Η αθώα απειλή σαν από ελληνικές κινηματογραφικές ηθογραφίες

Η αθώα απειλή σαν από ελληνικές κινηματογραφικές ηθογραφίες

«Ο βίος εν Ελλάδι είναι υπαίθριος». Ο ισχυρισμός του λογοτέχνη Περικλή Γιαννόπουλου, που έδωσε τέλος στη ζωή του μπαίνοντας πάνω σε άλογο στη θάλασσα (1910), μοιάζει προφανής, όχι ασφαλής.

Ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν τα τζιτζίκια λυσσάνε και δημιουργούν ένα εξωτικά υπαίθριο σάουντρακ και μια ατμόσφαιρα ονείρου θερινής νυκτός, ακόμα και στο κέντρο της πόλης, η αίσθηση που επικρατεί είναι ενός τεράστιου «έξω» στο οποίο μπορείς ακόμα και να κοιμηθείς χωρίς να χρειαστεί να πας «μέσα».

Στο μυαλό μου έρχονται κυρίως εικόνες από ελληνικές κινηματογραφικές ηθογραφίες, από τον Ζήκο που βγαίνει για καντάδα με γραμμόφωνο την ώρα που οι άλλοι γυρνούν από το θερινό σινεμά, ή από τη νύχτα στην ύπαιθρο της Αττικοβοιωτίας που περνούν οι πρωταγωνιστές του «Λατέρνα, φτώχια και φιλότιμο».

Αυτή είναι μια ήπια, φιλική ύπαιθρος, όπου έχεις την αίσθηση ότι η θάλασσα δεν είναι ποτέ πολύ μακριά. Όσο όμως η εικόνα της υπαίθρου μετατοπίζεται προς βόρεια και προς τα πάνω, η φύση αγριεύει και μου φαίνεται επιβλητική, πολυδύναμη και ενδεχομένως εχθρική. Δεν είναι τυχαίο ότι τόσες ταινίες τρόμου συμβαίνουν σε καλύβες στο δάσος και σε ορεινά καταφύγια (τώρα που το σκέφτομαι, συμβαίνουν επίσης και σε κότερα, αλλά κι εκεί υπάρχει η αίσθηση ότι βρίσκεσαι ξαφνικά στη μέση του πουθενά, έρμαιο της φύσης).

«Η άγρια φύση γοητεύει επειδή είναι ταυτόχρονα αθώα και απειλητική, και είναι αθώα και απειλητική επειδή δεν υπακούει σε ηθικές προδιαγραφές».

Κανένα θρίλερ όμως δεν μπορεί να συγκριθεί με το σοκ και το δέος που προκαλεί το απειλητικό μεγαλείο και η απεραντοσύνη της άγριας φύσης σε μια καλλιτεχνική ταινία με ελάχιστους διαλόγους και θέμα «δύο φίλους που αποφασίζουν να πάνε μια βόλτα στην ύπαιθρο». Πρόκειται για την ταινία «Τζέρι» (2002) του Γκας Βαν Σαντ με τον Ματ Ντέιμον και τον Κέισι Αφλεκ.

Οι δύο φίλοι, που μοιράζονται το όνομα του τίτλου, αφήνουν το αυτοκίνητο κοντά σε κάποιον αυτοκινητόδρομο και συνεχίζουν με τα πόδια στην ερημιά χωρίς σκοπό να πάνε πολύ μακριά, αφού δεν έχουν μεριμνήσει να πάρουν όχι μόνο προμήθειες, αλλά ούτε καν λίγο νερό. Κάποια στιγμή, αποφασίζουν να γυρίσουν πίσω, αλλά σιγά σιγά διαπιστώνουν ότι έχουν χαθεί στη βραχώδη έρημο, ενώ δεν φαίνεται να υπάρχει ίχνος ανθρώπινης παρουσίας σε όλο το μήκος και πλάτος του ορίζοντα.

Ακόμα θυμάμαι το ρίγος που ένιωσα στα πλάνα όπου εμφανίζονται οι δύο ηθοποιοί σαν μυρμήγκια στο κάτω μέρος της οθόνης, την ώρα που το επιβλητικό σκηνικό –ή έρημος, οι απέραντοι ορεινοί όγκοι, τα βαριά σύννεφα– μοιάζει να τους συνθλίβει.

Κάθε φοβία μου περί κινδύνου απομόνωσης σε αφιλόξενο υψόμετρο επιβεβαιωνόταν με επικό τρόπο, παρότι ήταν φανερό πως δεν επρόκειτο για ρεαλιστική ταινία το «Τζέρι» μοιάζει να γυρίστηκε σε κανονικό χρόνο, το σκηνικό όμως και οι καιρικές συνθήκες αλλάζουν κάθε λίγα λεπτά–, αλλά για μεταφυσικό θρίλερ όπου το τοπίο σταδιακά καταλαμβάνει τα πάντα.

Τη μια στιγμή γκρίζες νεφώσεις καλύπτουν τις βουνοκορφές και την άλλη βρισκόμαστε ξαφνικά ανάμεσα σε γιγαντιαίους αμμόλοφους που λάμπουν κάτω από τον εκτυφλωτικό ήλιο και τον καταγάλανο ουρανό. Οι δύο φίλοι πήγαν μια βόλτα στην ύπαιθρο να ξεσκάσουν, αλλά ως διά μαγείας βρέθηκαν στη μέση της Κοιλάδας του Θανάτου στην Καλιφόρνια, στις μεγάλες λίμνες της Γιούτα, αλλά και στις απόκρυμνες Ανδεις στην Αργεντινή.

Η πανοραμική φωτογραφία του ελληνικής καταγωγής κινηματογραφιστή (διευθυντή φωτογραφίας) της ταινίας, Χάρη Σαββίδη, τονίζει με τον πιο έντονο τρόπο την τρομακτική διαφορά κλίμακας ανάμεσα στους δύο χαμένους περιηγητές και στους τεράστιους φυσικούς όγκους που τους περιστοιχίζουν, καταδικάζοντας κάθε απόπειρα διαφυγής και επιστροφής στο οργανωμένο από τους ανθρώπους περιβάλλον.

Η άγρια φύση γοητεύει επειδή είναι ταυτόχρονα αθώα και απειλητική, και είναι αθώα και απειλητική επειδή δεν υπακούει σε ηθικές προδιαγραφές. Γι’ αυτό και είμαστε καταδικασμένοι σε ήττα όποτε επιχειρούμε να την υποτάξουμε στους δικούς μας κανόνες και στις δικές μας, κακομαθημένες συχνά, συνήθειες. Καλύτερα μακριά κι αγαπημένοι.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας