Οι προκλήσεις που προκύπτουν διαρκώς από την αλλαγή του κλίματος και των προκλήσεων της αειφόρου ανάπτυξης καθίστανται τα τελευταία χρόνια όλο και πιο εμφανείς, ιδίως για τα νησιά.
Ο νησιωτικός τους χαρακτήρας συνεπάγεται με ενεργειακή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τις εισαγωγές ενέργειας που συνεπάγονται επίσης με υψηλό κόστος διαβίωσης για τους κατοίκους.
Αντιμετωπίζοντας αυτές τις δυσκολίες, οι νησιωτικές κοινότητες επικεντρώνονται όλο και περισσότερο σε λύσεις καθαρής ενέργειας. Το χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση σχέδιο TILOS, έχει ως στόχο να καταστήσει την Τήλο το πρώτο νησί στη Μεσόγειο που θα τροφοδοτείται αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Αυτό το μικρό νησί στο Αιγαίο έχει έναν τοπικό πληθυσμό περίπου 500 ατόμων που υπερδιπλασιάζεται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, φυσικά λόγω του τουρισμού. Εντούτοις μέχρι τώρα στηρίζεται σε ορυκτά καύσιμα για την κάλυψη των ενεργειακών του αναγκών, όπως σχεδόν και όλες οι περιοχές της Ελλάδας.
Ο Τήλος δέχεται ηλεκτρική ενέργεια μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου από σταθμό παραγωγής ενέργειας από το κοντινό νησί της Κω. Ωστόσο, η υποθαλάσσια σύνδεση δεν είναι αξιόπιστη λόγω της συχνής εμφάνισης βλαβών και έχει ως αρνητικό αποτέλεσμα να προκαλούνται διακοπές ρεύματος.
Οι διακοπές αυτές επηρεάζουν όλες τις επιχειρήσεις στην Τήλο, όπου ο τουρισμός είναι η κύρια πηγή εσόδων. Ωστόσο όταν δημιουργούνται σοβαρές διακοπές ρεύματος, αναλαμβάνουν δράση οι ηλεκτρικές οικιακές γεννήτριες έκτακτης ανάγκης που ενεργοποιούνται χειροκίνητα, αυξάνοντας περαιτέρω το αποτύπωμα άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Αλλά αυτό θα αλλάξει με τη βοήθεια του χρηματοδοτούμενου έργου TILOS .
Σύμφωνα με μια πρόσφατη είδηση στην ιστοσελίδα του έργου, η κοινοπραξία ολοκλήρωσε το στάδιο της έναρξης του ολοκληρωμένου συστήματος αποθήκευσης ενέργειας στο νησί της Τήλου, που σηματοδοτεί την αρχή της δοκιμαστικής λειτουργίας του συστήματος. Ο κύριος στόχος του έργου είναι να αποδείξει τις δυνατότητες σε μία τοπική κοινωνία μικρής κλίμακας που θα αποθηκεύεται ρεύμα μέσω των μπαταριών, όπως και την εξυπηρέτηση ενός μικρού δικτύου νησιών που αλληλεπιδρά με ένα κύριο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας.
Υβριδικό σύστημα
Το πρωτότυπο υβριδικό σύστημα παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας αποτελείται από μια ανεμογεννήτρια μεσαίου μεγέθους 800 kW, ένα φωτοβολταϊκό πάρκο μικρής κλίμακας 160 kW και ένα σύστημα αποθήκευσης μπαταριών ισχύος 2,4 MWh. Εκτός από τον υβριδικό σταθμό παραγωγής ενέργειας, το έξυπνο σύστημα και οι συσκευές διαχείρισης από πλευράς ζήτησης συμβάλλουν επίσης στο όραμα του έργου να επιτευχθεί η υψηλότερη δυνατή ηλεκτρική αυτονομία. Το σύστημα μπορεί να καλύψει περίπου το 70% της τοπικής ζήτησης σε αυτόνομη λειτουργία, με στόχο να προσεγγίσει το 100% στο εγγύς μέλλον.
Αναφερόμενος στο Associated Press, ο διευθυντής του έργου, ο Σπύρος Αλιφέρης τόνισε τη σημασία της πτυχής για την αποθήκευση της ενέργειας, λέγοντας πως: «Η ενέργεια που παράγεται από τις ανεμογεννήτριες και τις φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις θα αποθηκευτεί σε μπαταρίες, έτσι ώστε αυτή η ενέργεια να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το δίκτυο όταν υπάρχει ζήτηση. Επομένως, καθώς το νησί της Τήλου απομακρύνεται από την παραδοσιακή εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα αξιοποιώντας την ισχύ του ανέμου και του ήλιου, μπορεί σύντομα να εξάγει ενέργεια στην Κω αντί να εισάγει.
Μεταφορά τεχνογνωσίας
Επίσης κι άλλες νησιωτικές περιοχές συμμετέχουν στο πρόγραμμα TILOS (Technology Innovation for the Local Scale, Optimum Integration of Battery Energy Storage). Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Pellworm (Γερμανία), η La Graciosa (Πορτογαλία) και η Κορσική (Γαλλία).
Ο γενικός στόχος είναι να δημιουργηθεί μια ειδική πλατφόρμα που θα επιτρέψει την τεχνολογική μεταφορά τεχνογνωσίας μεταξύ των νησιών σε όλη την Ευρώπη, εκμεταλλευόμενη επίσης την πείρα που αποκτήθηκε από το σύστημα έξυπνου δικτύου Pellworm και θα προσδιορίσει νέες ευκαιρίες για την ανάπτυξη παρόμοιων συστημάτων σε άλλα νησιά.
Αρκετοί εμπειρογνώμονες στο συγκεκριμένο τομέα επισημαίνουν πως το TILOS θα θέσει τα θεμέλια για τη μελλοντική ανάπτυξη και αναπαραγωγή παρόμοιων υβριδικών συστημάτων στις νησιωτικές περιοχές και τις απομακρυσμένες κοινότητες που αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με την ενέργεια.
