Hip hop και χορός για μη μυημένους τύπους

Hip hop και χορός για μη μυημένους τύπους

Μια δασκάλα μπαλέτου μου είχε πει κάποτε «Δεν καταλαβαίνω γιατί στριφογυρίζετε συνέχεια». «Κυρία μου», της είπα, «με την ίδια λογική θα μπορούσα να σας απαντήσω: Γιατί δεν παίρνετε πιο ψηλές γυναίκες στο μπαλέτο και περπατάτε με τις μύτες»;

Παρεξηγήσεις για το Hip Hop

  • Δεν είναι χορός, είναι μια κουλτούρα, ένα κίνημα, όπως π.χ. το Rock
  • Δεν είναι μια περαστική μόδα. Ξεκίνησε το 1973 και έχει αλλάξει τα πάντα στη μουσική σκηνή, στο ντύσιμο, στον ήχο και στην κίνηση.
  • Δε χορεύουν μόνο μαύροι με φαρδιά παντελόνια και γυρίζουν στο κεφάλι.

Είναι σαν να λέμε ότι στο μπαλέτο είναι μόνο ομοφυλόφιλοι που φοράνε κολάν και κάνουν μόνο πιρουέτες. Χορεύουν όλες οι εθνικότητες, απλά οι μαύροι είναι το μεγαλύτερο ποσοστό λόγω ανεργίας, που τον ελεύθερο χρόνο τους τον περνούν χορεύοντας.

Ξαφνικά, μετά το περσινό So You Think You Can Dance, η πρωτεύουσα της ημιμάθειας στην Ευρώπη, η Αθήνα, γέμισε από διάφορους επαγγελματίες, άσχετους από διδασκαλία, να κάνουν σεμινάρια και να έχουν άποψη γύρω από το Hip Hop. Και για να μην είμαστε politically correct, μέχρι σήμερα το 98% από αυτούς που το διδάσκουν δεν έχουν ιδέα! Πρόκειται, σε μεγάλο ποσοστό, για πρώην ανέργους αεροβικής και κάποιους νεαρούς χορευτές jazz. Φόρεσαν φαρδιά παντελόνια, έβαλαν hip-hop μουσική και σε λίγα δεύτερα έγιναν hip-hoppers.

Μερικοί, μάλιστα, το διδάσκουν και στη Γυμναστική Ακαδημία, χωρίς καν να έχουν τις βασικές γνώσεις. Εδώ ταιριάζει τέλεια το ρητό που λέω τα τελευταία 6 χρόνια που βρίσκομαι ανάμεσα στο νέφος και στην Ακρόπολη: «Αν είσαι άσχετος στην Ελλάδα, κινδυνεύεις να πετύχεις».

Δεν κατέχω την ελληνική γλώσσα όπως θα ήθελα κι έτσι η σύντομη αναφορά μου δε θα έχει ποιητικές αναφορές με ακαδημαϊκό στόμφο γύρω από το χορό. Ούτε θα χρησιμοποιήσω πολύ τη φθαρμένη λέξη “έκφραση”, ο χορός δεν είναι μόνο έκφραση είναι και εκτόνωση, είναι επίδειξη και πρωτόγονο ένστικτο, είναι ερωτικός, είναι πολύ πιο απλός και πιο… ειλικρινής και από τις λέξεις.

Θα είμαι πιο αιχμηρός, πιο εκλαϊκευμένος, αλλά πιο κοντά στην ουσία. Όπως όλοι ξέρουμε, συνήθως με τις λέξεις κρύβουμε περισσότερα απ’ ότι θέλουμε να πούμε. Και πάμε στην ουσία…

Τα τέσσερα στοιχεία του Hip Hop

Δεν υπάρχει χορός που να ονομάζεται έτσι. Hip-Hop είναι μια κουλτούρα που αποτελείται από τέσσερα (4) στοιχεία:

  1. Rap
  2. DJ’ing
  3. Breaking και
  4. Graffitti

H Hip Hop κουλτούρα είναι, μετά το Rock κίνημα, η μοναδική ολοκληρωμένη μουσική πρόταση που κυριαρχεί τα τελευταία 46 χρόνια.

Πως ξεκίνησε το Hip Hop

Ακολουθήστε με λίγο σε μια πολύ συμπιεσμένη ξενάγηση γύρω από τον κόσμο του Hip-Hop…

Το Breaking καθιερώθηκε με την ονομασία αυτή στα μέσα του 1960, στη Νέα Υόρκη, στο Bronx. Όλα ξεκίνησαν όταν διάφοροι solo dancers της τότε μουσικής χρειάζονταν πιο πολύ instrumental μουσική με έντονο beat, αλλά χωρίς φωνητικά, δηλαδή τα breaks της μουσικής (τα σόλο των μουσικών οργάνων).

Τη χρονιά εκείνη ένας γνωστός και πρωτοπόρος DJ, ο Cool Herc στο Bronx, βρήκε τρόπο να βοηθήσει τους B-boys, B-girls (Breaker boy, Breaker girl). Τοποθέτησε ένα σελοτέιπ στο δίσκο και «κόλλαγε» έτσι τη βελόνα στο πικάπ στο συγκεκριμένο «Breakbeat» και έτσι παρέτεινε τη μουσική για τους χορευτές που ήθελαν να επιδείξουν την δεξιοτεχνία τους και τις καινούργιες φιγούρες. Οι χορευτές αυτοί ονομάστηκαν Breaker boys και Breaker girls, επειδή χόρευαν με τα breaks του Cool Herc.

Στη συνέχεια, ο Cool Herc χρησιμοποίησε ένα άλλο πικάπ, κι έχοντας δύο στη διάθεσή του άρχισε να κάνει τα πρώτα μουσικά μιξ. Το “σκρατς” αντικατέστησε το σελοτέιπ και τα break beats έγιναν γνωστά κάνοντας τον DJ να αποκτήσει ένα πιο δημιουργικό ρόλο: δεν άλλαζε απλώς δίσκους, αλλά έκανε μίξη σε ήχους, «φρεσκάριζε» ξεχασμένα κομμάτια. Καλό είναι οι σημερινοί DJs εντός και εκτός Ελλάδας να ξέρουν λίγο τις “ρίζες” τους και να κατέβουν στη γη!

Την ίδια εποχή οι B-Boys, B-girls μαζί με τους graffiti-writers, τους DJ’s και τους Mc’s του Hip Hop (ράπερ), αποτελούσαν τα 4 στοιχεία του Hip-Hop.

Ο νονός – κυριολεκτικά – του Hip Hop ήταν ο Africa Bambata (πρώην μέλος μιας από τις πιο κακόφημες συμμορίες του Μπρονξ), ο οποίος ένωσε αυτά τα τέσσερα στοιχεία μαζί σε ένα όνομα: Hip Hop. Το Hip Hop σου έδινε την ευκαιρία να γίνεις πιο δημιουργικός, να ξεφύγεις από καβγάδες, να δείξεις το ταλέντο σου στη ζωγραφική του graffitti, στη μουσική των DJs και, φυσικά, στο χορό. Έφευγαν οι νέοι από τη βία, τα ναρκωτικά και τις συμμορίες.

Δεν χρειαζόταν να έχεις τελειώσει στα φυτώρια των ΙΕΚ ή σε ακαδημίες χορού για να χορέψεις, ούτε να έχεις κάνει φωνητικά για να τραγουδήσεις. Οι κριτές ήταν και είναι το σκληρό κοινό του δρόμου και η αυτοκριτική σου. Ταλέντο, φαντασία και, προπάντων, ψυχή, κάτι που λείπει από το χώρο της μουσικής σήμερα.

Πάμε, όμως, πίσω στο Breaking…

Το 1976-77 άρχισε το Breaking να μένει στάσιμο και αργά-αργά να χάνει έδαφος. Όμως, οι καινούριοι ξενοι, όπως Πορτορικάνοι, Ρώσοι, και άλλοι μετανάστες του έδωσαν καινούργια πνοή, φέρνοντας από τις χώρες τους τα δικά τους ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και στοιχεία από τους παραδοσιακούς τους χορούς.

Μερικά από αυτά τα στοιχεία υιοθετήθηκαν από τους μετανάστες στο Breaking, ώστε να ταιριάζουν στη φύση του χορού. Το αποτέλεσμα ήταν θεαματικό. Το Breaking ξαναγεννήθηκε γεμάτο ιδέες, έμπνευση και, τονωμένο για τα καλά, άρχισε να κατακτά τον κόσμο στις αρχές του 1980. Ένα Break group, οι Rock Steady Crew, το ξαναφέρνει στην επικαιρότητα και ο χορός πήρε από τα ΜΜΕ τον τίτλο: Breakdance.

Breakdance και breakers

Βέβαια, η ιστορία για τη γέννηση του Breaking πάει αιώνες πίσω, αλλά για να γλιτώνουμε από το βερμπαλισμό και τις θεωρίες, λέμε απλά ότι Breaker ήταν και είναι αυτός που ξέφευγε από τα καλούπια των διάφορων χορών και έμπαινε σε έκσταση με τη μουσική και το ρυθμό και αυτοσχεδίαζε. Από τον ινδιάνικο χορό μέχρι το χορό της κοιλιάς, από τον αφρικάνικο ως το ρώσικο χορό, ανεξάρτητα από χώρα και κουλτούρα, ο άνθρωπος που εκστασιαζόταν με το ρυθμό και τον άγγιζε στην ψυχή του ήταν ένας «Breaker».

Επίσης, είναι σημαντικό να επισημάνω ότι το Breaking δεν είναι ακροβατικά. Αντίθετα, βασίζεται στο ρυθμό και στις εκλεπτυσμένες κινήσεις, όπως το Flamenco, είναι πιο απαλός και ευέλικτος χορός από το κλασικό μπαλέτο, πολύ πιο έντονος από τη Jazz, έχει την ψυχή του ζεϊμπέκικου κι είναι πολύ πιο περίπλοκος από την ενόργανη γυμναστική – είναι χορός και άθλημα, ταυτόχρονα.

Στη συνέχεια, αναπτύσσεται ραγδαία και, επιτέλους, ύστερα από 34 χρόνια καθιερώνεται και, ακόμα και οι ψευδο-διανοούμενοι του χορού, που περισσότερο μιλάνε με τις κολλητές τους φόρμες παρά με το χορό τους, άρχισαν να τον σέβονται και, μάλιστα, να τον κοπιάρουν πολύ χοντροκομμένα. Το Jazz, κάποια στιγμή μέσα στην απελπισία του, έχει υιοθετήσει όλη τη δυναμικότητά του Breaking. Αλλάζουν, μάλιστα, και την ονομασία του σε funky-Jazz, street-jazz, Hip Hop-jazz, και άλλα τέτοια κακέκτυπα. Τελικά κατέληξαν κάποιοι να το ονομάζουν Hip Hop dance. Τώρα πια είναι νόμιμο να χορεύεις Breaking και να σε αποκαλούν χορευτή.

Στο Breaking υπάρχουν μερικά παρακλάδια πολύ σημαντικά και αξιόλογα που μαζί συνθέτουν όλη τη γκάμα της χορευτικής σκηνής του Hip Hop:

  • Popping (κινήσεις γρήγορες κι απότομες – με έλεγχο και απομόνωση μελών)
  • Locking (απαλό, άνετο ύφος χορού, με μεγάλη ταχύτητα και πολύ ρυθμό)
  • Electric Boogie (ρομποτικό ύφος με πολλές αναφορές στις παντομίμες και κινήσεις που θυμίζουν σαν να περνά ρεύμα από ένα σημείο του σώματος σε ένα άλλο – με την κινησιολογία του μοιάζει να λες μια ιστορία της καθημερινότητάς σου)

Είναι δύσκολο να εξηγήσεις το χορό αν δεν τον βλέπεις. Θα μπορούσα να μπω στην ανάλυση του κάθε είδους, όπως κάνουν και στο μοντέρνο χορό, αλλά γιατί να υπερβάλλουμε και να παίζουμε με τις λέξεις τη στιγμή που ο χορός βιώνεται; Ζούμε σε μια εποχή που τα ΜΜΕ μας έχουν κάνει επιδειξίες:

