Sharing economy – οικονομία κοινής χρήσης, ποια η αξία της;

Sharing economy - οικονομία κοινής χρήσης, ποια η αξία της;

Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε αναλυτικά τι είναι το Sharing economy, ελληνιστί οικονομία κοινής χρήσης, και ποια είναι η αξία της. Και εν τέλει πως μπορούν να ωφεληθούν οι επιχειρήσεις, οι εταιρείες και γενικά ολόκληρη η κοινωνία μέσα από αυτό.

Πάμε να δούμε τι συμβαίνει.

Η οικονομία τύπου sharing economy δεν είναι κάτι καινούργιο, υπήρχε εδώ και πολλά χρόνια με διαφορετικές μορφές, απλά περνούσε απαρατήρητη γιατί δεν βρισκόταν στο επίκεντρο του οικονομικού ενδιαφέροντος, λόγω χαμηλής κερδοφορίας των συμμετεχόντων, όμως η ψηφιοποίηση αυτής της αγοράς επέτρεψε πραγματικά να ακμάσει και να ευδοκιμήσει σε τέτοιο βαθμό που ανάγκασε πολλούς τεχνολογικούς κολοσσούς παγκοσμίως να ασχοληθούν ενδελεχώς με τούτο τον τομέα, διότι πλέον αποδεικνύεται ότι είναι ιδιαίτερα προσοδοφόρος.

Όμως καθώς μεγαλώνει και εισβάλλει σε νέες αγορές, βιομηχανίες, και επαγγελματικούς τομείς, παρατηρείται ό,τι βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις, προφανώς γιατί χρόνο με το χρόνο οι καταστάσεις μεταλλάσσονται και τα εμπόδια πληθαίνουν επιτηδευμένα, κυρίως από τους πολέμιους της.

Ένα λαμπρό παράδειγμα είναι οι ταξιτζήδες που δείχνουν να βγαίνουν χαμένοι από εταιρείες όπως η Uber που θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους στο sharing economy, αφού μικραίνει όλο και περισσότερο το μερίδιο αγοράς που κατέχουν, και κάπως έτσι βλέπουμε να παραπονούνται με ακραίο τρόπο τα συμβατικά σωματεία ταξί, και ταυτόχρονα να προσπαθούν να βάλουν τρικλοποδιά στα σχέδια των εμπνευστών αυτού του μεγαλεπήβολου σχεδίου που αντικειμενικά δείχνει να αλλάζει προς το καλύτερο τον κόσμο μας, φυσικά με εξαίρεση ορισμένα παρατράγουδα που είναι φυσικό να γίνονται σε μία ελεύθερη οικονομία.

Ωστόσο μετά την πρόσφατη τολμηρή απόφαση του Department for Transport (Αρμόδια Αρχή Συγκοινωνιών της Μεγάλης Βρετανίας) που τελικά δεν έδωσε το πράσινο φως για να ανανεωθεί άδεια χρήσης της Uber στο Λονδίνο, πολλές από αυτές τις προκλήσεις καταλήγουν να μεγεθύνονται, λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης, μεταξύ κυβερνήσεων και εταιρειών, αφού καταπατούνται με κραυγαλέο τρόπο τα εργασιακά δικαιώματα, και κατά δεύτερο λόγο, μεταξύ χρηστών και πλατφορμών για διάφορες παρατυπίες.

Η εμπιστοσύνη είναι ζωτικής σημασίας για την κοινή οικονομία (sharing economy,) καθώς η πλειονότητα των εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε τούτο τον τομέα ζητούν από τους εργαζόμενους και τους επαγγελματίες να συνυπάρχουν υποχρεωτικά στο ίδιο συναφή με άλλους ανθρώπους, διαφορετικά δεν είναι ευπρόσδεκτοι στην πλατφόρμα  που τους δίνει ψωμί για να τρώνε.

Πως μπορούν λοιπόν οι πλατφόρμες τύπου οικονομίας κοινής χρήσης να εξασφαλίσουν ότι δημιουργούν εμπιστοσύνη στις κοινότητές τους; Είναι ένα ρητορικό ερώτημα που σηκώνει πολλή συζήτηση.

Μην ξεχνάμε πως η φιλοσοφία της Uber για την μεταφορά επιβατών μέσω οχημάτων κοινής χρήσης απέτυχε παταγωδώς στο Λονδίνο, και κατ’ επέκταση, αρκετοί ειδικοί προβαίνουν σε προσομοίωση αυτής της αποτυχίας με το sharing economy, αφού έχουν κοινές ρίζες, και προφανώς υπάρχουν υπόνοιες πως ένα τέτοιο επαγγελματικό μοτίβο δεν είναι εφικτό να καταστεί βιώσιμο, επειδή χωρίς αμφιβολία, υπάρχουν αρκετά συγκρουόμενα συμφέροντα, που αντί να εξαλειφθούν, πολλαπλασιάζονται με το πέρασμα των καιρών.

Οι πολλές πτυχές της εμπιστοσύνης και το sharing economy (οικονομία κοινής χρήσης)

Όταν μιλάμε για εμπιστοσύνη σε οποιαδήποτε εμπορική συναλλαγή, είναι σημαντικό να εξετάσουμε προσεκτικά και ενδελεχώς τις πολλές πτυχές της, και να βρούμε τα πιθανά ελαττωματικά σημεία, εξαλείφοντας τα. Εκτός από τις πιο απτές πτυχές, όπως η πρόληψη της απάτης, και η αξιοπιστία των υπηρεσιών, υπάρχουν και ορισμένα στοιχεία τα οποία είναι πιο δύσκολο να καθοριστούν.

Στην οικονομία κοινής χρήσης (sharing economy), όπου οι χρήστες συνήθως πραγματοποιούν συναλλαγές μέσω διαδικτύου, υπάρχουν επίσης πρόσθετες διαστάσεις που πρέπει να εξεταστούν. Επί της ουσίας, δεν πρέπει να στεκόμαστε μόνο στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον καταναλωτή, τον πάροχο υπηρεσιών και τους επενδυτές που ρίχνουν τα χρήματά τους σε αυτήν την επαγγελματική κατηγορία.

Οι πλατφόρμες οικονομίας κοινής χρήσης οφείλουν να διασφαλίζουν ότι υπάρχουν οι συνήθεις έλεγχοι και ισοζύγια για λειτουργήσει ομαλά αυτό το μοντέλο, όπως η επαλήθευση ταυτότητας των πελατών και η ασφαλής επεξεργασία πληρωμών. Υπάρχουν επίσης λιγότερο απτά στοιχεία τα οποία σχετίζονται κυρίως με τον τρόπο όπου ένας χρήστης αντιλαμβάνεται τις προθέσεις μιας εταιρείας, δηλαδή το εκάστοτε εμπορικό σήμα λειτουργεί μόνο για το συμφέρον του ή η τελικά προσθέτει αξία στην κοινωνία, και πιο συγκεκριμένα στον ίδιο τον πελάτη.

Αυτό ισχύει για όλες τις επιχειρήσεις, αλλά τείνει να είναι περισσότερο ένα ζήτημα που αφορά ιδίως μια εταιρεία στην εμβρυϊκή της φάση, και σε χαμηλότερο βαθμό σε μια που βιώνει υψηλή ανάπτυξη και έχει περισσότερους οικονομικούς πόρους να διαθέσει στο εγχείρημα της. Συνήθως οι νεοσύστατες επιχειρήσεις επικεντρώνονται αποκλειστικά και μόνο στην κερδοφορία και το χρήμα, κάτι που έχει ως αρνητικό πρόσημο να αποπροσανατολίζονται από το στόχο τους και να μειώνουν σταδιακά την ποιότητα των υπηρεσιών τους.

Για μια σχετικά νέα και άγνωστη πλατφόρμα, πρέπει πρώτα να χρειαστεί να οικοδομήσει κοινωνική απόδειξη πριν μπορέσει να κερδίσει την έλξη του κοινού, ενώ μια πλατφόρμα υψηλού προφίλ όπως η Uber θα είναι περισσότερο στο προσκήνιο και υπόκειται σε κανονιστικές πιέσεις των κρατικών αρχών.

Γιατί η εμπιστοσύνη είναι τόσο σημαντική για την οικονομία κοινής χρήσης;

Αντί να βλέπουμε την οικονομία κοινής χρήσης ως αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε, το βλέπουμε περισσότερο ως αλλαγή της συμπεριφοράς στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε την ιδιοκτησία. Οι προτεραιότητες των καταναλωτών αλλάζουν – η επιθυμία για κατοχή μειώνεται καθώς διευκολύνεται η ενοικίαση και η κατανομή των αυξήσεων.

Ωστόσο, αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς έρχεται με κάποια ανησυχία – πώς μπορούμε να εμπιστευθούμε αυτές τις νέες υπηρεσίες που μετατρέπουν τον τρόπο που αγοράζουμε και καταναλώνουμε ανάποδα; Συμβατικές επιχειρήσεις όπως ξενοδοχεία, ενοικιάσεις αυτοκινήτων έρχονται με εγγενές υπόβαθρο αξιοπιστίας και εξουσίας, ενώ τοποθεσίες όπως η Uber, η Airbnb και η easyCar Club έχουν περισσότερη ανησυχία για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.

Οι πλατφόρμες οικονομία κοινής χρήσης που δραστηριοποιούνται στο διαδίκτυο διαταράσσουν τους παραδοσιακούς παίκτες, όπως φερειπείν, οι ταξιτζήδες. Ωστόσο για να λέμε τα πράγματα με το όνομα τους, προσφέρουν άπλετη ευκολία και καλύτερη αξία στους συμμετέχοντες και τους stakeholders, και τυπικά εναπόκειται στην πλατφόρμα αν θα κατορθώσει να θέσει σε λειτουργία όσο το δυνατόν περισσότερες διασφαλίσεις και εγγυήσεις, ώστε οι χρήστες να αισθάνονται άνετα όταν θα συνεργάζονται με έναν άλλο χρήστη, συχνά ξένο.

Η εμπιστοσύνη είναι το νόμισμα της κοινής οικονομίας. Όσοι κερδίζουν σε αυτήν την οικονομία δεν είναι εκείνοι με τις καλύτερες τιμές ή τους μεγαλύτερους προϋπολογισμούς μάρκετινγκ – είναι αυτοί που θέτουν την εμπιστοσύνη στον πυρήνα του τι κάνουν.

Η οικοδόμηση αυτής της εμπιστοσύνης σε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα μπορεί να είναι σκληρή, αλλά η καλή καταγραφή των υπεύθυνων χρηστών – τόσο από πλευράς καταναλωτή όσο και από πλευράς παρόχου – θα εξασφαλίσει την επιτυχία της πλατφόρμας.

Ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους πρέπει να αντιμετωπίζεται ένας χρήστης είναι όταν εισέρχεται για πρώτη φορά στην πλατφόρμα και απαιτείται να κάνει εγγραφή και κατά συνέπεια να επαληθεύσει την ταυτότητά του, δηλαδή η καθιέρωση ταυτοποίησης ενός χρήστη είναι η φαιά ουσία, ούτως ώστε να επιτύχει η ηλεκτρονική πλατφόρμα, είτε μέσω ελέγχων ιστορικού, συνεντεύξεων με βίντεο ή ακόμη και τεχνολογίας αναγνώρισης προσώπου.

Πολλές εταιρείες Sharing economy χρησιμοποιούν λογαριασμούς κοινωνικών μέσων δικτύωσης για να επαληθεύσουν την ταυτότητα. Η δυνατότητα παρακολούθησης των ψηφιακών αποτυπώσεων σημαίνει ότι οι χρήστες είναι πιο αναγνωρίσιμοι και υπεύθυνοι στο διαδίκτυο, γεγονός που καθιστά κατά κάποιο τρόπο ασφαλέστερη τη συναλλαγή από κάποιον περιηγείται απλώς σε ένα φυσικό κατάστημα, καθώς οι ίδιοι οι χρήστες είναι υπεύθυνοι για την οικοδόμηση του δικού τους προφίλ.

Άλλες πλατφόρμες χρησιμοποιούν υπηρεσίες επαλήθευσης από τρίτους, για παράδειγμα, για τη διενέργεια ελέγχων διεύθυνσης και πιστοληπτικής διαβάθμισης ή για εταιρείες που μοιράζονται αυτοκίνητα, απαιτούν και ζητούν από τους αιτούντες να πραγματοποιήσουν μια σειρά ελέγχων των ασφαλιστικών βάσεων δεδομένων, οι οποίες χρησιμεύουν ως λεπτομερής επαλήθευση, όπως όλοι γνωρίζουμε ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες είναι αυστηρές στους ελέγχους, τουλάχιστον στο εξωτερικό.

Αρκεί η επαλήθευση ταυτότητας για να οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη στην οικονομία κοινής χρήσης;

Εξαρτάται πραγματικά από την πλατφόρμα – ειδικά δεδομένου ότι ορισμένες υπηρεσίες (όπως επιτρέπεται σε ένα ξένο να κάνει babysitting στο παιδί σας) απαιτούν πολύ περισσότερη εμπιστοσύνη από κάποιες άλλες (όπως επιτρέποντας σε έναν ξένο να δανειστεί τα έπιπλα του κήπου σας).

Υπάρχει μια ισορροπία που πρέπει να επιτευχθεί μεταξύ του εξορθολογισμού της εμπειρίας των χρηστών και της οικοδόμησης μηχανισμών εμπιστοσύνης για να κάνουν τους χρήστες να αισθάνονται ασφαλείς.

Αν η διαδικασία εγγραφής στην πλατφόρμα καταστεί υπερβολικά χρονοβόρα, αυστηρή και εξονυχιστική, πιθανόν οι περισσότεροι άνθρωποι θα την εγκαταλείψουν τη διαδικασία στη μέση.

Εν τούτοις, από την άλλη πλευρά, αν διαδικασία εγγραφής γίνει πολύ χαλαρή, τότε κανείς δεν θα πειστεί ότι προστατεύονται αποτελεσματικά τα μέλη της κοινότητας που συμμετέχουν στο εγχείρημα ως πελάτες, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων, και των κυβερνητικών φορέων που λαμβάνουν καθοριστικές μελλοντικές αποφάσεις για αυτόν τον τομέα.

Αρκετοί ειδικοί σε αυτή τη βιομηχανία θα ήθελαν να δουν ένα τυποποιημένο σύστημα αξιολόγησης που θα μεταφέρει τη φήμη του χρήστη από τη μια πλατφόρμα στην άλλη. Αυτό θα διευκολύνει τους ιστότοπους να επαληθεύουν τους χρήστες που βρίσκονται σε πολλαπλές πλατφόρμες,  εντοπίζοντας άμεσα τις παραβατικές συμπεριφορές, δίχως καθυστέρηση, και κατά συνέπεια, θα διατηρούν παράλληλα ασφαλή τα υπόλοιπα άτομα που ενοικιάζουν τις υπηρεσίες τους.

Φυσικά, η δημιουργία τέτοιων πολύπλοκων συστημάτων για να αξιοποιηθούν στο έπακρο οι απαραίτητες πληροφορίες ή έστω ένα μικρό σύνολο δεδομένων, έχει διαταράξει κατά το παρελθόν πολλές παραδοσιακές βιομηχανίες, όπως τα ξενοδοχεία και τα ταξί.

Το αρχικό σκεπτικό του κλάδου ήταν να εστιάσουν αποκλειστικά στις ποινές και τον αποκλεισμό των παραβατικών πελατών, και λιγότερο στα ουσιώδη πράγματα, κάτι που πολλές επιχειρήσεις άργησαν να το καταλάβουν με αρνητικό αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος. Και κάπως έτσι να είναι αδύνατο να καταστεί βιώσιμο αυτό το μοντέλο.

Ένα άλλο, επίσης σημαντικό ζήτημα είναι ό,τι βλέπουμε πολλά καταξιωμένα εμπορικά σήματα στην αυτοκινητοβιομηχανία να επιδιώκουν ενεργά να συμμετάσχουν στο χώρο διανομής αυτοκινήτων με τη μορφή sharing economy, μέσα από διάφορες συνεργασίες, αφού αντιλαμβάνονται ό,τι οι χρήστες θεωρούν πως γνωρίζουν καλύτερα το χώρο, τις ιδιομορφίες και τις ιδιοτροπίες του ως υπηρεσία CaaS και έχουν πιο ρεαλιστική προσέγγιση στην αστική κινητικότητα.

Όπως και σε κάθε άλλη βιομηχανία, όσο υψηλότερο είναι το ποσοστό συμμετοχής, τόσο περισσότερο αλλάζει το καταναλωτικό τοπίο, και κάπως έτσι μειώνονται οι παραλείψεις, τα λάθη και η απειλή της αποτυχίας. Αρκεί το μοντέλο εμπιστοσύνης και διαχείρισης των υπηρεσιών να εξελιχθεί μαζί τους. Οι πλατφόρμες οικονομίας κοινής χρήσης (Sharing economy) που λαμβάνουν σοβαρά υπόψη και ανταποκρίνονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, θα καταλήξουν τελικά στην κορυφή.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας