεί ημερολογιακά 3 μήνες, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, στην πραγματικότητα όμως πολλές φορές και ο Μάιος και ο Σεπτέμβριος αποτελούν τμήμα του.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, οι ακτίνες του ήλιου, που βρίσκεται βόρεια από τον ισημερινό, πέφτουν σχεδόν κάθετα στο τμήμα αυτό της γης, ενώ ο ήλιος ανατέλλει νωρίτερα και δύει αργότερα, με αποτέλεσμα να γίνεται το καλοκαίρι η θερμότερη περίοδος του έτους.

Η εποχή χαρακτηρίζεται από άνοδο της θερμοκρασίας στα ψηλότερα επίπεδα του χρόνου και από την αύξηση της διάρκειας της ημέρας, σχετικά με τη διάρκεια της νύκτας. Η μεγαλύτερη μέρα του χρόνου παρατηρείται στις 21 Ιουνίου κάθε έτους.

Μετά την ανθοφορία της άνοιξης το καλοκαίρι θεωρείται η εποχή της συγκομιδής των καρπών. Οι δύο πρώτοι μήνες του, ο Ιούνιος κι ο Ιούλιος, ονομάζονται θεριστής και αλωνάρης αντίστοιχα, ονόματα που πήραν από το μάζεμα και το αλώνισμα των σιτηρών.

Γενικά, η μεγαλύτερη θερμότητα παρατηρείται τον Αύγουστο. Η επίδραση των ηλιακών ακτίνων είναι για πολύ χρόνο αισθητή πάνω στη γη και οι άνεμοι που πνέουν από το βορρά γίνονται ηπιότεροι, επειδή η θερμοκρασία μετριάζεται στις πολικές περιοχές από το λιώσιμο των πάγων. Στο νότιο ημισφαίριο, το καλοκαίρι διαρκεί από το ηλιοστάσιο του Δεκέμβρη μέχρι την ισημερία του Μάρτη.

Από την άποψη των κλιματολογικών συνθηκών, το καλοκαίρι χαρακτηρίζεται από μια συνεχή σχεδόν καλοκαιρία με λίγες, αλλά δυνατές, βροχές. Στην αρχή και στο τέλος του παρατηρούνται και τα φαινόμενα της χαλαζόπτωσης.

Είναι ευνόητο ότι όλες οι περιοχές της γης δεν έχουν καλοκαίρι την ίδια εποχή. Κι αυτό συμβαίνει γιατί, εξαιτίας του στρογγυλού σχήματος της γης και της περιφοράς του ήλιου γύρω απ’ αυτή, δεν είναι δυνατό ο ήλιος να φωτίζει ταυτόχρονα όλη την επιφάνειά της. Άλλοτε βρίσκεται πιο κοντά σ’ ένα τμήμα της επιφάνειας της γης άλλοτε σ’ ένα άλλο.

Τα χαρακτηριστικά της εποχής ισχύουν στο β’ ημισφαίριο. Στο νότιο παρουσιάζονται κατά την εποχή του χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι τους έχει χειμωνιάτικα χαρακτηριστικά.

Φθινόπωρο

Το Φθινόπωρο είναι άτυπα η τέταρτη στη σειρά από τις τέσσερις εποχές του χρόνου, ανάμεσα στο καλοκαίρι και το χειμώνα. Το αστρονομικό φθινόπωρο, διαρκεί 89 ημέρες και 19 ώρες κατά μέσο όρο, από 23 Σεπτέμβρη μέχρι 22 Δεκέμβρη. Το ημερολογιακό και μετεωρολογικό φθινόπωρο, αρχίζει από τη 1 Σεπτέμβρη και τελειώνει στις 30 Νοέμβρη, χρονική περίοδο που περιέχει τους μήνες Σεπτέμβρη, Οκτώβρη και Νοέμβρη.

Στην αρχαία ελληνική γλώσσα συναντάμε και την ονομασία “μετόπωρον”. Η ονομασία σημαίνει τη χρονική περίοδο που ελαττώνονται (φθίνουν) οι οπώρες (φρούτα). Στην περίοδο του φθινόπωρο αρχίζει σιγά – σιγά να πέφτει (ελαττώνεται) η θερμοκρασία στην ατμόσφαιρα και να αυξαίνει η υγρασία και αρχίζουν οι βροχοπτώσεις. Στην ίδια περίοδο αρχίζει το όργωμα των χωραφιών και η σπορά των δημητριακών και άλλων γεωργικών ειδών.

Στις εικαστικές τέχνες (κυρίως στη ζωγραφική) η εποχή του φθινοπώρου παριστάνεται με μορφή ώριμης γυναίκας ανάμεσα σε διάφορα φρούτα. Κυριότερα έργα: αναφέρονται ανάγλυφο των Μπουσαρντόν σε βρύση στο Παρίσι (οδός Γκρενόμπλ), πίνακας του Πραντόν, αλληγορικός πίνακας το Πονσέν στο Λούβρο κ.ά.

Στην ποίηση έχει, όπως και όλες οι άλλες εποχές, υμνηθεί το φθινοπώρου καθώς και στη μουσική συναντάμε συνθέσεις για το φθινόπωρο. Η ψευτορομαντική ποίηση κάνοντας αντίθεση ανάμεσα στην άνοιξη, που στην ηλικία του ανθρώπου αντιστοιχεί στη νεότητα, και στο φθινόπωρο, που αντιστοιχεί στην έναρξη των γηρατειών, και θέλοντας να παρουσιάσει τη ζωή των απογοητευμένων ανθρώπων, ιδιαίτερα νέων κοριτσιών, δίχως νεότητα και τις χαρές της, συμβολίζει τη ζωή τους με συνεχές φθινόπωρο. Είναι γνωστή η φράση του “ρομαντικού” μας ποιητή, για την περίπτωση αυτή, “με είκοσι φθινόπωρα και άνοιξιν καμμίαν”.