Γρήγορα να φανώ, να δείξω κάτι που δεν είμαι για να κερδίσω υλικά αγαθά, αυτά που έχει “αυτός που είναι κάποιος”. Αυτό το επιδιώκουμε με υιοθετημένα στυλ συμπεριφοράς και κλοπές πνευματικής ιδιοκτησίας, κοπιάρουμε ασύστολα. Ακόμα και οι χορευτές δεν είναι αυθεντικοί πια. Η καινούρια γενιά, ιδιαίτερα στα Βαλκάνια κι εδώ σ’ εμάς, θέλουν μόνο να εντυπωσιάσουν γρήγορα. Με πέντε ακροβατικά είναι σίγουροι ότι έγιναν χορευτές.

Τελευταία έρχονται στα μαθήματα μου γυμναστές, επαγγελματίες χορευτές και πολλοί του σύγχρονου και μου λένε “Θέλουμε να μας μάθεις μερικά κόλπα”. Κόλπα! Είναι χορός με τη δική του φιλοσοφία, με τις βάσεις του και με το δικό του λεξιλόγιο. Αναγκαστικά έχω αρχίσει να κάνω σεμινάρια για να καταλάβουμε ότι υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος συναισθημάτων και μια περίπλοκη γλώσσα του σώματος να τα μεταφράζει.

Στον “έξω κόσμο” έχει πάρει τη θέση του και την αξία που του ανήκει. Γίνονται οπερέτες, μιούζικαλ, πειραματικό θέατρο σ’ όλο τον κόσμο, εμείς όμως κοιτάμε μόνο τα βιντεοκλίπ. Πρόκειται για έναν από τους ελάχιστους χορούς που μπορούν να αντιπροσωπεύσουν και να καθρεφτίσουν τη σύγχρονη κοινωνία, όπου ζούμε. Είναι, επίσης, ένας από τους χορούς που έφερε πίσω στην πίστα τους άντρες!

Στο κολέγιο του Berkely έχουν καταφέρει να καθιερώσουν ως μάθημα, όχι μόνο το χορό, αλλά και τα υπόλοιπα στοιχεία του Hip Hop, όπως επίσης και πολλά άλλα πανεπιστήμια της Αμερικής, της Κορέας, της Ιαπωνίας, της Γαλλίας κλπ. Καμία άλλη μουσική κουλτούρα δε σε αφήνει να μιλήσεις για εθνότητα, κοινωνική θέση, γένος και σεξουαλικότητα. Οι ράπερς είναι ένα είδος ποιητών του δρόμου, που χρησιμοποιούν το λόγο για να πουν κάτι ή για να μεταφέρουν κάποιο μήνυμα με τη μουσική.

Πολύ σημαντικό να αναφερθεί το γεγονός ότι υπάρχει μια έννοια στη γλώσσα του Hip Hop, το “Bitting”, το οποίο κυριολεκτικά σημαίνει “δάγκωμα”, όμως εδώ έχει τη σημασία “κλέφτης”. Η πιο εξευτελιστική λέξη που μπορεί να ακούσει χορευτής, graffiti artist, rapper και DJ. Πρέπει να είσαι όσο πιο αυθεντικός γίνεται με δικές σου κινήσεις, δικά σου ευρήματα και προσωπικό στυλ.

Πάρα πολλοί χορεύουν breaking παγκοσμίως. Από αυτούς γύρω στους 40 είναι καλοί και καταξιωμένοι χορευτές, ενώ οι υπόλοιποι ή απλά δουλεύουν πολύ σκληρά ή απλά κυνηγούν το χειροκρότημα με καμιά τούμπα ή στριφογυρίζοντας στο κεφάλι. Αυτό δεν είναι breaking, είναι ασκήσεις που πας σε τσίρκο ή σε ζωολογικούς κήπους και τα βλέπεις από πιθήκους.

Βέβαια, η ημιμάθεια σε πολλούς υποδυόμενους χορογράφους εδώ στη χώρα μας θεωρείται χάρισμα. Τι εννοώ; Όπως προανέφερα, άλλο χορός, άλλο ασκήσεις εδάφους. Τελευταία, έχω πολλές προτάσεις από κέντρα με γνωστούς τραγουδιστές, τα οποία μου ζητούν χορευτικά show με breaking, μόνο που show για αυτούς σημαίνει να χοροπηδάς στην πίστα. Ένας από αυτούς τους χορογράφους μου τηλεφώνησε πρόσφατα και μου είπε:

«Χρειάζομαι δυο – τρεις breakers για να κάνουν τα τρελά τους, τούμπες, φλικ-φλακ». Γενικά ήθελε τον Μελισσανίδη, αλλά τι να τους πεις! Ήθελα να του πω να αυξάνεστε και να πληθύνεστε, αλλά όχι τόσο ευγενικά. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα, αλλά έχω σταματήσει να εξηγώ και να βγάζω πάντα εγώ το φίδι από την τρύπα. Καιρός να βγουν νέοι χορογράφοι με έμπνευση, θέληση και, προπάντων, φαντασία. Πρέπει, κάποτε, να κριτικάρουμε τη μονοτονία και τη θαμπάδα στο χώρο μας.

Προσωπικά, διαχωρίζω τους χορευτές σε τρία είδη: τους απλούς εκτελεστές, τους οραματιστές και τους κλέφτες.

Οι οραματιστές είναι αυτοί που δημιουργούν καινούριους τρόπους έκφρασης και κινήσεις και εκτελεστές είναι εκείνοι που μόνο εκτελούν ό,τι κι αν τους δώσεις. Δυστυχώς, στην Ελλάδα ούτε σε αυτό είμαστε τόσο καλοί. Δε μιλώ αφ’ υψηλού, μιλώ σαν ένας απογοητευμένος άνθρωπος της τέχνης. Όλοι ξέρουμε και λέμε ότι ο χορός είναι έκφραση και το breakdance είναι μια πάρα πολύ δύσκολη έκφραση.

Η θέση του Breaking, αλλά και των χορών γενικότερα, βρίσκεται πάνω απ’ όλα στο σπίτι, στο δρόμο, στην παρέα, στην ίδια τη ζωή κι όχι μόνο στα μέγαρα και στις δεξιώσεις. Όμως ο χορός δεν είναι μόνο τέχνη ή έκφραση, είναι κι ένα άλλοθι να είμαστε μαζί και να βγάζουμε το παιδί που όλοι κρύβουμε μέσα μας. Το παιδί που θέλει να κινηθεί, να αφεθεί ελεύθερο για λίγο από το κοστούμι και τη στενή, στερεότυπη γλώσσα του σώματος στον αγχωμένο κόσμο της γκλαμουριάς και του δήθεν.

Υστερόγραφο: Φαρδιά παντελόνια φορούσαν για δύο λόγους: ο πρώτος ήταν επειδή μπορούσες να είσαι πιο άνετος όταν χόρευες κι ο δεύτερος κι ο πιο δυνατός ήταν επειδή δεν είχαν λεφτά και φορούσαν των αδερφών τους ή των γονιών τους. Είδατε που η φτώχια έγινε μόδα και τώρα στη Γλυφάδα παίρνεις ένα φαρδύ με 150 ευρώ…!

Προηγούμενο άρθροΘες να κοιμηθείς; Τότε… πλήρωσε!
Επόμενο άρθροΠως θα ενθαρρύνουμε τα αγόρια να χορέψουν;
Avatar
Κατά γενική ομολογία θεωρούμε ξεγραμμένος ή πιο σωστά αποτυχημένος. Αφού σας συστήθηκα, πάμε παρακάτω. Για εμένα δεν υπάρχουν διλήμματα, γιατί ξέρω τι θέλω και τι αναζητώ στη ζωή μου. Από μικρός έπαψα να συμβιβάζομαι και άρχισα να αγωνίζομαι. Το Μοναδικό μου εργαλείο είναι το γράψιμο και η ουδέτερη σκέψη μου.
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας