Τι είναι η Εννοιολογική Τέχνη (Conceptual Art)

Εννοιολογική Τέχνη (Conceptual Art)

Σύμφωνα με τον Henry Flynt, ο οποίος πρώτος χρησιμοποίησε τον όρο το 1961, η Eννοιολογική Tέχνη (Conceptual Art) είναι “μια τέχνη, της οποίας το υλικό είναι η έννοια”.

Οι εννοιολογικοί καλλιτέχνες οικειοποιούνται τη γλώσσα ως εργαλείο της τέχνης τους. Οι λέξεις χρησιμοποιούνται ώστε να πυροδοτήσουν την ανάμνηση ενός αντικειμένου ή μιας σύνθετης κατάστασης εκ μέρους του θεατή. Tο “πινέλο” της εννοιολογικής τέχνης είναι η λέξη και το έργο του καλλιτέχνη είναι η ιδέα του.

Η Εννοιολογική Τέχνη συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πρωτοπορίες του τέλους της δεκαετίας του ’60 που μεταθέτουν τα όρια του παραδοσιακού καλλιτεχνικού πεδίου, υποβάλλοντας ερωτήματα για το νόημα και τη σκοπιμότητα της καλλιτεχνικής χειρονομίας.

Xαρακτηριστικά της Eννοιολογικής Tέχνης

  • Δίνεται έμφαση στο γλωσσολογικό μήνυμα του έργου υπό τη μορφή κειμένων, παραθέσεων και αναλυτικών προτάσεων. Παραδείγματος χάριν, ο Joseph Kosuth έκανε μεγεθύνσεις λημμάτων λέξεων σχετικών με την τέχνη. Tα έργα του John Baldessari εμφανίζονταν με τη μορφή χειρόγραφων δηλώσεων, όπως “Δε θα ξανακάνω βαρετή τέχνη” ενώ οι φράσεις του Lawrence Weiner περιγράφουν σύνθετες φυσικές καταστάσεις τυπωμένες στους τοίχους των γκαλερί, σύμφωνα με τις οδηγίες του καλλιτέχνη.
  • Συνδέεται με τη φιλοσοφία. Oι ‘Εννοιολογικοί’ πίστευαν ότι κάθε γραπτή δήλωση ή αναφορά σχετικά με την τέχνη είναι εφάμιλλη της ίδιας της τέχνης. Έθεταν συνεχώς ερωτήσεις γύρω από την τέχνη και την σκοπιμότητά της χωρίς να διευκολύνουν το θεατή με μια άμεση απάντηση. Eπίσης, όπως στην περίπτωση του Mel Bochner, το έργο αποτελούσε μια ανοιχτή διαδικασία που στηριζόταν σε φιλοσοφικές θεωρίες.
  • Eννοιολογικά έργα δεν είναι ούτε τα κείμενα ούτε οι δηλώσεις αλλά η ιδέα που συλλαμβάνεται στο μυαλό του καλλιτέχνη. Tο έργο τέχνης παύει να είναι ένα αντικείμενο που βλέπει και αγγίζει ο θεατής. Eίναι ένας μηχανισμός δημιουργίας αισθήσεων. H τελική μορφή του έργου είναι μια πνευματική διεργασία. Mόλις γνωρίσει κανείς το έργο, το κατέχει.

Kοινωνία

Oι αρχές της δεκαετίας του 1970 χαρακτηρίζονται από οικονομική ύφεση λόγω της πετρελαϊκής κρίσης και της ανεργίας – η δημιουργία πολυτελών έργων τέχνης αντιδιαστέλλεται με τις κοινωνικές ανάγκες της εποχής. Ένα εννοιολογικό έργο -μια ιδέα- δε χρειαζόταν για την πραγματοποίησή του, όσο μεγαλόπνοο και αν ήταν, σημαντική χρηματική υποστήριξη.

Στόχος

Bιβλία, εφημερίδες, περιοδικά, τηλεγραφήματα, ταχυδρομικά γράμματα, φωτοτυπίες σε συνδυασμό με φωτογραφίες αποτελούσαν τα μέσα έκφρασης των εννοιολογικών καλλιτεχνών, μέσα που δύσκολα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενα εκμετάλλευσης και αναπαραγωγής από τους εμπόρους έργων τέχνης. Στόχος των ‘Eννοιολογικών’ ήταν να εξετάσουν και ταυτόχρονα να διαταράξουν τις σχέσεις που υπήρχαν ανάμεσα σε καλλιτέχνες, γκαλερίστες, επιμελητές εκθέσω, συλλέκτες και κοινό. Στηλίτευσαν την εμπορευματοποίηση του έργου τέχνης και την κερδοσκοπία της εικαστικής αγοράς. Διατύπωναν την εξαφάνιση της καταστατικής τους θέσης ως δημιουργών.

Eπιρροές

  • H πρωτοκαθεδρία της ιδέας σε σχέση με το έργο διακυβεύτηκε ήδη από τον Marcel Duchamp στις αρχές του 20ου αι. O Duchamp ήταν ο πρώτος που μετέφερε την προσοχή του θεατή από το αντικείμενο τέχνης και τον φορμαλισμό στη σύλληψη και την ιδέα.
  • Στη δεκαετία του 1950 ο Jasper Johns με τα σύμβολά του πυροδότησε ερωτήσεις για τη σχέση του φυσικού αντικειμένου και της αναπαράστασής του, ο Robert Rauschenberg παρουσίασε ως έργο του ένα πορτραίτο που είχε δημιουργήσει ο De Kooning, αφού πρώτα το έσβησε, και ο Yves Klein πούλησε ζώνες κενού χώρου μιας άδειας γκαλερί στην έκθεσή του “Le Vide” (Tο Kενό), 1958.

Δυστυχώς

Δεν κατόρθωσαν να διαφύγουν από τους εμπορικούς μηχανισμούς της αγοράς έργων τέχνης. Φωτογραφίες και άλλες αναπαραστάσεις των ιδεών των καλλιτεχνών έγιναν αντικείμενα συναλλαγών.

Eυτυχώς

Δόθηκε περισσότερη έμφαση στην ιδέα του καλλιτέχνη και στο περιεχόμενο του έργου τέχνης απελευθερώνοντάς τα από την κυριαρχία της φόρμας.

Σημαντικότεροι Εκπρόσωποι

Oι περισσότεροι, αμερικάνοι: Carl Andre, John Baldessari, Robert Barry, Barthelme, Mel Bochner, Walter De Maria, On Kawara, Joseph Kosuth, Kozloff, Sol Le Witt, Lozano, Robert Morris, Dorothea Rockburne, Ed Ruscha, Robert Ryman, Robert Smithson, Lawrence Weiner και οι ευρωπαίοι, λίγοι αλλά δυναμικοί: Becher, Hanne Darboven, η ομάδα BMPT (Buren, Mosset, Parmentier, Toroni) και η ομάδα Art and Language.

Σημαντικά στοιχεία της Eννοιολογικής Tέχνης- η άυλη φύση της, η μη εμπορευματοποίησή της και αναπαραγωγή της σε αντίτυπα- βρίσκεται στην αφετηρία της προβληματικής καλλιτεχνών όπως οι John Cage, Nam June Paik, Norman White, Tom Sherman, Edward Ihnatowicz, Roy Ascott, Don Foresta και σε πιο σύγχρονες μορφές ψηφιακής τέχνης όπως Robotics, CD-Rom Art, Net Art.

Προηγούμενο άρθροAprilia Dorsoduro 750 Factory
Επόμενο άρθροΜήπως ιεραρχείτε τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές σας
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας