Το Άγνωστο Αριστούργημα – Honoré de Balzac

Το Άγνωστο Αριστούργημα - Honoré de Balzac

Η έκταση του έργου του Μπαλζάκ είναι μάλλον τρομακτική. Το Άγνωστο Αριστούργημα είναι ένα ολιγοσέλιδο κείμενο που θα μπορούσε να θεωρηθεί δραματοποιημένο δοκίμιο περί… Και εδώ ακριβώς είναι το ενδιαφέρον του: στο «περί». Ένας γηραιός ζωγράφος σε αναζήτηση της τελειότητας, σταδιακά καταστρέφει ένα πίνακα πάνω στον οποίο δουλεύει επί δέκα χρόνια, θεωρώντας ότι τον τελειοποιεί.

Είναι αρκετά σοφός ώστε να γνωρίζει ότι η τέχνη δεν αποσκοπεί στην άψογη απομίμηση της φύσης αλλά και αρκετά φιλόδοξος ώστε να πιστεύει ότι μπορεί να γίνει Πυγμαλίωνας. Θέλει να εμφυσήσει στον πίνακά του, την Ωραία Καβγατζού, ζωή. Θέλει να τη συλλάβει σε κίνηση, σε βάθος, στην πλήρη δυναμική των αποχρώσεων. Από τη μουτζούρα που καταλήγει να είναι ο πίνακας, μόνο ένα θεσπέσιο πόδι έχει γλιτώσει, για να υπογραμμίζει την κλάση του καλλιτέχνη.

Ο Μπαλζάκ αφηγείται μια ιστορία με υποτυπώδη πλοκή και θεατρικό στήσιμο, ενώ είναι προφανές ότι είχε το υλικό για μια πολύ πιο εκτεταμένη μυθιστορηματική σύνθεση ή για ένα πολύ ενδιαφέρον δοκίμιο. Επιλέγει όμως να μιμηθεί την απόπειρα του ήρωά του, με έναν τρόπο που σήμερα ίσως θα χαρακτηρίζαμε μεταμοντέρνο: αφήνει ανοιχτή την ερμηνεία του κειμένου, καθιστώντας εκείνο το «περί» ζήτημα του αναγνώστη.

Ο ζωγράφος Frenhofer επιδεικνύει κάποια στιγμή το ταλέντο του, «ζωντανεύοντας» με μερικές πινελιές έναν καλό πίνακα κάπως νεότερου ζωγράφου. Γιατί λοιπόν δεν μπορεί να δει πού οδηγεί το δικό του έργο; Μήπως έχει βυθιστεί στην παραφροσύνη; Μήπως βλέπει εκείνο που δεν βλέπουν οι άλλοι; Μήπως υπάρχει πράγματι κάποια οπτική γωνία από την οποία το αλλοπρόσαλλο έργο του είναι «αναγνώσιμο»;

Μήπως κατάφερε να συμπυκνώσει μέσα στην όραση εκείνο το οποίο για να γίνει αντιληπτό χρειάζεται τη σύμπραξη περισσότερων αισθήσεων; Μήπως κάπως έτσι θα έδειχνε ο κόσμος αν προσπαθούσαμε να αναπαραστήσουμε στατικά εκείνο που βιώνουμε σε συνάρτηση με το χρόνο; Μήπως τα μέσα και οι τεχνικές της τέχνης προσδιορίζουν και τον κολοφώνα της, μετά την διάβαση του οποίου δεν υπάρχει παρά η άβυσσος; Ιδού μερικά μόνο από τα ερωτήματα που θέτει το κείμενο, αλλά δεν σπεύδει να τα απαντήσει.

Κι όπως συμβαίνει συχνά με τα αινίγματα, το βιβλίο έπλεξε γύρω του έναν μύθο: Μια σειρά από συγκυρίες οδήγησαν τον Πικάσο να ζωγραφίσει ένα από τα γνωστότερα αριστουργήματα του 20ου αιώνα, τη Guernica, στο ίδιο ατελιέ όπου ο Μπαλζάκ τοποθετεί το δράμα του.

Το 1991 ο Jacques Rivette σκηνοθέτησε την ταινία Η Ωραία Καβγατζού με βάση το κείμενο του Μπαλζάκ, δίνοντας τη δική του εκδοχή για την επίπονη προσπάθεια του ήρωα: η ταινία έχει τετράωρη διάρκεια. Με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, το Άγνωστο Αριστούργημα απασχολεί ξανά και ξανά τους καλλιτέχνες. Κι όμως, πάνε κιόλας σχεδόν 200 χρόνια από τη συγγραφή αυτού εγκολπίου πολλαπλών χρήσεων για όποιον αρέσκεται να παίζει με τέτοια απασφαλισμένα όπλα όπως είναι οι πένες, τα πινέλα, οι φακοί.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας