Ρώμη: Πληροφορίες και διάφορα ιστορικά στοιχεία

Ρώμη: Πληροφορίες και διάφορα ιστορικά στοιχεία

Η Ρώμη είναι η πρωτεύουσα της Ιταλίας, και παράλληλα μία από τις πιο γνωστές και ξακουστές πόλεις σε ολόκληρη την υφήλιο, με πλούσια αρχαία ιστορία. Οι αρχαίοι την ονόμασαν “επιτομή της οικουμένης” και “ουρανόπολη”. Η δόξα της, σαν στρατιωτικού, πολιτικού, διοικητικού και πνευματικού κέντρου, εξαπλώθηκε στα πέρατα του κόσμου και σήμερα συγκεντρώνει χιλιάδες επισκέπτες, που φτάνουν σ’ αυτή με σκοπό να ζήσουν, έστω και λίγο, από κοντά αυτό το ιδιαίτερο πνεύμα της πόλης και για να θαυμάσουν τα άπειρα και αξιόλογα ιστορικά της μνημεία.

Γεωγραφική θέση

Ο πληθυσμός της σήμερα φτάνει τα 2.985.000 κατοίκους. Είναι ιδιαίτερα γραφική, έτσι όπως είναι κτισμένη πάνω στους εφτά λόφους κυρίως και στα γύρω από αυτούς υψωματάκια. Την ομορφιά αυτή συμπληρώνει το ποτάμι της Ρώμης, ο γνωστός κι από την αρχαιότητα Τίβερης, που στις όχθες του απλώνεται η τεράστια πόλη. Δεκαπέντε μεγάλες γέφυρες ενώνουν τη μια μεριά της Ρώμης με την άλλη. Η πιο παλιά απ’ αυτές είναι του Άγιου Αγγέλου.

Ρυμοτομία

Η ρυμοτομία της Ρώμης είναι έτσι κανονισμένη που όλες σχεδόν οι κεντρικές οδοί καταλήγουν στο κέντρο της πόλης, στο λόφο του Καπιτωλίου, όπου βρίσκεται και το γνωστό Καπιτώλιο. Υπάρχουν πάρα πολλές πλατείες, που οι περισσότερες λίγο πολύ έχουν μια κάποια ιστορία. Μερικές από αυτές είναι: η πλατεία του Άγιου Πέτρου, που πήρε τ’ όνομά της από τον περίφημο ναό του Άγιου Πέτρου, που βρίσκεται εκεί. Η πλατεία του Καπιτώλιου, με το έφιππο άγαλμα του Μάρκου Αυρήλιου, η Πιάτσα Βενέτσια, μπροστά απ’ το βενετσιάνικο ανάκτορο, η πλατεία Μόντε Τσιτόριο, με το κοινοβούλιο της Ιταλικής Δημοκρατίας. Πυκνότατες είναι οι συγκοινωνίες, που εξυπηρετούν το εσωτερικό της πόλης καθώς και τα περίχωρά της, που πολλά από αυτά φημίζονται για την ομορφιά τους και είναι τόποι παραθερισμού.

Το αεροδρόμιο της Ρώμης είναι από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης και τα κεντρικότερα. Διατίθεται όχι μόνο για τις εσωτερικές και ευρωπαϊκές πτήσεις αλλά και για υπερπόντιες.

Οικονομία

Αυτόνομη βιομηχανική ανάπτυξη, η ίδια η Ρώμη δεν έχει. Η βιομηχανία της Ιταλίας αναπτύσσεται στις άλλες της περιοχές. Αυτό ίσως γίνεται για να διατηρήσει η πόλη το χαρακτήρα της. Ωστόσο, σημαντικά έχει εξελιχτεί η βιοτεχνία και η χειροτεχνία της. Ιδιαίτερη θέση κατέχουν οι εκδοτικές επιχειρήσεις και η τυπογραφία. Παράλληλα ανθούν η υαλουργία, η τσιγκογραφία, η χαρτοποιία και οι καλές τέχνες, στο επίπεδο της χειροτεχνίας, όπως τα μωσαϊκά, η γλυπτική, η βιβλιοδεσία, η χρυσοχοΐα, η κατεργασία του μαρμάρου, η κατασκευή καλλιτεχνημάτων κάθε είδους και οι λαϊκές τέχνες. Στη Ρώμη βρίσκεται το ευρωπαϊκό κέντρο κινηματογράφου, η Τσινετσιτά, που έδωσε και δίνει διάσημους καλλιτέχνες – ηθοποιούς και είναι εφάμιλλη του αμερικάνικου Χόλλυγουντ.

Επιστήμη

Πνευματικό κέντρο από τα αρχαία χρόνια, η Ρώμη συνεχίζει να κρατά τα πρωτεία σ’ αυτόν τον τομέα, σε σχέση με τις άλλες ιταλικές πόλεις και με αρκετές πρωτεύουσες της Ευρώπης. Έχει πανεπιστήμιο, που είναι από τα παλιότερα (κτίστηκε το 1303) όπου φοιτούν σήμερα όχι μόνο Ιταλοί αλλά και πολλοί φοιτητές από τις γειτονικές χώρες, όπως Ελλάδα, Ισπανία και μερικές Αραβικές χώρες. Επίσης λειτουργούν μια σειρά από ανώτατες σχολές, όπως των αρχιτεκτόνων, των καλών τεχνών, η εμπορική σχολή κ.ά. Αρκετά είναι τα ινστιτούτα της, από τα οποία κυριότερα είναι το ιστορικό, αρχαιολογικό, γεωλογικό, μετεωρολογικό. Πολλές ξένες χώρες έχουν εδώ διάφορα αρχαιολογικά ινστιτούτα, όπως η Ολλανδία, Σουηδία, Βέλγιο κ.α.

Τέχνη

Αξιόλογα είναι τα μουσεία της Ρώμης, του Βατικανού, του Λατερανού κ.ά. Στις δύο εθνικές πινακοθήκες, ο επισκέπτης μπορεί ν’ απολαύσει έργα γνωστών ζωγράφων, παλιών και σύγχρονων. H Ρώμη είναι ίσως η μοναδική πόλη στον κόσμο που συγκεντρώνει τόσο μεγάλο αριθμό ιστορικών και καλλιτεχνικών μνημείων. Και θα έχει δίκιο αυτός που θα πει ότι όλη η πόλη είναι ένα μουσείο, που για τη διατήρησή του φρόντισαν όλοι οι μέχρι τώρα κυβερνήτες της, φρόντισε ο ίδιος ο λαός της, οι καλλιτέχνες της. Σε ελάχιστο βαθμό η “Αιώνια Πόλη” καταστράφηκε απ’ τους κάθε φορά καταχτητές της, λίγο την έβλαψαν οι πόλεμοι και κάθε ιστορική περίοδος, ακόμα κι απ’ τις πιο παλιές, άφησε αρκετά δείγματα του πολιτισμού και του γενικού πνεύματος της.

Οι πιο διαπρεπείς καλλιτέχνες του κόσμου έφτασαν στη Ρώμη και οι πιο πολλοί μπήκαν στην υπηρεσία της. Επιστράτευσαν όλο το ταλέντο τους για να ομορφήνουν ακόμα περισσότερο τη λαμπρή αυτή πρωτεύουσα της οικουμένης. Και τη στόλισαν με ανάκτορα, αγάλματα, μουσεία, με αρχιτεκτονικό αριστουργήματα, θέατρα, σιντριβάνια, εκκλησίες, ζωγραφιές, αψίδες κ.ά.

Πρώτοι άρχισαν να φροντίζουν για το στόλισμα και τη μεγαλοπρέπεια της Ρώμης οι αυτοκράτορές της αρχίζοντας από τον Σύλλα, που, μετά από δική του επιθυμία και διαταγή, κτίστηκαν μεγάλα μαρμάρινα ανάκτορα κι άλλα κτίρια. Στη συνέχεια, το παράδειγμά του ακολούθησαν οι άλλοι αυτοκράτορες: Ο Πομπήιος, ο Ιούλιος Καίσαρας και ο Αύγουστος, που τον ονόμασαν “μεγάλο οικοδόμο της Ρώμης”, για την ιδιαίτερη φροντίδα που έδειξε για τη Ρώμη. Στην εποχή του έγιναν αρκετά αρχιτεκτονικά, οδικά και κοινωφελή έργα. Αναστηλώθηκαν παλιοί ναοί, φτιάχτηκαν καινούριοι, ανοίχτηκαν δρόμοι, δημιουργήθηκαν υπέροχα πάρκα και πλατείες, στήθηκε το κρηπίδωμα του Τίβερη.

Τα κυριότερα αρχαιολογικά της μνημεία από την αρχαία εποχή είναι: το Πάνθεον, οι διάφορες αψίδες που έστηναν οι νικητές στρατηγοί και αυτοκράτορες, το Κολοσσαίο, το φρούριο του Άγιου Αγγέλου, τα ερείπια των διάφορων αγορών, όπως αυτό του Forum, των ναών (των Εστιάδων Παρθένων), των ιπποδρόμων (Μαξεντίου), τα απομεινάρια της Αππίας οδού κ.ά.

Άλλα αριστουργήματα χάρισαν στη Ρώμη, όχι μόνο η αρχαιότητα αλλά και οι μετέπειτα εποχές, όπως η μεσαιωνική κι η Αναγέννηση. Στη διάρκεια αυτών των χρόνων δημιουργήθηκε πλήθος από εκκλησίες, που στολίστηκαν εσωτερικά απ’ τους διασημότερους καλλιτέχνες της Ιταλίας, όπως ήταν οι: Μιχαήλ Άγγελος, Λεονάρντο ντα Βίντσι, Ραφαήλ, Μπραμάντε κλπ..

Μερικά τέτοια μνημεία είναι: ο ναός του Άγιου Πέτρου (ο μεγαλύτερος ναός της χριστιανοσύνης), ο ναός του Άγιου Παύλου, η Παναγία η Αρχαία, η καθεδρική εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Λατερανού, ο ναός των Τεσσάρων Εσταυρωμένων κ.ά.

Ιστορία

Η ίδρυση της Ρώμης δεν είναι εξακριβωμένη. Υπάρχει όμως μια γνωστή παράδοση, που λέει ότι η ιέρεια Ρέα Σύλβια απέκτησε απ’ τον Άρη δύο γιους, το Ρέμο και το Ρωμύλο, που, μετά από διαταγή του Αμούλιου, ρίχτηκαν – κλεισμένοι σ’ ένα καλάθι – στον Τίβερη. Το ρεύμα του ποταμού έβγαλε τα δυο μωρά σε μια όχθη. Εκεί τα βρήκε μια λύκαινα, που έπαιξε το ρόλο πραγματικής μητέρας γι’ αυτά, παρέχοντάς τους το γάλα της.

Όταν τα δυο αδέλφια μεγάλωσαν, αποφάσισαν να κτίσουν μια πόλη, στο σημείο εκείνο του Τίβερη που τους βρήκε η λύκαινα. Έτσι χτίστηκε η Ρώμη, που πήρε το όνομα από τον ένα από τα δύο αδέλφια, το Ρωμύλο.

Αυτά έγιναν σύμφωνα με την παράδοση, που φαίνεται όχι και τόσο αξιόπιστη. Κάποιο λατινικό κείμενο λέει πως η Ρώμη υπήρχε πριν ακόμη από το Ρωμύλο.

Ιστορικά γνωστό είναι πως η Ρώμη κτίστηκε το 754 π.Χ. από τους Λατίνους και σύντομα καταλήφθηκε από τους Ετρούσκους, που κάτω από τη διοίκησή τους, άρχισε να αναπτύσσεται. Μετατράπηκε σε κανονική πόλη, με φρούρια, κτίρια μεγάλα, δρόμους κλπ..

