Στίβεν Φρίαρς: Άγγλος σκηνοθέτης με ιδιαιτερότητες

Η δεκαετία του ’80 ήταν ίσως η πιο αδιάφορη περίοδος στα χρόνια της κινηματογραφικής ιστορίας. Η μαζική παραγωγή των χλιαρών ταινιών που κατακλύζανε τις αίθουσες, δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να συγκριθεί με τα αριστουργήματα των προγενέστερων ’60s και ’70s. Οι ταινίες που κρατάμε παρακαταθήκη από την εποχή εκείνη φέρουν τις υπογραφές ανθρώπων που η διορατικότητα τους, τους επέτρεψε να διακρίνουν εγκαίρως την παροδικότητα του πράγματος και προκειμένου να μην παρασυρθούν στο χρονοντούλαπο, έδειξαν εμπιστοσύνη στο ένστικτο τους και αγνόησαν την μόδα.

Ένας από αυτούς είναι και ο 78χρονος σήμερα Στίβεν Φρίαρς (αγγλικά Stephen Frears). Απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Cambridge, πέρασε ένα διάστημα από το Royal Court Theatre του Λονδίνου, μέσω του οποίου ήρθε σε επαφή με μεγάλα ονόματα του χώρου, ανάμεσα τους και με τον πρωτοπόρο για την εποχή του Lindsay Anderson, που δικαίως πολλοί τον κατατάσσουν ανάμεσα στους εμπνευστές του βρετανικού free cinema. Αξίζει να σημειωθεί, ότι λίγο μετά την γνωριμία τους ο Frears μαθήτευσε δίπλα στον Anderson σαν βοηθός σκηνοθέτη στο “If”.

To “Gumshoe”, που βγήκε στις αγγλικές αίθουσες τον Δεκέμβρη του 1971, ήταν η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Stephen Frears για το σινεμά. Στην ταινία τον πρωταγωνιστικό ρόλο κρατούσε ο εξαιρετικός Albert Finney (Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές, Big Fish, Erin Brockovich κ.ά.). Το φιλμ δεν έκανε ακριβώς πάταγο αλλά δεν πέρασε και απαρατήρητο.

Οι επόμενες δύο ταινίες του, “Bloody Kids” και “The Hit”, δύσκολα θα «στέκονταν» μόνες τους, παρ’ όλα αυτά λειτούργησαν μάλλον σαν κράχτης για την περίοδο ’85 – ’88. “My Beautiful Laundrette” – που αρχικά κυκλοφόρησε σαν τηλεοπτική παραγωγή, “Prick Up Your Ears”, “Sammy and Rosie Get Laid”.

Ο Stephen Frears τολμάει να κάνει ένα βήμα παραπέρα και να αποκτήσει φωνή. Καυστικός, διαφορετικός πια, μιλάει δυνατά για θέματα που οι άλλοι συζητούν ακόμα χαμηλόφωνα. Στο στόχαστρο του η βρετανική κοινωνία, που μοιάζει να κρύβει στη ντουλάπα όσα την βασανίζουν, ενώ την ίδια στιγμή βουλιάζει κάτω από το βάρος της υποκρισίας που η ίδια καλλιεργεί.

Ακολουθεί το “Dangerous Liaisons”, ένα ακριβό φιλμ εποχής γεμάτο με ηθικά αδιέξοδα, παιχνίδια εξουσίας και έναν καταραμένο έρωτα ανάμεσα στον John Malkovich και την Michelle Pfeiffer. Το υπόλοιπο καστ απαρτίζεται από τον νεαρό τότε Keanu Reeves, την σχεδόν πρωτοεμφανιζόμενη Uma Thurman και την εξαιρετική Glenn Close στον ρόλο της μαρκησίας Isabelle de Merteuil. Η ταινία δεν θυμίζει και πολύ τον Stephen Frears των προηγούμενων χρόνων, παρ’ όλα αυτά – μπορεί και εξαιτίας αυτού – κερδίζει τρία βραβεία Όσκαρ.

Η συνέχεια θυμίζει πορεία από τρενάκι του λούνα – παρκ, ο Frears μοιάζει να έχει χάσει τον ρυθμό του με αποτέλεσμα μια καλή ταινία να την διαδέχονται δύο κακές. Ευχάριστα διαλλείματα αποτέλεσαν το “The Van”, το “Liam” και το “High Fidelity” που κι αυτό όμως δίχασε.

Υπάρχουν σκηνοθέτες τόσο χαρακτηριστικοί που τους αναγνωρίζεις από το πρώτο πλάνο μιας ταινίας. Υπάρχουν κι άλλοι που ακόμα κι όταν έχουν βρει το στυλ που τους ταιριάζει, για κάποιο λόγο το θεωρούν μεγαλύτερο ρίσκο να παραμείνουν σε αυτό και πληρώνοντας το τίμημα συνεχίζουν να πειραματίζονται. Ο Stephen Frears ανήκει σίγουρα στην δεύτερη κατηγορία. Όπως άλλωστε έχει δηλώσει και ο ίδιος… «Δεν περίμενα ποτέ ότι θα γίνω σκηνοθέτης. Όλα ήταν ένα υπέροχο ατύχημα!».

Φιλμογραφία

• 2010 Tamara Drewe (Η Επεισοδιακή Επιστροφή της Ταμάρα Ντρου)
• 2009 Chéri
• 2006 The Queen (Η Βασίλισσα)
• 2005 Mrs Henderson Presents (Η Κυρία Χέντερσον Παρουσιάζει)
• 2005 Dirty Pretty Things (Βρώμικα Όμορφα Πράγματα)
• 2000 Liam (Ο Μικρός Λίαμ)
• 2000 High Fidelity
• 1998 The Hi-Lo Country (Η Πόλη του Πάθους)
• 1996 The Van (Η Καντίνα)
• 1996 Mary Reilly (Μαίρη Ράιλι)
• 1992 Hero (Ήρωας Κατά Λάθος)
• 1990 The Grifters (Οι κλέφτες)
• 1998 Dangerous Liaisons (Επικίνδυνες Σχέσεις)
• 1987 Sammy and Rosie Get Laid (Ο Σάμι και η Ρόουζι Κάνουν Έρωτα)
• 1987 Prick Up Your Ears (Τεντώστε τ’ Αυτιά σας)
• 1985 My Beautiful Laundrette (Ωραίο μου Πλυντήριο)
• 1984 The Hit
• 1979 Bloody Kids
• 1971 Gumshoe