- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση απειλών από drones, στοχεύοντας στην προστασία των αιθέρων και των κρίσιμων υποδομών.
- Προωθείται η δημιουργία ενός κοινού συστήματος πρόληψης και ανίχνευσης, με έμφαση στη συνεργασία πολιτικού και στρατιωτικού τομέα.
- Το σχέδιο περιλαμβάνει νέους κανονισμούς, ετικέτα ασφαλείας “EU Trusted Drone”, χρήση τεχνητής νοημοσύνης και δικτύων 5G για τον εντοπισμό απειλών.
Η ΕΕ θέλει μια κοινή ασπίδα για την προστασία αιθέρων και υποδομών
Τα drones έχουν πάψει προ πολλού να είναι απλώς εργαλεία για εναέριες λήψεις ή βιομηχανικές εφαρμογές και έχουν μετατραπεί, όλο και συχνότερα, σε πρόβλημα δημόσιας ασφάλειας.
Περιστατικά όπως εχθρικές υπερπτήσεις, παραβιάσεις του εναέριου χώρου, παρεμβολές στην κυκλοφορία αεροδρομίων και κίνδυνοι για κρίσιμες υποδομές, σύνορα και πολυσύχναστα μέρη, καθώς και η χρήση τους στον στρατιωτικό τομέα, ανησυχούν τις αρχές.
Για τους λόγους αυτούς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα σχέδιο δράσης αφιερωμένο στην αντιμετώπιση των απειλών που προέρχονται από drones και αερόστατα μεγάλου υψομέτρου.
Στόχος είναι ο συντονισμός των απαντήσεων των κρατών μελών και η οικοδόμηση ενός κοινού συστήματος πρόληψης, ανίχνευσης και επέμβασης.
Η προσέγγιση είναι σαφής: περισσότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών, μεγαλύτερη ενοποίηση μεταξύ πολιτικού και στρατιωτικού τομέα και, ταυτόχρονα, ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας drones ικανής να παραμείνει ανταγωνιστική.
Το έγγραφο επικεντρώνεται κυρίως στην εσωτερική ασφάλεια, αλλά πλαισιώνει και υποστηρίζει το έργο που έχει ήδη ξεκινήσει στον τομέα της άμυνας, στοχεύοντας σε δομημένες συνέργειες μεταξύ των δύο κόσμων.
Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα
Μία από τις προτεραιότητες αφορά την προετοιμασία της Ευρώπης για περιστατικά που σχετίζονται με drones.
Το σχέδιο προτείνει μια νέα προσέγγιση στην τεχνολογική ανάπτυξη και την ταχεία αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής, με συντονισμένη χαρτογράφηση μεταξύ πολιτικού και στρατιωτικού τομέα για την προσέλκυση επενδύσεων και την προώθηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των συστημάτων.
Μεταξύ των προβλεπόμενων μέτρων είναι η ενίσχυση των δοκιμών αντι-drone, η οποία θα περάσει από τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κέντρου αριστείας και ενός ειδικού συστήματος πιστοποίησης για τις τεχνολογίες αντιμετώπισης.
Σε αυτά θα προστεθεί ένα φόρουμ βιομηχανίας drones και συστημάτων αντι-drone, σχεδιασμένο για να ευνοήσει τον διάλογο μεταξύ θεσμών και εταιρειών και να επιταχύνει την παραγωγή.
Η ΕΕ σχεδιάζει την εισαγωγή της ετικέτας “EU Trusted Drone” για να βοηθήσει τους αγοραστές να αναγνωρίζουν τα drones που πληρούν αυστηρά πρότυπα κυβερνοασφάλειας.
Στο κανονιστικό μέτωπο, οι Βρυξέλλες θα εργαστούν πάνω σε ένα πακέτο ασφαλείας για την επικαιροποίηση των κανόνων για τα πολιτικά drones υπό το πρίσμα των νέων αναγκών.
Προβλέπεται επίσης συντονισμένη αξιολόγηση των κινδύνων κατά μήκος των αλυσίδων εφοδιασμού και η εισαγωγή μιας ετικέτας «EU Trusted Drone» για τον εντοπισμό του ασφαλούς εξοπλισμού στην αγορά.
Για την προστασία των κρίσιμων υποδομών, η Επιτροπή θα παρέχει επιχειρησιακές οδηγίες στους φορείς εκμετάλλευσης, θα ξεκινήσει ένα πιλοτικό έργο για την ενίσχυση της θαλάσσιας επιτήρησης και θα υποστηρίξει τα κράτη μέλη στην αντιμετώπιση απειλών μεγάλου υψομέτρου, όπως τα μετεωρολογικά μπαλόνια που προέρχονται από τρίτες χώρες.
Εντοπισμός και απαντήσεις
Ο έγκαιρος εντοπισμός ενός εχθρικού drone είναι το πρώτο βήμα για την εξουδετέρωσή του. Γι’ αυτό το σχέδιο επιμένει πολύ στη βελτίωση της επίγνωσης της κατάστασης (situational awareness), με συστήματα ικανά να διακρίνουν τα νόμιμα αεροσκάφη από τα δυνητικά επικίνδυνα.
Ο στόχος είναι να επιτευχθούν ενιαίες πλατφόρμες απεικόνισης του εναέριου χώρου που θα ενσωματώνουν όλα τα διαθέσιμα δεδομένα και, με την πάροδο του χρόνου, μια κοινή πλατφόρμα για τη διαχείριση συμβάντων.
Ο εντοπισμός θα βασίζεται σε μια προσέγγιση πολλαπλών αισθητήρων και σε λογισμικό Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), συνδυάζοντας διάφορες τεχνολογίες για τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση αντικειμένων εν πτήσει.
Τα δίκτυα 5G θα παίξουν κεντρικό ρόλο στον ακριβή εντοπισμό drones σε πραγματικό χρόνο, είτε αυτά είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο είτε όχι.
Όσον αφορά τις επιχειρησιακές απαντήσεις, η ευθύνη παραμένει στα επιμέρους κράτη, αλλά η Ένωση στοχεύει να προσφέρει συγκεκριμένη υποστήριξη. Προβλέπονται οι παρακάτω δράσεις:
| Δράση | Περιγραφή |
|---|---|
| Κοινές Προμήθειες | Μαζική αγορά και διάδοση συστημάτων αντι-drone (C-UAS). |
| Συστήματα Διοίκησης | Ανάπτυξη ευρωπαϊκών λύσεων διοίκησης και ελέγχου βασισμένων στην AI. |
| Ομάδες Επέμβασης | Αξιολόγηση κοινών ομάδων ταχείας επέμβασης για αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών. |
| Ετήσιες Ασκήσεις | Διοργάνωση ασκήσεων μεγάλης κλίμακας για δοκιμή διασυνοριακής συνεργασίας. |
Στο μέτωπο των συνόρων, ο οργανισμός Frontex θα συνεχίσει να εξοπλίζεται με drones και τεχνολογίες αφιερωμένες στην επιτήρηση, με επιχειρησιακές κατευθυντήριες γραμμές για τα μοντέλα ανάπτυξης και τη διαχείριση συμβάντων.
Το σχέδιο εντάσσεται σε μια πορεία που έχει ήδη ξεκινήσει τα προηγούμενα έτη και θα συνοδεύεται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μέσω μέσων όπως το «Ορίζοντας Ευρώπη» (Horizon Europe), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και τα προγράμματα διαχείρισης συνόρων.
Τους επόμενους μήνες, οι Βρυξέλλες θα ανοίξουν διάλογο με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την ιδέα να προσαρμόσουν τα μέτρα στην εξέλιξη των απειλών και να ορίσουν εθνικούς συντονιστές για την ασφάλεια των drones, επιφορτισμένους με την παρακολούθηση της εφαρμογής τους στην επικράτεια.
Η ασύμμετρη απειλή και το τεχνολογικό στοίχημα
Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δημιουργήσει μια «ασπίδα» κατά των drones έρχεται σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι πρόσφατες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έχουν αναδείξει με τον πιο δραματικό τρόπο ότι τα drones αποτελούν πλέον τον «φτωχό συγγενή» που μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλη ζημιά.
Ένα εμπορικό drone των 500 ευρώ, τροποποιημένο κατάλληλα, μπορεί να απειλήσει υποδομές εκατομμυρίων ή να διακόψει τη λειτουργία ενός διεθνούς αεροδρομίου, προκαλώντας χάος.
Τεχνολογίες “Soft Kill” vs “Hard Kill”
Η ανάπτυξη συστημάτων αντι-drone (C-UAS) στην οποία στοχεύει η ΕΕ, καλείται να λύσει δύσκολους τεχνικούς γρίφους. Οι λύσεις χωρίζονται κυρίως σε δύο κατηγορίες:
- Soft Kill: Περιλαμβάνουν ηλεκτρονικές παρεμβολές (jamming) που διακόπτουν την επικοινωνία του drone με τον χειριστή ή το GPS του, καθώς και κυβερνοεπιθέσεις που αναλαμβάνουν τον έλεγχο του σκάφους (spoofing). Αυτές είναι ιδανικές για αστικά περιβάλλοντα όπου η κατάρριψη είναι επικίνδυνη.
- Hard Kill: Αφορούν τη φυσική καταστροφή του drone μέσω λέιζερ, διχτυών, βλημάτων ή ακόμη και άλλων drones-κυνηγών (drone-on-drone warfare).
Η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να δημιουργήσει συστήματα που μπορούν να λειτουργούν υβριδικά και να προσαρμόζονται στο περιβάλλον (π.χ. αεροδρόμιο vs σύνορα).
Η μαζική χρήση αισθητήρων και καμερών για τον εντοπισμό drones εγείρει σοβαρά ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων για τους πολίτες στις πόλεις.
Η σημασία για την Ελλάδα
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με εκτεταμένα σύνορα και νησιωτικό σύμπλεγμα, το ευρωπαϊκό σχέδιο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Η δυνατότητα χρήσης κοινών ευρωπαϊκών πόρων για την προμήθεια συστημάτων επιτήρησης και η ενισχυμένη παρουσία της Frontex με προηγμένη τεχνολογία, μπορούν να λειτουργήσουν ως πολλαπλασιαστής ισχύος.
Επιπλέον, η ελληνική αμυντική βιομηχανία και τα πανεπιστήμια, που ήδη δραστηριοποιούνται στην έρευνα γύρω από τα drones, έχουν την ευκαιρία να διεκδικήσουν μερίδιο από τα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και του «Ορίζοντας Ευρώπη», συμμετέχοντας στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού κέντρου αριστείας.
Το επόμενο βήμα θα είναι η ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας, διασφαλίζοντας ότι η «ασπίδα» θα προστατεύει τους πολίτες χωρίς να μετατρέψει τον ευρωπαϊκό ουρανό σε πεδίο συνεχούς ηλεκτρονικής επιτήρησης.