Την εποχή αυτή γίνονται πολλές επιθέσεις ενάντια στη Ρώμη που αρχίζει να εξασθενεί. Αυτό δημιουργεί εσωτερικές αντιθέσεις ανάμεσα στους ευγενείς, δηλαδή τους πατρικίους, και τους πληβείους (τεχνίτες, έμποροι και φτωχά στρώματα). Μετά από πολλές πιέσεις, οι πληβείοι κατάφεραν ν’ αποκτήσουν μερικά δικαιώματα και μετά από κάποια προσωρινή συμφωνία, που επιτεύχθηκε ανάμεσα στις δύο αντιμαχόμενες τάξεις, η Ρώμη άρχισε σιγά-σιγά ν’ απλώνει την κυριαρχία της στις γύρω περιοχές.

Το 396 π.Χ. καταλήφθηκαν από τους Ρωμαίους τα Βήια, σημαντική πόλη των Ετρούσκων. Ο στρατός τους αυξήθηκε, οργανώθηκε, δυνάμωσε και ξεκίνησε καινούριο πόλεμο εναντίον των Σαμνιτών. Ο πόλεμος αυτός κράτησε από το 343 μέχρι το 290 π.Χ. και τέλειωσε με νίκη των Ρωμαίων. Το ρωμαϊκό έδαφος επεκτάθηκε μέχρι τη Σαβίνη και το Πικήνο, τις ακτές της Αδριατικής και τον Τάραντα στα νότια.

Ήδη, ολόκληρη η Ιταλική Χερσόνησος έχει μπει κάτω από την κυριαρχία της Ρώμης, που τώρα μεγαλώνουν οι βλέψεις της προς την Ευρώπη και την Ασία. Οι Καρχηδονιακοί πόλεμοι τέλειωσαν με όφελος δικό της και σε λίγο ακολούθησε η υποταγή ολόκληρης της Μεσογείου στην παντοδύναμη πόλη.

Η εξάπλωση της δύναμης στο εξωτερικό δημιουργεί ανάγκη επίλυσης των εσωτερικών πολιτικών και οργανωτικών θεμάτων. Βέβαια η επίλυση αυτή δεν μπορεί να γίνει εύκολα. Ξαναφουντώνουν οι πολιτικές διαμάχες. Χαρακτηριστική έκφρασή τους είναι η πάλη των Γράκχων για αγροτικές μεταρρυθμίσεις και ο εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στο Σύλλα και το Γάιο Μάριο, καθώς και μια σειρά από εξεγέρσεις, που γίνονται και στην ίδια τη Ρώμη και στις αποικίες της.

Το 63 π.Χ. καταστέλλεται η συνωμοσία του Κατιλίνα και μετά από λίγο έρχεται η ανακήρυξη της Τριανδρίας, με τους Πομπήιο, Κράσσο και Καίσαρα, που ενώνονται για να εξουσιάσουν τον κόσμο. Η συνεργασία τους δεν κράτησε πολύ. Άλλος εμφύλιος φουντώνει μεταξύ των τριών τώρα και καταλήγει στη δολοφονία του Καίσαρα.

Η ιστορία της Ρώμης είναι άμεσα δεμένη με τη γενικότερη ιστορία ολόκληρης της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, της οποίας υπήρξε ψυχή πολιτική, οργανωτική και πνευματική. Ο Οκταβιανός ανακηρύσσεται Αύγουστος και το ρωμαϊκό κράτος αυτοκρατορία. Αυτή την εποχή, η Ρώμη αποκτά τεράστια οικονομική, εμπορική και πολιτική ανάπτυξη. Είναι το παγκόσμιο κέντρο και κρατά τα πρωτεία μέχρι τότε που μια καινούρια εποχή αρχίζει και καινούριες συνθήκες ανεβάζουν στο προσκήνιο και άλλη δύναμη, που στηρίζεται σ’ ένα άλλο κέντρο, στο Βυζάντιο.

Η πτώση της Ρώμης ήταν αναπόφευκτη και φυσιολογική απόρροια της γενικότερης κρίσης της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.