- Η ACEA, υπό την ηγεσία του Ola Källenius, ζητά από την ΕΕ πιο ρεαλιστικές πολιτικές για να προστατευθεί η ανταγωνιστικότητα χωρίς να διακοπεί η πορεία προς την απανθρακοποίηση.
- Προτείνεται ένα «μοντέλο τριών κατευθύνσεων» με διαφορετική αντιμετώπιση για επιβατικά, βαν και φορτηγά, καθώς και επίσπευση των εμπορικών συμφωνιών.
- Η βιομηχανία προειδοποιεί για τον κίνδυνο μεταφοράς της παραγωγής μικρών οχημάτων εκτός Ευρώπης λόγω του υψηλού κόστους και της πολύπλοκης νομοθεσίας.
Η βιομηχανία ζητά ένα μοντέλο τριών κατευθύνσεων
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία απευθύνεται εκ νέου στις Βρυξέλλες. Με επιστολή που υπογράφει ο Ola Källenius ως Πρόεδρος της ACEA (και CEO της Mercedes-Benz), οι κατασκευαστές αυτοκινήτων της Γηραιάς Ηπείρου έγραψαν στους Ευρωπαίους ηγέτες ζητώντας πιο ρεαλιστικές πολιτικές.
Δηλαδή χρειάζονται πολιτικές ικανές να προστατεύσουν την ανταγωνιστικότητα χωρίς να διακόψουν τον δρόμο που έχει χαραχθεί προς την απαλλαγή από τον άνθρακα.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) απευθύνεται στα κοινοτικά θεσμικά όργανα.
Πριν από λίγους μήνες, ο Källenius είχε ήδη υπογράψει αίτημα για ρεαλιστικότερους κανόνες, καθοδηγούμενους από την αγορά και όχι από κυρώσεις.
Εκείνες οι πιέσεις συνέβαλαν στην τροποποίηση των κανόνων που προέβλεπαν την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης έως το 2035.
Τώρα το αίτημα γίνεται πιο σαφές.
Στο επίκεντρο της νέας επιστολής βρίσκονται τρεις προτεραιότητες: Επαναφορά της παραγωγής στην Ευρώπη, διαχείριση της κλιματικής μετάβασης με μεγαλύτερη ευελιξία και επιτάχυνση των συνθηκών που μπορούν να υποστηρίξουν τη ζήτηση οχημάτων χαμηλών εκπομπών.
Ανθεκτικότητα χωρίς απομόνωση
Για την ACEA χρειάζονται πιο ρεαλιστικές πολιτικές. Η βιομηχανική ανθεκτικότητα (ένας όρος που πλέον συναντάται σε κάθε ευρωπαϊκό στρατηγικό έγγραφο) πρέπει να γίνει μια συγκεκριμένη διαδρομή.
Για την ACEA, πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένες δράσεις. Οι αλυσίδες εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας χτίστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες βελτιστοποιώντας κάθε βήμα με βάση την παγκοσμιοποίηση.
Σήμερα, οι ίδιες αυτές αλυσίδες πρέπει να επανασχεδιαστούν για λόγους οικονομικής ασφάλειας.
Η ένωση ζητά εκ νέου την έγκριση των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την Ινδία, τη Mercosur, την Αυστραλία και τις χώρες του ASEAN.
Αυτές οι συνθήκες αντιπροσωπεύουν, σύμφωνα με τις επιχειρήσεις, την απόδειξη ότι η Ευρώπη μπορεί να παραμείνει ανταγωνιστική χωρίς να κλειστεί στον εαυτό της.
Το κόστος ενέργειας και οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης φρενάρουν τις επενδύσεις σε gigafactories μπαταριών, διατηρώντας την εξάρτηση από την Ασία.
Το ζήτημα διαπλέκεται με τον ενεργειακό κόμβο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει στην κλιμάκωση της παραγωγικής ικανότητας, αλλά κινδυνεύει να προχωρήσει πολύ αργά.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η εξάρτηση από τις ασιατικές αλυσίδες εφοδιασμού παραμένει υψηλή, ενώ η εγχώρια παραγωγή δυσκολεύεται να απογειωθεί.
Το μοντέλο των τριών λωρίδων
Το πιο πολιτικό σκέλος της επιστολής αφορά την απαλλαγή από τον άνθρακα. Η ACEA προτείνει μια πιο ευέλικτη διαδρομή, οριζόμενη ως «μοντέλο τριών λωρίδων». Η ιδέα είναι να διαφοροποιηθούν τα μέτρα για αυτοκίνητα, βαν και φορτηγά, προσαρμόζοντας τους στόχους στις ιδιαιτερότητες κάθε κατηγορίας.
- Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα πρέπει να αυξήσουν γρήγορα το μερίδιο αγοράς τους, ωστόσο η ζήτηση δεν ακολουθεί τις προβλέψεις.
- Τα ηλεκτρικά βαν ξεπερνούν μόλις το 10% των νέων ταξινομήσεων.
- Τα φορτηγά κινούνται σε ένα ακόμα πιο σύνθετο έδαφος.
Χρειάζονται συντονισμένα κίνητρα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ηλεκτρική ενέργεια σε ανταγωνιστικές τιμές σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα και υποδομές φόρτισης που θα αναπτύσσονται ταχύτερα.
Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η μετάβαση κινδυνεύει να επιβραδυνθεί.
Η ACEA ζητά να επισπευσθεί ο μηχανισμός αντιστάθμισης, το εργαλείο που επιτρέπει στους κατασκευαστές να λαμβάνουν πιστώσεις χρησιμοποιώντας βιώσιμα καύσιμα και υλικά χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα.
Επισπεύδοντας αυτόν τον μηχανισμό, υποστηρίζει η ένωση, η αγορά θα μπορούσε να αναπτύξει ταχύτερα τις εναλλακτικές τεχνολογίες.
Οι κύριες προτάσεις της ACEA
| Τομέας | Αίτημα / Πρόταση |
|---|---|
| Εμπορικές Συμφωνίες | Άμεση έγκριση συμφωνιών με Mercosur, Ινδία, ASEAN. |
| Ηλεκτροκίνηση | Κίνητρα, φθηνή ενέργεια και ταχεία ανάπτυξη υποδομών φόρτισης. |
| Νομοθεσία | Σταθερό πλαίσιο κανόνων, όχι συνεχείς αλλαγές (π.χ. αναθεώρηση Euro 7). |
| Στόλος Οχημάτων | Προγράμματα απόσυρσης για τα παλαιά ρυπογόνα οχήματα. |
Εργοστάσια υπό πίεση
Τα ευρωπαϊκά εργοστάσια δεν κατάφεραν να επιστρέψουν στα επίπεδα προ πανδημίας. Στους δρόμους της ηπείρου κυκλοφορούν πάνω από 250 εκατομμύρια αυτοκίνητα με μέσο όρο ηλικίας που αγγίζει τα δεκατρία έτη.
Η επιβράδυνση της ζήτησης βαραίνει κάθε μονάδα παραγωγής και η γήρανση του στόλου εντείνει το περιβαλλοντικό πρόβλημα. Η ACEA προτείνει την παρέμβαση με στοχευμένα προγράμματα ανανέωσης για τα πιο ρυπογόνα οχήματα.
Η κατηγορία των μικρών αυτοκινήτων (utilitarie) είναι η πιο εκτεθειμένη. Οι τρέχοντες κανόνες καθιστούν ελάχιστα βιώσιμη την παραγωγή συμπαγών αυτοκινήτων, αυτών που στην τεχνική ορολογία ανήκουν στην κατηγορία B (Segment B).
Πολλοί κατασκευαστές ενδέχεται να μεταφέρουν την παραγωγή εκτός Ευρώπης. Η συνέπεια θα ήταν άμεση: υψηλότερες τιμές και λιγότερο προσβάσιμη κινητικότητα για εκατομμύρια πολίτες.
Αν η παραγωγή των μικρών αυτοκινήτων φύγει από την Ευρώπη, η προσιτή κινητικότητα για τη μεσαία τάξη θα δεχθεί ισχυρό πλήγμα.
Η ένωση ζητά αναθεώρηση της κανονιστικής δομής. Προτείνει την εγκατάλειψη των συνεχών ενημερώσεων των κανόνων υπέρ συντονισμένων πακέτων, βαθμονομημένων στους πραγματικούς χρόνους ανάπτυξης των οχημάτων.
Μια επιλογή που θα επέτρεπε στις εταιρείες να σχεδιάζουν τις επενδύσεις με μεγαλύτερη βεβαιότητα.
Θα απελευθέρωνε επίσης πόρους για την ηλεκτροκίνηση, ειδικά στην περίπτωση του προτύπου Euro 7 για τα βαρέα οχήματα, το οποίο θεωρείται υπερβολικά περίπλοκο στην τρέχουσα διατύπωσή του.
Σύγκλιση στους στόχους, απόκλιση στις λύσεις
Τα θεσμικά όργανα και οι επιχειρήσεις του τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας μοιράζονται το ενδιαφέρον για την ανάκαμψη του κλάδου. Όμως ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί για να επιτευχθεί αυτό δεν είναι κοινός.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέδειξε το 2026 ως το έτος της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας. Οι επιχειρήσεις ζητούν να μεταφραστεί αυτή η πολιτική διακήρυξη σε συγκεκριμένη επιχειρησιακή πορεία.
Για την ACEA χρειάζονται γρήγορες επιλογές, πιο συντονισμένοι κανόνες και στενότερη συνεργασία μεταξύ θεσμών και βιομηχανίας.
Ο ευρωπαϊκός τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας απασχολεί πάνω από 13 εκατομμύρια ανθρώπους. Και για αυτόν τον λόγο αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας της Γηραιάς Ηπείρου.
Η επιστολή του Källenius υπογραμμίζει ότι η βιομηχανία είναι έτοιμη να επενδύσει και να καινοτομήσει.
Υπό την προϋπόθεση ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο θα γίνει πιο προβλέψιμο και βιώσιμο για τις επιχειρήσεις που πρέπει να ανταγωνιστούν σε παγκόσμια κλίμακα.
Ο «Ελέφαντας στο δωμάτιο» και το στοίχημα της επιβίωσης
Η κραυγή αγωνίας της ACEA και του Ola Källenius δεν έρχεται σε κενό αέρος. Αποτελεί μια άμεση, αν και διπλωματικά διατυπωμένη, απάντηση σε δύο υπαρξιακές απειλές για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία: την επιθετική επέκταση της Κίνας και τον κίνδυνο της αποβιομηχάνισης.
Η Κινεζική πρόκληση και το κενό στα προσιτά ΙΧ
Ενώ η Ευρώπη νομοθετούσε με αυστηρότητα (βλ. Euro 7), η Κίνα έχτιζε μια καθετοποιημένη αλυσίδα παραγωγής ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών.
Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα κινεζικές μάρκες όπως η BYD και η MG μπορούν να προσφέρουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα σε τιμές που οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές αδυνατούν να ανταγωνιστούν χωρίς να υποστούν ζημίες. Η αναφορά της ACEA στην κατηγορία «Segment B» (τα μικρά αυτοκίνητα πόλης) είναι κρίσιμη.
Αν οι Ευρωπαίοι εγκαταλείψουν αυτή την κατηγορία λόγω κόστους, αφήνουν ορθάνοιχτη την πόρτα στους ασιατικούς κολοσσούς να κυριαρχήσουν στη μαζική αγορά, μετατρέποντας τις ευρωπαϊκές μάρκες σε κατασκευαστές πολυτελείας μόνο για λίγους.
Ο κίνδυνος της «Κούβας» στους Ευρωπαϊκούς δρόμους
Ένα σημείο που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής είναι η γήρανση του στόλου. Με μέσο όρο ηλικίας τα 13 έτη (και στην Ελλάδα να ξεπερνά τα 17 έτη), η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα μουσείο παλαιών οχημάτων.
Η εμμονή σε αυστηρούς στόχους πωλήσεων ηλεκτρικών, χωρίς παράλληλα κίνητρα απόσυρσης και υποδομές, οδηγεί τους καταναλωτές στο να κρατούν τα παλιά, ρυπογόνα αυτοκίνητά τους για περισσότερο καιρό.
Αυτό δημιουργεί το «παράδοξο της απανθρακοποίησης»: οι αυστηρότεροι κανόνες για τα καινούργια αυτοκίνητα μπορεί τελικά να οδηγήσουν σε αύξηση των συνολικών ρύπων, καθώς ο στόλος δεν ανανεώνεται.
Ο στόλος αυτοκινήτων στην Ελλάδα είναι από τους γηραιότερους στην ΕΕ, ξεπερνώντας τα 17 έτη κατά μέσο όρο, γεγονός που καθιστά την ανάγκη για κίνητρα ανανέωσης επιτακτική.
Τι σημαίνει αυτό για τον καταναλωτή;
Για τον μέσο Ευρωπαίο και Έλληνα οδηγό, το αίτημα της ACEA για «πραγματισμό» μεταφράζεται στην ελπίδα για πιο προσιτές επιλογές μετακίνησης.
Αν η ΕΕ υιοθετήσει το «μοντέλο τριών λωρίδων» και χαλαρώσει το ρυθμιστικό κόστος, ίσως δούμε μια ανάσχεση στην ξέφρενη άνοδο των τιμών των αυτοκινήτων.
Σε αντίθετη περίπτωση, το αυτοκίνητο κινδυνεύει να ξαναγίνει είδος πολυτελείας, με κοινωνικές προεκτάσεις που υπερβαίνουν την οικονομία και αγγίζουν το δικαίωμα στην ελεύθερη μετακίνηση.
