Οι Ευρωπαίοι ζουν με τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα του ευρώ εδώ και 20 χρόνια, αλλά πολλοί πολίτες εξακολουθούν να ασκούν δριμεία κριτική στο ενιαίο νόμισμα για την αναπάντεχη αύξηση των τιμών σε προϊόντα, αγαθά και υπηρεσίες που είχε φέρει ο ερχομός του, προφανώς γιατί αρκετοί ισχυρίζονται ότι στην ουσία έγινε στρογγυλοποίηση των τιμών προς τα πάνω, όμως πλέον υπάρχουν αρκετά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι κάτι τέτοιο δεν υφίσταται και θα δούμε στις παρακάτω ενότητες το γιατί.
Ωστόσο έχει ενδιαφέρον να δούμε πως σκέφτονται αυτή τη στιγμή οι ευρωπαίοι, αναφορικά με το συγκεκριμένο ζήτημα.
«Το ευρώ είναι μια καταστροφή, είναι προβληματικό», λέει η Μαρία Ναπολιτάνο, μια 65χρονη Ιταλίδα που ζει στη Φρανκφούρτη.
“Με 100 γερμανικά μάρκα, θα μπορούσες να γεμίσεις το καρότσι σου κάνοντας τα ψώνια της εβδομάδας. Τώρα, τα 100 ευρώ δεν αρκούν για να γεμίσεις δύο σακούλες με αγαθά από το σούπερ μάρκετ.”
Είναι μια εντύπωση που μοιράζονται η πλειονότητα των πολιτών σε όλη την ευρωζώνη, από το Παρίσι μέχρι τη Ρώμη, και από τη Μαδρίτη μέχρι την Αθήνα.
Ο Victor Irun, ένας 53χρονος δάσκαλος στη Μαδρίτη, είπε ότι για τους Ισπανούς η μετάβαση στο ευρώ ήταν «σαν να μπαίνεις σε ένα κλαμπ για πλούσιους ανθρώπους χωρίς να φοράς τα σωστά ρούχα.
«Είχατε την εντύπωση ότι δεν ήμασταν ακόμη έτοιμοι», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων. «Ήταν σαν να ζούσαμε στην Ισπανία, αλλά πληρώναμε με γαλλικά ή ολλανδικά χρήματα».
Μερικοί Γερμανοί επινόησαν ακόμη και ένα νέο ψευδώνυμο για το ενιαίο νόμισμα – “teuro”, ένα λογοπαίγνιο στη γερμανική λέξη για το ακριβό, “teuer”.
Αντίληψη και δεδομένα
Σε μια μελέτη του 2006, ο πανεπιστημιακός καθηγητής Χανς Βόλφγκανγκ Μπράχινγκερ συνέταξε έναν δείκτη του «αντιλαμβανόμενου» πληθωρισμού αποκλειστικά για τη Γερμανία, ο οποίος μέτρησε μια «αισθητή» αύξηση στις τιμές των προϊόντων κατά 7% μεταξύ 2001 και 2002, σε σύγκριση με περίπου 2% που είθισται να γίνεται συνήθως, λόγω ανατιμήσεων, πληθωρισμού κ.λπ.
Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι επίσημες στατιστικές δεν έδειξαν αύξηση του πληθωρισμού στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης.
«Υπήρχε ένα πολύ έντονο αίσθημα σε πολλές χώρες ότι οι τιμές είχαν ανέβει, και όμως έχουμε στην κατοχή μας επίσημα στατιστικά που δείχνουν το ακριβώς αντίθετο», δήλωσε ο Giovanni Mastrobuoni, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο.
Σε μια λεπτομερή μελέτη για το θέμα, που παρακολούθησε τις τιμές διαφόρων καθημερινών αγαθών στην ευρωζώνη – από φρούτα, λαχανικά και ψωμί, μέχρι ποτά και γεύματα εστιατορίων – και διαπίστωσε ότι οι τιμές ορισμένων φθηνών προϊόντων πράγματι αυξήθηκαν ως αποτέλεσμα της μετάβαση στο ευρώ.
Και καθώς οι έμποροι στον τομέα της λιανικής πώλησης έτειναν να στρογγυλοποιούν προς τα πάνω παρά προς τα κάτω κατά τη μετατροπή της τιμής στο ενιαίο νόμισμα, δεν ήταν καθόλου περίεργο που οι άνθρωποι παρατήρησαν – και ένιωσαν εξαπατημένοι.
“Τα πράγματα που καταναλώνουμε συχνότερα, όπως φαγητό, καφές, γλυκά είναι επί της ουσίας καταναλωτικά αγαθά που δεν κοστίζουν πολύ ακριβά, που συνεπάγεται ότι ακόμη και μία μικρή φυσιολογική αύξηση της τάξεως των 2 σεντ του ευρώ να μοιάζει για ορισμένους δυσθεώρητη”, είπε ο Mastrobuoni.
Στη Γαλλία, η μέση τιμή ενός απλού καφέ σε ένα μπαρ αυξήθηκε από 1,19 ευρώ σε 1,22 ευρώ μεταξύ του τέλους του 2001 και των αρχών του 2002, σύμφωνα με την εθνική στατιστική υπηρεσία, Insee.
Ο βασικός πληθωρισμός δεν επηρεάστηκε
Σύμφωνα με τον Mastrobuoni, το φαινόμενο είναι ακόμη πιο έντονο σε χώρες όπου οι τομείς διανομής είναι λιγότερο συγκεντρωμένοι, καθώς οι μικροί λιανοπωλητές εκεί έχουν μεγαλύτερη ελευθερία να αυξήσουν τις τιμές τους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι η πραγματική αύξηση που συνδέεται με την εισαγωγή του ευρώ ήταν μεταξύ 0,1% και 0,3%.
Ωστόσο, ο μετρικός πληθωρισμός δεν επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό, επειδή οι τιμές των αγαθών υψηλότερης ποιότητας δεν αυξήθηκαν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μειώθηκαν ακόμη, χάρη στη βελτιωμένη παραγωγικότητα των εργαζομένων που παράγουν τα προϊόντα.
Και για τις 12 χώρες που υιοθέτησαν το ευρώ από την αρχή, ο μέσος ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού ήταν 2,3% τόσο το 2001 όσο και το 2002, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία Eurostat της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, η εικόνα διέφερε από χώρα σε χώρα.
Στην Ισπανία, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,8 τοις εκατό το 2001 και στο 3,6 τοις εκατό το 2002, ενώ οι περισσότερες άλλες χώρες κατέγραψαν σταθερό πληθωρισμό ή, στην περίπτωση του Βελγίου, της Γερμανίας, του Λουξεμβούργου και της Ολλανδίας, πιο αργό πληθωρισμό.
Ο Pierre Jaillet, ερευνητής στο ινστιτούτο Jacques Delors institute και Iris institute στη Γαλλία, είπε ότι τα προφίλ των καταναλωτών έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο εάν αισθάνονταν μια διαφορά μεταξύ των πραγματικών και των αντιληπτών εξελίξεων των τιμών.
Οι άνθρωποι που είναι λιγότερο εύποροι τείνουν να ξοδεύουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα, επομένως θα πιεστούν περισσότερο, υποστήριξε, σημειώνοντας ότι οι καταναλωτές γενικά θυμούνται τις αυξήσεις τιμών, αλλά όχι τις μειώσεις τιμών.
Η μετάβαση στο ευρώ ήταν αφορμή για κάποιους επιχειρηματίες να κερδοσκοπήσουν
Ένα μεγάλο ποσοστό σοβαρών οικονομολόγων είναι πεπεισμένοι πως μερικοί ασυνείδητοι επιχειρηματίες – κατά την μετάβαση στο ευρώ – βρήκαν την ευκαιρία να προβούν σε αδικαιολόγητη αύξηση των προϊόντων και των υπηρεσιών που εμπορεύονται, δίχως να υπάρχει κάποια ουσιώδη αιτία, κάτι που μεταφράζεται σε αισχροκέρδεια.
Ωστόσο το χειρότερο από όλα είναι ότι εκείνο τον καιρό οι αρμόδιες αρχές των χωρών που υιοθέτησαν το ευρώ δεν προέβησαν στις απαιτούμενες ενέργειες προκειμένου να μεσολαβήσουν και να πατάξουν αυτό το απογοητευτικό φαινόμενο, και κατ’ επέκταση να τιμωρήσουν τις επιχειρήσεις που δεν είχαν ηθικούς φραγμούς και συμπεριφέρθηκαν απρεπώς ώστε να πλουτίσουν, με αρνητικό πρόσημο να δημιουργηθεί η ασφαλισμένη εντύπωση στο καταναλωτικό κοινό πως δήθεν έφταιγε ευρώ και καλό θα ήταν να επιστρέψει η χώρα στο παλιό τοπικό νόμισμα.
Βέβαια, εκείνο το στοιχείο που αγνοεί ο περισσότερος κόσμος που δεν έχει βαθιά γνώση των οικονομικών δεδομένων, είναι ότι χάρη στο ευρώ αρκετές χώρες κατόρθωσαν να ενισχύσουν το ΑΕΠ της χώρας τους και παράλληλα να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.
Επιπλέον, όταν οι οικονομίες των κρατών βελτιώνονται, έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται καινούργιες επιχειρήσεις και κατ’ επέκταση να γεννιούνται νέες θέσεις εργασίας. Εν τούτοις όταν μέσα στην κοινωνία επικρατούν οι φωνές του παραλογισμού, που ως γνωστών στέκονται μόνο στα αρνητικά των καταστάσεων και δεν βλέπουν τις απτές θετικές εξελίξεις, έχει ως κατάληξη να αποπροσανατολίζεται η κοινή γνώμη, όπως έγινε για παράδειγμα μετάβαση στο ευρώ.
Διάβασε ακόμη: Ιδέες για θεματολογία σε site ή blog. Πως να γίνεις viral
